Κύριε διευθυντά
Ηταξιδιωτική λογοτεχνία είναι ένα πλατύ σταυροδρόμι, όπου συναντώνται η πολυθεματική Γεωγραφία και η διαχρονικά ψυχωφελής Λογοτεχνία. Aυτό το είδος γραπτού λόγου δίνει στον αναγνώστη την ευκαιρία να διαβάσει κείμενα υψηλής αισθητικής, αποκομίζοντας ταυτόχρονα ενδιαφέρουσες, χωρικές και όχι μόνο, πληροφορίες για μέρη που κείνται μακράν ή πλησίον…
Χωρίς τη χρηστικότητα των απλών τουριστικών οδηγών και μακριά από τις ενίοτε ανιαρές και ανακριβείς αφηγήσεις των παλιών ταξιδευτάδων, η περιηγητική πεζογραφία μας εισάγει σε έναν κόσμο όπου οι πρωταγωνιστικοί ρόλοι δεν ανήκουν σε φυσικά πρόσωπα αλλά σε τόπους και τοπία. Παράλληλα, πέραν των «τεχνικών χαρακτηριστικών» που αφορούν συνήθως το εδαφικό ανάγλυφο και τον γεωγραφικό διαμελισμό, οι ταξιδιωτικοί συγγραφείς αποτυπώνουν, ο καθένας με το ύφος του, συνδυαστικά ιστορίες, λαογραφία, ήθη και συμπεριφορές.
Χιλιάδες σελίδες ποιοτικής περιηγητικής γραφής παρουσιάζουν έντονο ελληνικό ενδιαφέρον και αναφέρονται σε βουνά, θάλασσες, λίμνες, πόλεις, μνημεία και γειτονιές, καθώς και στην αμφίδρομη σχέση ανάμεσα σε περιβάλλοντα (φυσικά και ανθρωπογενή) και κατοίκους, διαβάτες, αναχωρητές.
Ενδεικτικά, η πένα του Κώστα Ουράνη (1890-1953), με λυρισμό και φως, οδηγεί τους αναγνώστες στα πέρατα της νοσταλγίας απ’ άκρη σ’ άκρη σε όλη την πατρίδα μας. Από το Αττικό τοπίο και τον Πύργο της Βασιλίσσης, μέχρι το Μεσολόγγι, το Μέγα Σπήλαιο και το Αγιον Ορος. Από τη μυροβόλο Χίο και την Παναγιά της Τήνου, μέχρι το μοναδικό νησί της Σαντορίνης και το «Ταξίδι στα Κύθηρα»…
Σε περιηγητικά έργα του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου («Ελληνικοί Ορίζοντες», «Η Κύπρος, ένα ταξίδι») αρκεί, φυλλομετρώντας, να διαβάσουμε αρχικά μερικούς τίτλους από τα κείμενα για να μεταφερθούμε σε γεμάτες μαγεία και μνήμες γωνιές του ελληνισμού: «Θάσος, το σμαράγδι του βορινού Αιγαίου», «Ο αλλόκοτος βράχος της Μονεμβασίας», «Ωρα της Λευκωσίας». «Ταξιδεύοντας» με τον Νίκο Καζαντζάκη στην Τρίπολη του Μεσοπολέμου, σε πλατείες και καφενέδες, ανάμεσα σε «τόσο έξυπνες, ζωντανές, πανούργες φυσιογνωμίες», ο «περιπλανώμενος» αναγνώστης είναι σαν να βλέπει μπροστά του έναν «από τους αρχηγούς της φυλής μας», τον αδάμαστο Γέρο του Μοριά, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη: «Εδώ στην Τριπολιτσά, που την πήρε με το μυαλό του και το σπαθί του, το χνότο του μένει ακόμα σκόρπιο στον αγέρα και τα βουνά είναι γεμάτα από την πλατιάν αναπνοή του».
Υπάρχουν βέβαια και ξένοι διακεκριμένοι συγγραφείς οι οποίοι έχουν πραγματοποιήσει απολαυστικές εκδόσεις των εντυπώσεών τους από τον πολιτισμό και τις παραδόσεις των Ελλήνων, όπως ο John Freely («Οι Κυκλάδες», 2008), αλλά και ο φιλέλληνας, φιλόσοφος των περιπλανήσεων, Πάτρικ Λη Φέρμορ (1915-2011) με τα βιβλία του «Μάνη» και «Ρούμελη». Κλείνοντας, μεσούσης της καλοκαιρινής περιόδου, είναι αλήθεια ότι η αξία ενός καλού περιηγητικού αναγνώσματος καθίσταται ακόμα μεγαλύτερη. Αν τυχόν βρισκόμαστε σε ένα από τα πολύβουα αστικά κέντρα, θα παρασυρθούμε νοερά από τον συγγραφέα, σχεδιάζοντας αισιόδοξα την επόμενη εξόρμηση. Αν έχουμε επισκεφθεί κάποιο «μαγευτικό προορισμό» ή τα ευλογημένα χώματα της ιδιαίτερης πατρίδας μας, η ταξιδιωτική λογοτεχνία θα λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά βαθαίνοντας και ενισχύοντας το βίωμα της περιήγησης και του (ανα)στοχασμού. Καλά ταξιδιωτικά (και «ταξιδιάρικα») θερινά αναγνώσματα, σε όλες και όλους!
*Περιστέρι
