Κύριε διευθυντά
Η παγκόσμια οικονομική κοινότητα αποχαιρέτησε πρόσφατα τον Αλαν Γκρίνσπαν (6/3/1926-22/6/2026). Τον άνθρωπο που παρέμεινε στο τιμόνι της Fed επί 18 χρόνια, αδιατάραχτα, υπό τέσσερις προέδρους: Ρέιγκαν, Μπους (πατέρα), Κλίντον και Μπους (υιό), ενώ είχε στενή συνεργασία και με Τζέραλντ Φορντ. Για τα τεχνοκρατικά του πεπραγμένα πολλά, και διαθέσιμα, έχουν γραφτεί, από θαυμαστές και επικριτές του. Ο,τι ακολουθεί είναι μια απόπειρα σκιαγράφησης της προσωπικότητάς του. Μια σύνθεση, εν πολλοίς, αγνώστων στοιχείων, που βρέθηκαν στο αρχείο μου με την ευκαιρία τής, προ εικοσαετίας, έκδοσης του βιβλίου του, «The age of Turbulence» και του θορύβου που αυτό είχε προκαλέσει.
Στο βιβλίο του, λοιπόν, εμφανίζεται ας πούμε επιλεκτικά αποκαλυπτικός, όπως του καταμαρτυρούν αρκετοί κακεντρεχείς… Ωστόσο, δεν είναι και λίγο αυτό, όταν πρόκειται για τον Γκρίνσπαν, έναν αριστοτέχνη του χρησμικού λόγου. Ας θυμηθούμε, εν προκειμένω, την αποστροφή του κλεισίματος μιας ομιλίας του: «…αν καταλάβατε αυτά που σας είπα, τότε δεν εκφράστηκα σωστά…».
Ως εμπνευστής της, ο Γκρίνσπαν θα χρησιμοποιήσει τη «δημιουργική ασάφεια», περίπου ως εργαλείο της δουλειάς του. Συστήνοντας, έτσι, το «Fed-speak», όπως θα έπρεπε να είναι. Δική του και η φράση «παράλογη έξαψη» (Irrational Exuberance), ένας όρος που θα περιέγραφε έκτοτε τις περιπτώσεις, όπου οι επενδυτές χάνουν την επαφή με τη λογική, εξαιτίας της απληστίας τους.
Εκτιμούσε τις επαγγελματικές ικανότητες των γυναικών οικονομολόγων, εξίσου με αυτές των ανδρών. Καθώς όμως οι άλλοι εργοδότες δεν συμμερίζονταν την ίδια άποψη, επωφελείτο απ’ αυτό και τις προσλάμβανε ο ίδιος ως «φθηνότερες». Ενα δείγμα αυτό της προσφιλούς του φιλοσοφίας, «of doing good by doing well».
Εμφανίζεται ασυνήθιστα αποκαλυπτικός στην έκφραση της γνώμης του για τους προέδρους που «πέρασαν από τα χέρια του»: Παραδόξως, για έναν καθαρόαιμο Ρεπουμπλικανό, αναγνωρίζει ως την καλύτερη περίοδο της θητείας του αυτήν με πρόεδρο τον Κλίντον. «Α version of Pereclean Athens», είναι τα ακριβή του λογια.
Επαινώντας τον πρόεδρο Τζέραλντ Φορντ, αποκαλύπτει τη σημασία που απέδιδε στην ανθρώπινη πλευρά των σχέσεων. Γράφει σχετικά: «Ο Φορντ ήταν ο πιο κόσμιος πολιτικός που γνώρισα… Μπορεί να μην ήταν τόσο οξυδερκής όσο οι Νίξον και Κλίντον, αλλά και μόνο το στοιχείο που ανέφερα τον έκανε ένα εξαιρετικό άτομο». Περιγράφει τη συνεργασία του με τον πατέρα Μπους ως μία «terrible relationship», ενώ χαρακτηρίζει την κυβέρνηση του υιού Μπους ως «καθοδηγούμενη πλήρως και συνεχώς από πολιτικούς υπολογισμούς».
Ενδιαφέρουσα και η γνώμη του για τον Ρέιγκαν: «Στο σοβαρό περιβάλλον της Ουάσιγκτον έφερε μια σπάνια ελαφρότητα και καλοσύνη».
Παρέμεινε σταθερός θαυμαστής και θιασώτης «της αόρατης χειρός» του Ανταμ Σμιθ και του «Μύθου των μελισσών» του Μάντεβιλ. Υπέρμαχος, εν προκειμένω, της έντονα αμφιλεγόμενης άποψης, ότι «τα ατομικά ελαττώματα (βλ. απληστία) παράγουν δημόσια οφέλη» – «Private vices, Public benefits». Αναφερόμενος στο προσωνύμιο, «μαέστρος», που του είχε απονεμηθεί, αυτοσαρκαζόμενος δεν θα διστάσει να πει ότι ο ίδιος είναι δείγμα ενός «ασταθούς οικονομικού πολιτιστικού ειδώλου».
Κλείνω με μια χαριτωμένη, νεανική, επαγγελματική έξαρση διαστροφής: «Σε ένα ταξίδι του στο εξωτερικό, σε μια στιγμή περιδιαβάζοντας την πόλη γύρισε προς τη σύντροφό του για να τη ρωτήσει: «what is the value-added produced in this city» – «ποια είναι η οικονομική αποτίμηση αυτής της πόλης», κατά μια, ομολογουμένως προβοκατόρικη, απόδοση της φράσης, εκ μέρους μου. Λογική ερώτηση, για έναν φέρελπι, αθεράπευτα ορθολογιστή τεχνοκράτη… Οχι, όμως, όταν η πόλη είναι η Βενετία, σύντροφος είναι η μόλις ολίγων ημερών σύζυγος και το ταξίδι δεν είναι άλλο από αυτό του μήνα του μέλιτος…».
*Βούλα
