Κύριε διευθυντά
Σκοπός της επιστολής μου είναι να επισημανθεί η ενδεχόμενη σχέση ανάμεσα στη «βουτιά» των ελληνικών ΑΕΙ που διαπιστώθηκε από τον αξιολογικό οίκο QS, όπως μας πληροφόρησε (φ. 19/6) ο κ. Απόστολος Λακασάς, και σε μια γενική μετριοκρατική αντίληψη που έχει ενσκήψει στη λειτουργία τους, και η οποία παρατηρείται εδώ και αρκετές δεκαετίες.
«∆ανείζομαι» παράγωγο του όρου «μετριοκρατία», ο οποίος πρόσφατα χρησιμοποιήθηκε στη Βουλή κατά τη συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, προκειμένου να επεκτείνω την έννοιά του ώστε να συμπεριλάβει τα πολύ συχνά φαινόμενα μιας γενικότερης επικράτησης μετριότητας στα ΑΕΙ. Πρόκειται για πάγια παρατήρηση στην οποία είχα αναφερθεί εδώ και χρόνια σε άρθρο μου με τίτλο «Η ανοχή στο ακαδημαϊκά μέτριο». Κατά τον οίκο QS οι αδυναμίες των ελληνικών ΑΕΙ εντοπίζονται στην έλλειψη διεθνοποίησής των και στη φήμη μεταξύ των ακαδημαϊκών. Αυτά τα κριτήρια συμμετέχουν κατά το 50% στην αξιολόγηση.
Κατά την άποψή μου, την οποία στηρίζω και σε προσωπικά βιώματα δεκαετιών στον χώρο από τη Μεταπολίτευση, η μετριοκρατική αντίληψη επικράτησε στη λειτουργία των ΑΕΙ εξαιτίας μιας χρόνιας εμμονής σε πάγια πολιτικά στερεότυπα. Χαρακτηριστικά επακόλουθα υπήρξαν η προσπάθεια τήρησης των θεσμικών λειτουργιών χωρίς να αποδίδεται η ανάλογη σημασία στην ουσία. Ετσι συχνά στο παρελθόν θεωρήθηκε πλήρης η ολοκλήρωση εκπαιδευτικών εξαμήνων με μόνο 6 ή 8 εβδομάδες λειτουργίας εξαιτίας φοιτητικών καταλήψεων, αποκλείσθηκαν αξιόλογες υποψηφιότητες σε ακαδημαϊκές θέσεις προς όφελος υπηρετούντων, υπήρξε εύνοια προς κομματικά προσκείμενους, δείγματα νεποτισμού και πολλά άλλα, τα οποία είναι άκαιρο να αναφερθούν στην επιστολή μου. Δεν παραλείπω και «άγνωστες» συναλλαγές φοιτητικών παρατάξεων έναντι στήριξης υποψηφίων για την ακαδημαϊκή διοίκηση, σε παλαιότερες εποχές.
Το κλίμα ανοχής στο «ακαδημαϊκά μέτριο» συμπεριέλαβε και μια πάγια μακρόχρονη φοβική αντιμετώπιση στην καθυστέρηση της επέκτασης της παροχής ξενόγλωσσων εκπαιδευτικών ή ερευνητικών υπηρεσιών. Αυτή είχε συνέπεια μια ολοκληρωτική επικράτηση κλίματος εσωστρέφειας και απομόνωσης, το οποίο επέτρεψε την εύκολη ευνοιοκρατική κατάσταση στη λειτουργία των ΑΕΙ και τη διασύνδεση με τις κομματικές εξουσίες.
Οι ενδεικτικές διαπιστώσεις αποτελούν μια όψη της σημερινής κατάστασης στα ΑΕΙ στα οποία τα αρκετά αξιόλογα ακαδημαϊκά μέλη που υπάρχουν είτε αναγκάζονται να συμπλεύσουν με τη νοοτροπία του «μέτριου» είτε περιθωριοποιούνται θεσμικά.
Η τροποποίηση του άρθρου 16 –μακριά από στερεότυπες αντιλήψεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού συμφέροντος– θα μπορούσε να λειτουργήσει μακρόχρονα προς όφελος της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εφόσον είτε θα οδηγήσει αναγκαστικά στην αυτοβελτίωση είτε θα αποτελέσει τη σταδιακή συρρίκνωσή της (προς όφελος του φορολογουμένου).
Οι εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες διαχρονικά δυστυχώς αγνόησαν, ανέχθηκαν ή υπέθαλψαν τα ποικίλα φαινόμενα μετριοκρατικής αντίληψης σε έναν πυλώνα του δημοσίου συμφέροντος, ο οποίος θα μπορούσε να αποτελέσει στην ουσία αξιόλογη συνιστώσα δημόσιας οικονομικής επένδυσης.
*Φιλοθέη Αττικής
