Κύριε διευθυντά
Σε πρόσφατο δημοσίευμα του κ. Νίκου Βατόπουλου για το Κουκάκι («Ποικιλία ζωής γύρω από τη Βεΐκου», φ. 31/5) γίνεται λόγος για παλιές οικίες γύρω από την πλατεία Γαργαρέττας. Μόλις είδα τα σημεία του χάρτη με τις εικονιζόμενες οικίες, θυμήθηκα τη φωτογραφία ενός διώροφου κτίσματος στην οδό ∆ημητρακοπούλου 56 από το σπουδαίο λεύκωμα του Στέλιου Σκοπελίτη «Νεοκλασικά σπίτια της Αθήνας και του Πειραιά» (εκδ. ∆ωδώνη, 1975, αρ. 110). Στο ισόγειο υπάρχουν πολλές θύρες και σε μια ρόδα αναγράφεται η χρήση του χώρου ως σημείου επισκευής ελαστικών (βουλκανιζατέρ). Στον όροφο το κλασικό μπαλκόνι με τα φουρούσια και τους ερωδιούς στα κάγκελα. Παραστάδες στα παράθυρα και ακροκέραμα στη στέγη. Το νεοκλασικό αυτό δεν επιβίωσε, αλλά βρισκόταν κοντά στα σπίτια.
Εγινε ορθά αναφορά στο βιβλίο των Βουγιούκα και Μεγαρίδη, «Κουκάκι – Φιλοπάππου – Γαργαρέττα» (Αθήνα 2006) για την περιοχή. Να προσθέσω ότι και τα υπόλοιπα βιβλία των συγγραφέων για τις άλλες γειτονιές αποτελούν πηγή γνώσης για την Αθήνα και τον αστικό χώρο. Εδω εξαρχής μας πληροφορούν ότι η τότε έρημη περιοχή οφείλει το όνομα στον εργοστασιάρχη Γεώργιο Κουκάκη, ο οποίος πριν από 120 χρόνια έκτισε την οικία του δεξιά στην κατερχόμενη Συγγρού, καθώς και την επιχείρηση με τις μεταλλικές κλίνες. Ενώ σε άλλες συνοικίες έμεινε η ορθή γραφή της γενικής πτώσης (στου Ζωγράφου, Παπάγου), εδώ αντί «στου Κουκάκη» έγινε σταδιακά «του Κουκακίου» και επικράτησε «στο Κουκάκι».
Στο ίδιο βιβλίο δεν μπορούν οι συγγραφείς να ορίσουν τα γεωγραφικά όρια της συνοικίας, διότι ποικίλλουν ανάλογα με τις προγενέστερες αναφορές. Ξέρουμε όλοι ότι ως «σύνορο» ορίζεται μια οδική αρτηρία ή ένα φυσικό εμπόδιο (ποτάμι, λόφος). Αυτά βέβαια μας παραδίδονται από προφορικές διηγήσεις των παλαιοτέρων, καθώς σήμερα δεν υφίστανται συνοικίες για την πολιτεία, αλλά δημοτικά διαμερίσματα. Η Λ. Συγγρού και η Καλλιρρόης είναι βέβαια τα φυσικά σύνορα με τον Ν. Κόσμο και την Καλλιθέα, όπως και ο λόφος του Φιλοπάππου από την άλλη πλευρά.
Σε συζήτηση που είχα με παλιά κάτοικο, μου τόνισε ότι δεν υφίστανται συνοικίες Φιλοπάππου και Γαργαρέττα, ούτε Μακρυγιάννη και Ακροπόλεως, αλλά τούτα τα τοπωνύμια αποτελούν το Κουκάκι. Ηταν δηλαδή παλιές γειτονιές, που αποτελούσαν ένα μικρό τμήμα μιας συνοικίας (ο ευρύτερος γεωγραφικός χώρος· κάτι σαν μικρή πολιτεία) και τώρα είναι ονόματα σε πλατείες, οδούς κ.λπ. Εμειναν σε χρήση διότι εξακολουθούν να τα χρησιμοποιούν κάποιοι πεφυσιωμένοι και νεόπλουτοι οικιστές, νομίζοντας ότι έτσι αναβαθμίζουν το ακίνητο και τον εαυτό τους με το να διευκρινίζουν στους συνομιλητές ότι μένουν σε ακριβή περιοχή και να μην τους συγχέουν με τους λοιπούς που μένουν π.χ. στην Καλλιρρόης, στη Βεΐκου, στη Συγγρού και στην πλατεία Παιδικής Χαράς. Οπως δηλαδή έκαναν παλαιότερα όσοι κατοικούσαν στο Κολωνάκι. Να σημειώσουμε ότι έχει βάση αυτό το σκεπτικό, διότι το Κουκάκι είναι σαν την Κηφισιά: έχει πολύ ακριβά σημεία να αγοράσεις / ενοικιάσεις σπίτι, έχει και φθηνά. Επιπλέον, στο Κουκάκι, πλην των προαναφερομένων φθηνών τμημάτων που δεν προσφέρουν κάποια θέα, βάζουμε και τα διαμερίσματα μεγάλων πολυκατοικιών. Ως θέα εννοούμε να βλέπεις τον Παρθενώνα, τον Λυκαβηττό ή τη θάλασσα. Μην ξεχνάμε ότι όσο ανεβαίνουμε στο ύψος της Ακροπόλεως, ο συντελεστής δόμησης είναι πιο χαμηλός και συναντούμε μονοκατοικίες ή οροφοδιαμερίσματα. Και η γειτονιά Ροβέρτου Γκάλι έχει τους ιδίους κωδικούς (11741, 11742) με το Κουκάκι, διότι αποτελούν την ίδια συνοικία. Φυσικά οι σταθμοί του μετρό απογείωσαν περισσότερο τις τιμές των ενοικίων και την κίνηση των τουριστών.
