Kύριε διευθυντά
Μπήκαμε στο καλοκαίρι και τα τουριστικά γραφεία δουλεύουν πυρετωδώς. Ευκαιρία για μια μικρή αναδρομή…
Ποιος θα το πίστευε πως κάποιος Αγγλος ιεροκήρυκας, ονόματι Τόμας Κουκ, οργανώνοντας το 1841 ένα ταξίδι με σιδηρόδρομο από το Λέστερ της Κεντρικής Αγγλίας στο Λάφμπορο –μια απόσταση 19 χιλιομέτρων– θα έθετε τις βάσεις για τον οργανωμένο τουρισμό, που εξελίχθηκε σε αυτό που αποκαλούμε σήμερα «τουριστική βιομηχανία»;
Για την ιστορία να πούμε πως στο ταξίδι αυτό συμμετείχαν 500 άτομα που με εισιτήριο μόλις ένα σελίνι πήγαν στο Λάφμπορο για να παρακολουθήσουν ένα συνέδριο για τον αλκοολισμό και την ποτοαπαγόρευση! Επέστρεψαν αυθημερόν. Στην τιμή συμπεριλαμβανόταν υποδοχή με μουσική πνευστών οργάνων, απογευματινό τσάι, καθώς και ένα σάντουιτς με ζαμπόν για φαγητό.
Τόμας Κουκ ο πρώτος διδάξας. Είναι όμως έτσι;
Οχι ακριβώς. Ενα έγγραφο που ανακαλύφθηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη των Παρισίων με ημερομηνία 8 Οκτωβρίου 1803, ανατρέπει τα πάντα. Πρόκειται για την πρώτη τουριστική προκήρυξη και φέρει ελληνική υπογραφή: Λέων Ζυγομαλάς.
Πρόκειται για Ελληνα λόγιο που σπούδασε στο Παρίσι και εξέδωσε –χωρίς μεγάλη εκδοτική επιτυχία– με το ψευδώνυμο «Maimieux» διάφορα ιστορικo-φιλολογικά έργα. Για να εξασφαλίσει τα προς το ζην έκανε τον οδηγό σε ξένους επισκέπτες μουσείων, μνημείων και άλλων αξιοθέατων του Παρισιού. Στην Ελλάδα όσοι απασχολούνταν στο αντίστοιχο πεδίο άκουγαν –πολλές δεκαετίες μετά– στο όνομα «Τσιτσερόνε».
Η απασχόληση αυτή του Ζυγομαλά τού έδωσε την ιδέα της ίδρυσης ενός τουριστικού γραφείου προς διευκόλυνση των ξένων που ήθελαν να επισκεφθούν το Παρίσι ή να περιηγηθούν τη Γαλλία. Το ονόμασε «Propylées ou Vestibule des Voyageurs» («Προπύλαια ή Προθάλαμος των Ταξιδιωτών»).
Την ίδρυση αυτού του τουριστικού γραφείου ο Ζυγομαλάς την εξήγγειλε ανά τον κόσμο με την προαναφερθείσα έντυπη προκήρυξη. Το έντυπο αυτό μας προξενεί κατάπληξη για το πρωτοποριακό πνεύμα αυτού του Ελληνα, σε μια εποχή κατά την οποία δεν υπήρχε καν η παραμικρή ανά τον κόσμο τουριστική οργάνωση, αλλά και για τις εν γένει περί τουρισμού ιδέες του, που κάποιες θα μπορούσαν να ισχύσουν και σήμερα!
Ιδού μερικά αποσπάσματα:
«…Ελειπε στην πολιτισμένη Ευρώπη μια οργάνωση της οποίας σκοπός θα ήταν να παρέχει στα επιθυμούντα ή οφείλοντα να ταξιδέψουν πρόσωπα όλες τις απαραίτητες πληροφορίες. Με τον τρόπο αυτό τα εν λόγω πρόσωπα θα απέφευγαν πολλά άτοπα και δεν θα στερούντο από κανένα πλεονέκτημα, που μπορεί να βρει κανείς σε έναν άγνωστό του τόπο. Κάθε μορφωμένος και άξιος εκτιμήσεως άνθρωπος θα εξασφάλιζε επίσης την πλέον τιμητική υποδοχή…
»Εξυπηρέτηση, Τέρψις, μετά τιμών Υποδοχή. Αυτά τα τρία στοιχεία θα αποτελέσουν ένα νέο είδος επιστήμης η οποία θα ονομαστεί “Oditologie” (“Οδιτολογία”) από την ελληνική ονομασία του ταξιδιώτη “Οδίτης”… Θα παρέχουμε ταξιδιωτικό πρόγραμμα των περιφερειών εις τας οποίας ο εγγραφόμενος επιθυμεί να μεταβεί. Θα παρουσιάζουμε αλληλοδιαδόχως το θέαμα των διαφόρων τοποθεσιών, τους μεγάλους πίνακες της Φύσης. Θα τους γνωρίζουμε επίσης τις πομπές, τις εορτές, τις τελετές, τους χορούς, τις διασκεδάσεις, τα παιχνίδια κάθε χώρας.
»…Θα δίνουμε λεπτομέρειες σχετικά με τα μέσα μεταφοράς, ενδιάμεσους σταθμούς ανάπαυσης και διαμονής, λήψης προφυλακτικών μέτρων, ατμοσφαιρικές μεταβολές κατά εποχή, αγορές, τρέχουσες τιμές συναλλαγματικής αξίας κάθε νομίσματος…
»Οι πληροφορίες αυτές θα βρίσκονται σε νέου είδους φύλλα πορείας, τα οποία θα λαμβάνει κάθε ταξιδιώτης προσφεύγων εις τα “Προπύλαια”».
Αυτά λοιπόν για τον άγνωστο αυτό πρόδρομο του διεθνούς τουρισμού, τον Λέοντα Ζυγομαλά.
Φαίνεται όμως ότι κάτι δεν πήγε καλά, διότι, όσο και αν έψαξα, δεν βρήκα κάτι σχετικό με το τι εξέλιξη είχε το μεγαλεπήβολο αυτό σχέδιο. Εικάζω πως μάλλον προηγήθηκε πολύ του καιρού του.
ΥΓ.: Τα παραπάνω βασίζονται σε ανταπόκριση από το Παρίσι που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Εθνος» τον Ιανουάριο του 1938.
*Αθηναιογράφος – Συγγραφέας
