Κύριε διευθυντά
Με αναμφισβήτητες και δεδομένες τις αγνές προθέσεις και την πάντα φιλειρηνική διάθεση του συνήθως ευδιάθετου Αμερικανού προέδρου, αλλά κυρίως μετά τα πρόσφατα «φιλικά κτυπήματα» στην πλάτη… των Ιρανών και συγκεκριμένα των ιρανικών δεξαμενοπλοίων, θα ήθελα να μεταφέρω εδώ, για τους αναγνώστες της «Καθημερινής», ένα κείμενο του Χάινριχ Χάινε*, με ταπεινές προσδοκίες (το κείμενο) και απρόβλεπτη κατάληξη. Αλλωστε, σε έναν μεγάλο ποιητή επιτρέπεται να εκφράζει, τουλάχιστον αστειευόμενος(;) αυστηρά απαγορευμένες αλήθειες. Ετσι, ο Χάινε ομολογεί: «Εχω την πιο φιλειρηνική διάθεση. Οι επιθυμίες μου είναι: μια ταπεινή καλύβα, μια αχυρένια στέγη, βέβαια ένα καλό κρεβάτι, καλό φαγητό, ολόφρεσκο γάλα και βούτυρο, λουλούδια στο περβάζι, όμορφα δέντρα μπρος στην πόρτα και, αν ο καλός Θεός θέλει να με κάνει ολότελα ευτυχισμένο, θα με αξιώσει να δω σε τούτα τα δέντρα κάπου έξι, ίσαμε εφτά, από τους εχθρούς μου κρεμασμένους. Συγκινημένος θα συγχωρήσω όσα κακά μου έχουν κάνει πριν πεθάνουν, ναι, πρέπει να συγχωρούμε τους εχθρούς μας, όχι όμως πριν πεθάνουν».
Μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση όταν το άκουσα για πρώτη φορά στο Ινστιτούτο Γκαίτε, αλλά τώρα πια δεν το θυμόμουν ακριβώς. Τελικά το βρήκα, όχι χωρίς κόπο, στο «Heine, Gedanken und Einfälle», αλλά μέσω Φρόιντ!
Μετά ταύτα και αν υπήρχε κάποιος που δεν κατάλαβε τι εννοούσε ο ποιητής, ο καλός μας πρόεδρος το αποσαφήνισε πλήρως, από τον χρυσό του κοιτώνα – και εννοούμε αιώνα.
Η διαφορά με την ταπεινή καλύβα και την αχυρένια στέγη είναι απλά ασυμπτωματικό καλλιτεχνικό επεισόδιο, συμβαίνει και σήμερα, κυρίως στα εικαστικά. Στην περίπτωση που εξετάζουμε, πρόκειται για μια διαφορετική επιλογή δομικών υλικών στην προτίμηση των δύο δημιουργών: ενός σπουδαίου ποιητή και ενός μεγάλου παρα-ποιητή – των ημερών μας και της Νύχτας που μας τυλίγει όλο και πιο απαλά… στα μαύρα μας μεσάνυχτα.
Και αυτό δεν είναι καθόλου, μα καθόλου «αστείο», όπως θα το εννοούσε ο Κούντερα. Είναι απλώς τραγικό.
* Χάινριχ Χάινε, Γερμανός ποιητής και συγγραφέας (Ντίσελντορφ 1797 – Παρίσι 1856).
