Κύριε διευθυντά
Διάβασα με έκπληξη –φ. 23.4.26– το κείμενο της κ. Μάρως Βασιλειάδου με θέμα τα υπό δημοπρασία (29.4.26) χειρόγραφα «Καλλιγραφήματα» ή οπτικά ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη, γραμμένα το 1941-1942 στην Πραιτώρια και στο Κάιρο, ακολουθώντας την τότε εξόριστη ελληνική κυβέρνηση.
Δεν ξέρω αν οι πηγές των αναφερομένων από τη συντάκτρια προήλθαν από τον οίκο δημοπρασιών «Βέργος» (άλλοτε ο οίκος συμβουλευόταν τον ασχολούμενο παλαιόθεν με τα σεφερικά και τα καβαφικά, Δημήτρη Δασκαλόπουλο), εδώ πάντως διαβάζουμε ότι η «καλλιγραφηματική έμπνευση του Σεφέρη “συνομιλεί” με τον Γκιγιόμ Απολλινέρ και ήταν ο πρώτος που έκανε γνωστή τη σχηματική ή οπτική ποίηση στην Ελλάδα, συμπεριλαμβάνοντάς την στην ποιητική συλλογή του “Ημερολόγιο Καταστρώματος Β΄”».
Αυτό όμως είναι λάθος. Ο Σεφέρης, ίσως πειραματιζόμενος, ασχολήθηκε πολύ αργότερα, καθώς σχηματική ποίηση εμφανίζεται το 1905 στη συλλογή του Απόστολου Μελαχρινού «Ο χρόνος φέρνει» πολύ κοντά στα φουτουριστικά μανιφέστα. Ο κατεξοχήν εκπρόσωπός της όμως είναι ο Καλαματιανός Πότης Ψαλτήρας (1893/4-1946), με ημιτελείς νομικές σπουδές, πιο γνωστός στην πόλη για την οικογενειακή βιοτεχνία ζαχαροπλαστικής.
Παραγωγικός, ήταν εκδότης του βραχύβιου περ. Σπίθα (1912), συνεργάτης τοπικών εφημερίδων (Σημαία, Τα Νέα) και στα περιοδικά Νουμάς, Νέα Εστία, Μορφές Θεσσαλονίκης, Πειθαρχία, Καλαματιανόν Ημερολόγιον, Μεσσηνιακόν Ετος. Η πρώτη συλλογή του «Αστρα ή Πυγολαμπίδες» (1928), περιέχει πρώιμα νεοσυμβολιστικά ποιήματα, αλλά η δεύτερη Σχήματα (1929) όπως και οι επόμενες δυο, Μυστική Φωνή (1930) και Tecum Habita (1930), φιλοξενούν σχηματικά. Αλλωστε, τον Ψαλτήρα τον απασχολούσε και θεωρητικά το είδος, γι’ αυτό και η μικρή μελέτη του στη Νέα Εστία (1931), «Σχηματική Ποίηση».
