Kύριε διευθυντά
Με αφορμή το δημοσίευμα με τίτλο «Χρειάζεται το παιδί ψυχολόγο;» (φ. 29/3), θα ήθελα να καταθέσω μια διαφορετική άποψη.
Η σύντομη απάντηση στο ερώτημα θα μπορούσε να είναι «όχι», τα παιδιά δεν χρειάζονται κατ’ ανάγκην ψυχολόγο, γονείς χρειάζονται. ∆εν έχω καμία πρόθεση να αμφισβητήσω την αξία της ψυχολογίας ως επιστήμης, αντιθέτως τη θεωρώ εξαιρετικά σημαντική. Ωστόσο είναι φυσικό νομίζω να αναρωτηθούμε εάν η ευκολία με την οποία προτείνεται η παρέμβαση ειδικού είναι αυτό που χρειάζονται τα παιδιά ή εάν η παρέμβασή τους περιπλέκει τα πράγματα.
Οταν ένα «ξένο» στοιχείο εισέρχεται στην οικογενειακή δυναμική και τείνει να αποκτήσει πρωταρχικό ρόλο, υπάρχει ο μέγιστος κίνδυνος η παρέμβασή του να διαταράξει τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ γονέα και παιδιού, αφού υποκαθιστά την εμπιστοσύνη που οφείλει να νιώθει το παιδί για τους γονείς του. ∆εν τα ξέρουμε όλα ως γονείς και οι δυσκολίες για να τα μεγαλώσουμε είναι πολλές, αλλά πρέπει να κάνουμε τα πάντα ώστε τα παιδιά μας να στραφούν σε εμάς όταν δυσκολεύονται.
Η σφυρηλάτηση του χαρακτήρα ενός παιδιού είναι μια εξελικτική διαδρομή και είναι πρωτίστως δουλειά των γονέων. Οι γονείς οφείλουν να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να είναι δίπλα στα παιδιά τους, να τα ακούν με προσοχή. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η σχέση γονέα και παιδιού πρέπει να είναι συνεχής και άρα αποτελεί χρέος και επιταγή όλων μας, ώστε τα παιδιά να αισθάνονται την παρουσία μας στο ταξίδι τους στη ζωή. Κανείς άλλος δεν πρέπει να επωμισθεί αυτόν τον ρόλο.
Η πολυφωνία, τα διδάγματα και οι παραινέσεις που φτάνουν από πολλαπλά κέντρα, παππούδες, γιαγιάδες, θείους, ψυχολόγους, ειδικούς και «ειδικούς των ειδικών», συχνά οδηγούν σε σύγχυση παιδιά και γονείς. Τα παιδιά δεν είναι «προβλήματα» προς επίλυση, όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι καιροί. Προς Θεού. Είναι προσωπικότητες υπό διαμόρφωση. Θέλουν να αυτονομηθούν και γι’ αυτό δοκιμάζουν τα όριά τους και τον κόσμο γύρω τους. Πολλά από όσα περιγράφονται στο δημοσίευμα ως ανησυχητικά «συμπτώματα» δεν είναι παρά συμπτώματα της εφηβείας, κάτι που όλοι περάσαμε, με τις εντάσεις της και τις υπερβολές της.
Τότε βέβαια βρίσκαμε διέξοδο αλλιώς. Είχαμε τους φίλους μας, μοιραζόμασταν τις σκοτούρες μας μαζί τους, ξεχνιόμασταν σε μια έξοδο στον κινηματογράφο, στη μουσική, ακόμη κι ένας δίσκος των Iron Maiden μας βοηθούσε να εκτονώσουμε την ένταση. Τώρα για το παραμικρό, τρέχουμε στον Mr. Google και στον ειδικό.
Οσο δε αφορά τις λεγόμενες «μαθησιακές δυσκολίες» αξίζει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί πριν αποδώσουμε ετικέτες. Οπως τα έχει πει ξεκάθαρα και ο δρ Τζόρνταν Πέτερσον, ψυχολόγος και ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Τορόντο, πολλές από τις διαγνώσεις όπως η ∆ΕΠΥ τίθενται με υπερβολική ευκολία: «ADHD and learning disabilities is a rubbish diagnosis». Τη δική μας ανεπάρκεια, των δασκάλων και της πολιτείας την πληρώνουν τα παιδιά μας με πολύ μεγάλο τίμημα. Συχνά αυτό που χαρακτηρίζεται ως «υπερκινητικότητα» δεν είναι παρά συσσωρευμένη ενέργεια χωρίς διέξοδο, είναι η απόγνωση ενός ασφυκτικού καθημερινού προγράμματος. Κάποτε παίζαμε, τρέχαμε, εκτονωνόμασταν στις γειτονιές, τσακωνόμασταν, τα βρίσκαμε χωρίς «διαιτητές». Ζούσαμε σαν παιδιά. Η ζωντάνια μας δεν ήταν ποτέ λόγος για να πάμε σε ειδικούς. Σήμερα αυτός ο «χώρος» δεν υπάρχει πια και ίσως αυτό είναι ένα από τα βασικά προβλήματα που αρνούμαστε να δούμε. Ας αφήσουμε τα παιδιά να αυτονομηθούν. Ας τα ακούσουμε.
*Τορόντο
