Κύριε διευθυντά
Η πρόταση για ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού ανοίγει μία χρήσιμη συζήτηση. Ο πυρήνας του ζητήματος είναι δομικός και αφορά στον τρόπο με τον οποίο συμπλέκονται νομοθετική και εκτελεστική εξουσία. Η διάκριση των εξουσιών, ιδίως στα ανώτατα επίπεδα, λειτουργεί περισσότερο ως κατεύθυνση παρά ως απόλυτος κανόνας. Η νομοθέτηση δεν είναι αποκλειστικό έργο της Βουλής• η διοίκηση συνδιαμορφώνει, ερμηνεύει και τελικά καθορίζει την εφαρμογή, ενώ ο βουλευτής, καίτοι όργανο της νομοθετικής, μετέχει στην εκτελεστική λειτουργία, ως υπουργός ή υφυπουργός.
Το κρίσιμο επίπεδο βρίσκεται χαμηλότερα. Οσο η εκτελεστική εξουσία διαχέεται σε πληθώρα υπουργών, υφυπουργών, γενικών και ειδικών γραμματέων, πολλαπλασιάζονται τα σημεία άτυπης επιρροής. Η συρρίκνωση του σχήματος των κυβερνητικών αξιωματούχων θα ενίσχυε την αποδυναμωμένη μόνιμη δημοσιοϋπαλληλία, αλλά χωρίς ένα σαφές πλαίσιο κανόνων δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η ενίσχυση της διοίκησης έναντι του κομματικού κράτους θα περιορίσει το ρουσφέτι. Το πιθανότερο είναι να αλλάξει απλώς τα πρόσωπα που το διαχειρίζονται.
Η διέξοδος δεν είναι απλώς το ασυμβίβαστο, αλλά μία συνεκτική αρχιτεκτονική διακυβέρνησης. Μία τυποποιημένη οργάνωση των υπουργείων βασιζόμενη στο γερμανικό παράδειγμα: υπουργοί επιλεγόμενοι πολιτικά, υφυπουργοί με συμβουλευτικό ρόλο ως θεσμικοί σύνδεσμοι με τη Βουλή, και ανώτατα διοικητικά στελέχη ανήκοντα υποχρεωτικά στη μόνιμη διοίκηση είτε με καθεστώς μετακλητού σε προκαθορισμένα χαρτοφυλάκια είτε με σταθερή θητεία και αξιοκρατική επιλογή.
*Συγγραφέας του «Οργάνωση των υπουργείων προς μια συνεκτική δημόσια διοίκηση», (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, 2025)
