Κύριε διευθυντά
Του ταίριαζε το λεχθέν από τον Μ. Ναπολέοντα «ο αληθινός ηρωισμός είναι να είναι κανείς ανώτερος από τις ατυχίες της ζωής».
Μικρό παιδί κατά την αιματηρή εμφύλια διαμάχη της δεκαετίας του 1940, με πατέρα σκοτωμένο αντάρτη του ∆ΣΕ και μητέρα στη φυλακή ως συνεργάτιδα των ανταρτών η ζωή έπληξε τον μικρό Σίμο Τσιλίκα σ’ ένα χωριό του Εβρου με τον πιο σκληρό τρόπο, που είχε αποτέλεσμα να χάσει το αριστερό του πόδι πάνω από το γόνατο. Ο παππούς του τον «ενέταξε» στις Παιδοπόλεις που είχαν ιδρυθεί με πρωτοβουλία της βασίλισσας Φρειδερίκης. Με τη συμπαράσταση της «Βασιλικής Πρόνοιας», τοποθετείται στο πόδι του τεχνητό μέλος, κάτι πρωτοποριακό για την εποχή του.
Εκτοτε, ο Σίμος έλεγε «δεν επιβίωσα απλώς αλλά επέζησα!».
Και με την ισχυρή του θέληση, την ευφυΐα και το πνεύμα αριστείας μετά 12ετή παραμονή στις Παιδοπόλεις, εισήλθε φοιτητής της Ιατρικής Σχολής και εξήλθε από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, γιατρός.
Ασκησε λίαν επιτυχώς και ευδοκίμως το επάγγελμά του στην πόλη της Κοζάνης, εις την οποίαν απέσπασε την καθολική εκτίμηση των κατοίκων της. Τίποτε δεν τον εμπόδισε από τα χρόνια της Παιδόπολης και μετά να έχει μια απολύτως φυσιολογική ζωή και ουδέποτε υπήρξε μεμψίμοιρος για ό,τι του συνέβη στα πρώτα χρόνια της ζωής του. Κέρδισε, έτσι, το στοίχημα της ζωής μ’ έναν τρόπο που περιγράφει ο ομότεχνός του γιατρός, ο Ευαγγελιστής Λουκάς: «Αγωνίζεσθε εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενῆς πύλης». Και για τον Σίμο, η πύλη προς τη ζωή υπήρξε λίαν στενή, αλλά την διέβη εκφράζοντας πάντα τη βαθιά του ευγνωμοσύνη για όσα του προσέφερε η Παιδόπολη και τα χρόνια της τα χαρακτήριζε τα καλύτερα της ζωής του.
∆εν ξέχασε, όμως, και την κληρονομιά της πατρικής του οικογενείας.
Ετσι, στα πανεπιστημιακά του χρόνια υπήρξε γραμματέας των «Λαμπράκηδων» στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και παρέμεινε «αριστερός» μέχρι τον πρόσφατο θάνατό του. Ανεγνώριζε, όμως, ευθαρσώς τον σωτήριο ρόλο που έπαιξαν στη ζωή του οι Παιδοπόλεις.
Τον γνώρισα στην Παιδόπολη «Αγιος ∆ημήτριος» Θεσσαλονίκης, όταν επανήλθα από τη «Λαϊκή ∆ημοκρατία» της Ουγγαρίας, εις την οποίαν μεταφέρθηκα βιαίως από τα βουνά της Ηπείρου από τους αντάρτες του ∆ΣΕ και εισήχθην σ’ αυτήν με αίτηση του πατρός μου. Εκτοτε, μας συνέδεσε ένας ισχυρός δεσμός φιλίας που διετηρήθη αμείωτος μέχρι την εκδημία του. Στις συναντήσεις μας δεκάδες χρόνια μετά την Παιδόπολη, αναπολούσαμε τα χρόνια της μακρινής μας νιότης, κατά την οποία η Ελληνική Πολιτεία, σε χρόνους δύσκολους, σε μια φλεγόμενη χώρα, ανταποκρίθηκε άξια στα ανήλικα παιδιά της που είχαν ανάγκη τη φροντίδα και την προστασία της.
Το περιβάλλον της, εξάλλου, μας παρείχε την απαιτούμενη ψυχική ηρεμία, χωρίς ίχνος πολιτικής καθοδήγησης, χωρίς να μας δηλητηριάζουν μάταιοι φανατισμοί και ανώφελα μίση.
Ετσι, η Παιδόπολη στάθηκε στέρεο βάθρο για να βγει ο Σίμος νικητής της ζωής. Θα παραθέσω και ένα άγνωστο περιστατικό που μου είχε διηγηθεί. Στις εθνικές εορτές, τα παιδιά του Γυμνασίου της Παιδόπολης παρελαύναμε μαζί με τα Γυμνάσια κ.λπ. της Θεσσαλονίκης, στον παραλιακό δρόμο της πόλης. Ετυχε σε μια τέτοια περίπτωση να μας επισκεφθεί η επικεφαλής της «Βασιλικής Πρόνοιας», Αλεξάνδρα Μελά, νύφη του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά. Είχε φήμη κάπως αυταρχικής γυναίκας.
Παρά ταύτα, άκουε με κατανόηση τα παράπονα και τις προτάσεις των τροφίμων (βλέπε το βιβλίο του καθηγητή της Γαλλικής Φιλολογίας, Σταύρου Καλαϊτζόγλου, «Τα παιδοπολίτικα, απ’ την απώλεια στην καταλλαγή»).
Ερώτησε σχετικώς τον Σίμο και τον Θανάση Πασελούδη, ο οποίος είχε κομμένο χέρι από τον καρπό και είχε απολέσει και ένα μάτι.
Της απάντησαν ότι λόγω της αναπηρίας των παρέμειναν στην Παιδόπολη. Τους προσεκάλεσε να μεταβούν στη Θεσσαλονίκη και να παρακολουθήσουν μαζί την παρέλαση.
Ετσι, την παρακολούθησαν από μπαλκόνι του πολυτελούς ξενοδοχείου της πόλης, το «Μεντιτεράνιαν», και με το απαραίτητο πλούσιο μενού. «Ενιωθα σαν πρίγκιπας», έλεγε ο Σίμος.
Πολύ αργότερα του ζήτησαν να είναι ομιλητής σε πάνελ για πρόσφατο τότε εκδοθέν από την αριστερά βιβλίο για τις Παιδοπόλεις.
Τους εξήγησε ότι οι Παιδοπόλεις υπήρξαν γι’ αυτόν σωτήριες και από τα 12 χρόνια της ζωής του σ’ αυτές διατηρεί τις καλύτερες αναμνήσεις. Φυσικά, δεν επέμεναν. Σαν ύστατο χαιρετισμό στον ξεχωριστό και αξιομνημόνευτο φίλο μου, που διέβη την Αχερουσία λίμνη τον Μάρτιο του 2025, θα του έλεγα:
«Τι καλά που σε γνώρισα…».
*Μοναστηράκι Δωρίδος
