Κύριε διευθυντά
Πολλές οι βαθυστόχαστες αναλύσεις με αφορμή το επεισόδιο στην Εθνική Πινακοθήκη. Πλην όμως, ο κόσμος βλέπει σ’ αυτό έναν sui generis ακτιβισμό μεταξύ δράστου και θύματος με αμοιβαία τα οφέλη. Ο πρώτος φαίνεται να έχει «κλειδώσει» την εκλογή του ως βουλευτής του Ελληνικού Κοινοβουλίου και ο δεύτερος να έχει κερδίσει την αναγνωρισιμότητα πέραν του στενού κύκλου των αξιακών του ιδιαιτεροτήτων.
Είναι ο ίδιος ακτιβισμός που είδαμε και στο Λούβρο, όπου καλοβαλμένα κοριτσάκια εξειδικευμένα σε «below the line activities», εισέβαλαν ανενόχλητα, προφανώς με το αζημίωτο και άρχισαν να ρυπαίνουν με σπρέι σπάνια εκθέματα, προστατευμένα «βεβαίως βεβαίως», όπως θα έλεγε και ο μοναδικός Τσαγανέας, από το τζάμι της κορνίζας. Και η Τζοκόντα γαρ χρειάζεται από καιρού εις καιρόν τη διαφήμισή της.
Ο Σερ Λόρενς Ολιβιέ το είχε πει. «Σήμερα, πρώτα γίνεσαι σταρ και μετά ηθοποιός». Προσωπικότητες εκ πρώτης όψεως αμφιλεγόμενες, όπως ο Πικάσο και ο Νταλί, δεν αναιρούν την ειρωνεία του Ολιβιέ. Λέγεται ότι ο ιδιόρρυθμος Πικάσο δεν έπαιρνε ιδιαίτερες προφυλάξεις για τα έργα που είχε στην αποθήκη του, σχεδόν ξεκλείδωτη, γιατί ήσαν ανυπόγραφα. «Χωρίς την υπογραφή μου δεν αξίζουν μία», έλεγε. Την υπογραφή αγοράζεις. Τη γνησιότητα του έργου. Το σήμα, τη φήμη του μέσου. Ομως στο σήμα της «Metro» με το λιοντάρι που βρυχάται, αναγράφεται η φράση «ARS GRATIA ARTIS» (η Τέχνη για την Τέχνη). Ερωτηθείς κάποτε ο Ορσον Ουέλς αν συμφωνεί με τη θέση αυτή, απήντησε κατηγορηματικώς, ότι υπάρχουν σοβαρότερα θέματα να αναδείξει ο καλλιτέχνης από την προβολή του «εγώ» του.
Αλλά και η Εθνική Πινακοθήκη οφείλει να απαντήσει εάν η φιλοξενία εκθετών λειτουργεί βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων και εάν, ως φημολογείται, δεσμεύεται από προγράμματα «διαφορετικότητας».
Προσέτι, εάν είναι διατεθειμένη να γίνει το αλεξικέραυνο της κοινωνικής οργής και του θρησκευτικού φανατισμού, ή ο σάκος του μποξ, αν μη τι χειρότερο, συνεπεία εκθεμάτων που προσβάλλουν κοινωνικές ή/και θρησκευτικές αξίες γνωστού ή αγνώστου θρησκεύματος. Ολα τα άλλα που προαναγγέλλουν προκλητικότερες εκθέσεις, «όταν ηρεμήσουν τα πνεύματα», θέλω να πιστεύω ότι είναι διαφημιστικοί λεονταρισμοί, εφάμιλλοι αυτών της «Metro-Goldwyn-Mayer».
*Βριλήσσια
