Κύριε διευθυντά
Πολλοί θεωρούν ότι τα Μαθηματικά είναι ένα παιχνίδι με τύπους και σχήματα άσχετο με την καθημερινότητά μας. Ομως μία από τις πρώτες ανακαλύψεις των καθαρών Μαθηματικών είναι ακριβώς κάτι τόσο κοινότοπο αλλά και σημαντικό, όπως η βίδα. Το σπείρωμα της βίδας, το ελικοειδές της ίχνος, προκύπτει απλά αν τυλίξουμε ένα ορθογώνιο τρίγωνο επάνω σε έναν κύλινδρο, έτσι ώστε η μία κάθετη πλευρά του τριγώνου να είναι παράλληλη με τον άξονα του κυλίνδρου. Αυτός είναι μάλλον ο τρόπος με τον οποίο την ανακάλυψε περί το 400 π.Χ. ο Αρχύτας από τον Τάραντα, μαθητής της Πυθαγόρειας Σχολής και φίλος του Πλάτωνα.
Αμεσες εφαρμογές της ήταν κατά την αρχαιότητα η βιδωτή πρέσα για να βγάζουμε λάδι από ελιές και αργότερα η τυπογραφική πρέσα του Γουτεμβέργιου.
Εφαρμογή της είναι, όμως, και ο διάσημος κοχλίας του Αρχιμήδη, μία βίδα περιστρεφόμενη μέσα σε κύλινδρο με νερό, που χρησιμοποιείται έως σήμερα για την άντληση νερού. Η βίδα και ο κοχλίας είναι περιστρεφόμενα κεκλιμένα επίπεδα που επιτρέπουν την ολίσθηση.
Η μεν απλή βίδα εξελίχθηκε σε μέσον συνδέσεως τόσο ξύλινων όσο και μεταλλικών εξαρτημάτων. Ο κοχλίας του Αρχιμήδη είχε, όμως, μίαν πιο εντυπωσιακή εξέλιξη. Το 1839 χρησιμοποιήθηκε από τον Francis Pettit Smith ένα μικρό τμήμα του (μισή στροφή) σαν προπέλα του πρώτου ατμόπλοιου με οπίσθια προώθηση, που λεγόταν χαρακτηριστικά «Αρχιμήδης». Αργότερα, όμως, η προπέλα έπαψε να είναι ενιαία επιφάνεια και μετεξελίχθηκε σε ελικοειδώς διατεταγμένα κεκλιμένα πτερύγια, την έλικα που έχουν έως σήμερα όλα τα πλοία, τα ελικοφόρα αεροπλάνα και τα ελικόπτερα.
Ο κοχλίας υπάρχει σήμερα κάπως παραλλαγμένος μέσα σε κάθε βαρέλα που μεταφέρει και ρίχνει μπετόν στις οικοδομές. Στο εσωτερικό τοίχωμα της βαρέλας είναι στερεωμένα κεκλιμένα πτερύγια που προωθούν το μπετόν προς τα έξω όταν αυτή περιστρέφεται. Λείπει μόνο ο κεντρικός άξονας, γιατί δεν χρειάζεται.
Ετσι, μία απλή μαθηματική ανακάλυψη οδήγησε σε μίαν πλειάδα σημαντικών εφευρέσεων.
Νομίζω ότι αυτές οι εφαρμογές, όπως και η μέτρηση της περιφέρειας της Γης από τον Ερατοσθένη με χρήση μόνο του μήκους της μεσημβρινής σκιάς ενός ραβδιού, θα έπρεπε να παρουσιάζονται στους μαθητές του Γυμνασίου κατά τα πρώτα μαθήματα Γεωμετρίας, για να συνειδητοποιήσουν πόσο πολύπλευρες είναι οι εφαρμογές της και να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στο μάθημα αυτό.
