Κύριε διευθυντά
Είναι γνωστό τα τελευταία χρόνια ότι μαθητές από χώρες της Απω Ανατολής –Σιγκαπούρη, Κίνα, Ιαπωνία– αριστεύουν στον μαθητικό διαγωνισμό της PISA, ενώ η χώρα μας παρουσιάζει μετριότατες επιδόσεις, ιδιαίτερα στα μαθηματικά και στην κατανόηση κειμένου. Ρωτήθηκαν λοιπόν οι υπεύθυνοι της Σιγκαπούρης πώς κατόρθωσαν αυτό το αποτέλεσμα. Η απάντησή τους ήταν σαφής: «Συνειδητοποιήσαμε ότι για να ανυψώσουμε το επίπεδο της παιδείας μας έπρεπε πρωταρχικά να βελτιώσουμε το κύρος των δασκάλων – καθηγητών. Αυτό το κύρος βελτιώσαμε αποφασιστικά με μορφωτικά – επιμορφωτικά μέτρα, με κίνητρα και παροχές, με γενική αναγνώριση της προσφοράς του λειτουργήματός τους στην κοινωνία και στο μέλλον της πατρίδας μας. Η ανύψωση του κύρους των δασκάλων και η νέα πνοή της διδασκαλίας τους ενέπνευσαν και παρότρυναν και τους μαθητές στην ευγενή άμιλλα και την προσήλωση στη γνώση και αξιοκρατία».
Ας αναλογιστούμε ποιο είναι το κύρος των δασκάλων στην Ελλάδα σήμερα και το κλίμα που επικρατεί στα σχολεία, με έλλειψη κάθε σεβασμού, ακόμη και από τους γονείς προς τον δάσκαλο. Αγριεμένοι γονείς –αγριεμένα παιδιά– αγριεμένη κοινωνία με αποτέλεσμα αθρόες παραιτήσεις καθηγητών από το… επικίνδυνο λειτούργημα της διδασκαλίας. Ευθύνη για την κατάντια μας φέρουν και τα κόμματα που εισήγαγαν τον κομματικό συνδικαλισμό στα σχολεία.
Κι όμως, πριν από 30-40 χρόνια ο δάσκαλος είχε κύρος και σεβασμό για την προσφορά του, όχι γιατί αμειβόταν ικανοποιητικά, αλλά γιατί με το ήθος της εποχής και με το υψηλό αίσθημα ευθύνης εκπλήρωνε την αποστολή του. Πόσα φτωχά επαρχιωτόπουλα σπούδασαν και πρόκοψαν χάρη στον εμπνευσμένο δάσκαλο; Θυμούμαι τον αείμνηστο πατέρα μου, χρόνια δάσκαλο στην ορεινή Αρκαδία, πόση έννοια είχε για τους μαθητές του. Πρωί – απόγευμα σχολείο, προγύμναση για τις εξετάσεις του γυμνασίου, να βοηθήσει τους αδύνατους, να μιλήσει στους γονείς για να σπουδάσουν οι ικανοί, όπως και για εκείνους που ήθελαν να αφοσιωθούν στα γιδοπρόβατα, ήταν γραμματικός και σύμβουλος για τους κατοίκους, οργανωτής για τις εθνικές γιορτές και επιδείξεις και τόσα άλλα. Ομως τότε δάσκαλοι και γονείς ήταν γαλουχημένοι, έστω και ανεπίγνωστα, με το κλασικό πνεύμα του Ξενοφώντα:
«Οπου γαρ άνδρες Θεούς μεν σέβοιντο, τα δε πολεμικά ασκοίεν, πειθαρχείν δε μελετώεν, πως ουκ εικός ενταύθα πάντα μεστά ελπίδων αγαθών είναι;». Αυτό το πνεύμα το χάσαμε και υποχρεούμεθα έστω και αργά να στοχαστούμε το καταστροφικό αποτέλεσμα της απώλειάς του.
*Καρδιολόγος, MD, MSc., Χολαργός
