Κύριε διευθυντά
Ο κ. Ηλίας Μαγκλίνης αφιέρωσε μια σειρά άρθρων του στην «Καθημερινή» για τους Λουδίτες, με αφορμή σχετικό βιβλίο του Γκάβιν Μιούλερ. Θα ήθελα να προσθέσω και μία άλλη οπτική στο θέμα αυτό:
Ο Ε. Π. Τόμσον αναφερόμενος στο βιβλίο του «Η συγκρότηση της αγγλικής εργατικής τάξης» (Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς, 2018) στους Λουδίτες, δηλαδή το κίνημα της καταστροφής των μηχανών που φούντωσε τον 19ο αιώνα, πρώτα στην Αγγλία και μετά στις άλλες χώρες όπου είχε φθάσει η βιομηχανική επανάσταση, γράφει ότι η αντίστασή τους στην έλευση της τεχνολογίας και του καπιταλισμού της αγοράς ήταν στραμμένη στο μέλλον.
∆ιότι, σύμφωνα με τον Τόμσον, η οργή των Λουδιτών ενάντια στο σύστημα δεν αποτελούσε έκφραση αντιτεχνολογικής προκατάληψης. Είχαν τοποθετηθεί υπέρ της εισαγωγής σύγχρονων μηχανών, εκεί που αυτές έφερναν, με τη μείωση της σωματικής προσπάθειας, του μόχθου και της υποταγής, βελτίωση των συνθηκών της εργασίας τους. Εσπαγαν τις μηχανές εκεί που αυτές έμπαιναν στο εργοστάσιο για να μειώσουν τους μισθούς τους και να μετατρέψουν την εργασία σε μορφή δουλείας από μέσον αυτοπραγμάτωσης. Παλαιότερα ο Μαρξ θεωρούσε ότι η καταστροφή των μηχανών από τους Λουδίτες ήταν μια ανώριμη μορφή αγώνα, διότι αλλού θα έπρεπε να στρέψουν την οργή τους. Εγραφε: «Χρειάζεται χρόνος και εμπειρία πριν οι εργάτες, αφού θα έχουν μάθει να ξεχωρίζουν ανάμεσα στη μηχανή και στην καπιταλιστική της χρήση, να κατευθύνουν τις επιθέσεις τους, όχι ενάντια στο υλικό μέσο παραγωγής, αλλά ενάντια στον κοινωνικό τρόπο εκμετάλλευσης».
Για να προσθέσει: «Σε κάθε περίπτωση εχθρός είναι το κοινωνικό σύστημα και όχι τα μέσα που χρησιμοποιεί… Ο καπιταλισμός ήταν που είχε στρέψει τις μηχανές εναντίον των ανθρώπων».
Η διαφορά αξιοποίησης της τεχνολογίας στον καπιταλισμό και στον σοσιαλισμό είναι ουσιώδης. Ο καπιταλισμός, σύμφωνα με τον Βάλτερ Μπένγιαμιν, μετατρέπει την τεχνολογία σε φετίχ της καταδίκης αντί να την κάνει κλειδί της ευτυχίας, αξιοποιώντας τις δυνατότητές της. Μετατρέπει κάθε τεχνική και επιστημονική πρόοδο σε κοινωνική οπισθοδρόμηση. Ο Μαρκούζε μάλιστα διακήρυσσε το προφανές: Δηλαδή ότι με την αξιοποίηση της τεχνολογίας θα μπορούσαμε να πάμε από την επιστήμη στην ουτοπία του σοσιαλισμού.
Βιώνουμε σήμερα παράλληλες εποχές.
*Πολιτικός Μηχανικός, Αλεξανδρούπολη
