Κύριε διευθυντά
Στο εξαίρετο ενδέκατο τεύχος των «Σελίδων Ιστορίας», ο λαμπρός καθηγητής Τ. Τύμπας αναφέρεται στην υπό Πολυβίου περιγραφή αρχαίων τηλεπικοινωνιών μέσω πυρσών, παραθέτει δε και μια σχετική γαλλική γκραβούρα (σελ. 55).
Επιτρέψτε μου να προσθέσω μια μικρή (αλλά σημαντική νομίζω) λεπτομέρεια. Το απεικονιζόμενο σύστημα τηλεπικοινωνίας είναι πιθανότατα το πρώτο «ψηφιακό» σύστημα στην Ιστορία: Ολα τα παλαιότερα συστήματα πυρσών, απ’ τους προϊστορικούς χρόνους κι ύστερα, μεταδίδουν λίγα μόνον (πάντοτε προσυμφωνημένα) μηνύματα, οι δε διάφοροι υδραυλικοί τηλέγραφοι των Αρχαίων μπορούσαν να μεταδώσουν μεγαλύτερο μεν πλήθος μηνυμάτων – και πάλι όμως προσυμφωνημένο.
Ο Πολύβιος (Ιστορίαι Ι΄, 43 έως και 46) συστηματικώς περιγράφει τις εξελίξεις αυτών των τεχνικών, για να φθάσει μέχρι την επαναστατική «επινόηση» των Κλεοξένου και Δημοκλείτου (περί το 200 π.Χ.). Μέσω αυτής, μπορείτε να μεταδώσετε οποιοδήποτε γραπτό περιεχόμενο, οποιουδήποτε περιεχομένου! Ιδού το σύστημα:
Το ελληνικό αλφάβητο διατάσσεται σε μια μήτρα με 5 αράδες, η καθεμιά των οποίων περιέχει 5 γράμματα (πλην της τελευταίας που έχει 4). Ετσι διαμορφώνεται ένα καρτεσιανό σύστημα: Το κάθε γράμμα μπορεί να παρασταθεί με ένα ζεύγος αριθμών: με τον αριθμό της αράδας όπου βρίσκεται, και με τον αριθμό της θέσης που κατέχει μέσα στην αράδα. Π.χ. το γράμμα γάμμα παρίσταται με το ζεύγος (1,3), δηλώνεται δε με έναν πυρσό αριστερά και τρεις πυρσούς δεξιά – όπως στην γκραβούρα που δημοσιεύθηκε. Αναλόγως, το γράμμα ωμέγα παρίσταται ως (5,4). Η πραγμάτωση του συστήματος χρειάζεται έναν τοίχο αριστερά και έναν τοίχο δεξιά, στον καθένα των οποίων μπορεί να αναρτήσουμε έναν έως πέντε πυρσούς. Εάν ο Σ. Μορς είχε διαβάσει Πολύβιον, θα είχε πιθανώς εφαρμόσει το σύστημα του Κλεοξένου…
*Πεντέλη
