Κύριε διευθυντά
Σε πρόσφατη μετάβασή μου στο Γαλαξίδι επισκέφτηκα με μια σύντομη παράκαμψη το μνημείο πεσόντων του ∆ιστόμου κατά τον ∆εύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οπως είναι γνωστό, 228 κάτοικοί του ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου οδηγήθηκαν στον λοφίσκο του χωριού τον Ιούνιο του 1944 όπου και εκτελέστηκαν από απόσπασμα, σε αντίποινα βομβιστικής επίθεσης των ανταρτών κατά γερμανικής αυτοκινητοπομπής λίγο καιρό πριν.
∆ιεπίστωσα φθάνοντας ότι το μνημείο που ανεγέρθηκε στον χώρο της εκτέλεσης τιμά μέσα από την αρχιτεκτονική και τοπιογραφική διαμόρφωσή του τη σεπτή μνήμη του τραγικού συμβάντος αδιανόητης βίας και απανθρωπιάς, αλλά και το φαντασμαγορικό περιμετρικό τοπίο μεγάλης κλίμακας που το περιβάλλει, στέλνοντας παράλληλα ένα πανανθρώπινο μήνυμα σχετικά με την υπό όρους αγριότητα της ανθρώπινης φύσης.
Στην πρώτη ανταποκρίνεται με την εντυπωσιακή παράθεση των ονομάτων και ηλικιών των εκτελεσθέντων των οποίων η ανάρτηση αποτελεί νευραλγικό μέρος της σύνθεσης του μνημείου, αλλά και με την ένταξη σε αυτό του οικίσκου του οστεοφυλακίου των θυμάτων.
Σε ό,τι αφορά την ευρύτερη σημασία του όμως, το μνημείο απαντά με δύναμη και στιβαρότητα και στη δεύτερη και ιδιαίτερα σημαντική παράμετρο της πανανθρώπινης βαρύτητας του γεγονότος αλλά και της μεγα-κλίμακας του ευρύτερου περιβάλλοντος που το υποδέχεται και το οποίο εύκολα θα μπορούσε να το συνθλίψει λόγω της περιμετρικής ανοιχτωσιάς του και των οροσειρών που το συγκροτούν.
Αυτή επιτυγχάνεται με την αποφασιστική χρήση των τριών βασικών αξόνων της σύνθεσης κατά τις τρεις χωροταξικές του διαστάσεις που αρθρώνονται με επιτυχία και εξακτινίζονται στο άπειρο με αφετηριακό τους επίκεντρο το πλέον σεπτό μέρος της, του οστεοφυλακίου ως γιγάντιοι προστάτες του, όσο και με τον γενικό του προσανατολισμό προς τη Δύση και το ηλιοβασίλεμα.
Στην ανατολική πίσω πλευρά του μνημείου έχει διαμορφωθεί υπόσκαφα και διακριτικά το υπαίθριο αμφιθέατρο που φιλοξενεί κάθε χρόνο τις σχετικές εκδηλώσεις μνήμης και αναφοράς στα γεγονότα, των οποίων αποτελεί την αέναη υπενθύμιση.
Είναι λυπηρό ότι κατά τα τελευταία χρόνια η θέα της φυσικής αγκάλης των γύρω λόφων και βουνών που το περιβάλλουν έχει τρωθεί προσβλητικά από συστοιχίες τεράστιων ηλεκτροφόρων πυλώνων και στρατιών από γιγαντιαίες ανεμογεννήτριες, που ορθώνονται απειλητικά σαν εφιαλτικός απόηχος των καταστροφέων που πέρασαν από αυτά τα χώματα.
Από το μνημείο λείπει επίσης (ή δεν είναι εμφανής) η αναφορά των συντελεστών της δημιουργίας του (τόσο των δραστών της εκτέλεσης όσο και των σύγχρονων συντελεστών της δημιουργίας του, όπως αρχιτεκτόνων, γλυπτών, δημ. παραγόντων κ.λπ.). Αλλά πολύ περισσότερο και με προκλητική ευρύτερη σημασία, λείπει η βούληση των διαδοχικών έκτοτε γερμανικών κυβερνήσεων για την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων.
Από τους 228 σώθηκε μόνο ένα μωρό του οποίου ο πατέρας πρόλαβε να κρύψει στο χώμα λίγο πριν από την εκτέλεση, ο μετέπειτα κύριος Βασίλης του οποίου η σχετική εξιστόρηση είναι αναρτημένη στο ∆ιαδίκτυο.
*Αρχιτέκτων
