Κύριε διευθυντά
Αρχίζω, για να τους έχουμε κατά νου, με δύο ορισμούς. Η κοινωνική δικαιοσύνη (κατά Τζον Ρολς, η δίκαιη κατανομή του εισοδήματος, των προνομίων και των ευκαιριών γενικότερα) σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κατανέμονται οι πόροι (και, συμπληρώνω εγώ, τα οφέλη της προόδου, επειδή, σε τελική ανάλυση, λειτουργούν σαν πόροι).
Αναδιανομή σημαίνει αφαίρεση αξίας (ως αγοραστική δύναμη) από έναν και παροχή της σε άλλον. Εάν δε ο «ένας» είναι πλουσιότερος και ο «άλλος» φτωχότερος, αυτό είναι και κοινωνικά δίκαιο.
Ως γνωστόν, κάθε πράξη και κάθε γεγονός, όπως π.χ. οι περί ου ο λόγος χρεώσεις τραπεζών, έχει συνέπειες (αίτιο και αιτιατό…).
Βεβαίως, οι πράξεις και τα γεγονότα στη ζωή μας είναι σχεδόν άπειρα, συνήθως αντιλαμβανόμαστε τι είναι συνέπεια ποιας πράξης ή ποιου γεγονότος, εάν η συνέπεια είναι ωφέλιμη ή επιβλαβής, αλλά σπανίως, γνωρίζουμε πώς μία πράξη ή ένα γεγονός λειτουργεί ώστε να προκαλεί αυτό το αποτέλεσμα, ενώ ποτέ δεν γνωρίζουμε πόσο ωφέλιμο ή επιβλαβές είναι αυτό, για κάθε άνθρωπο που ωφελείται ή βλάπτεται.
Προφανώς, για να γίνει αντιληπτό το πώς λειτουργεί κάτι απαιτεί γνώσεις, που συνήθως δεν έχουμε, αλλά και, συνήθως, δεν μας αφορά, ενώ, το πόσο ωφέλιμο ή επιβλαβές είναι για τον καθένα που ωφελείται ή βλάπτεται, απαιτεί κάποια μονάδα μέτρησης, που δεν έχουμε ακόμη επινοήσει.
Για παράδειγμα: «Οι βροχές ήταν καλές, και η φετινή σοδειά ελαιολάδου θα είναι καλή». Ακόμη και οι ελαιοπαραγωγοί, που τους αφορά, δεν γνωρίζουν πώς λειτουργεί η βροχή, ούτε πόση βροχή προκαλεί πόση αύξηση ελαιολάδου.
Ομως, όταν πρόκειται για αποφάσεις της κυβέρνησης, ή προτάσεις της αντιπολίτευσης, είναι καθήκον τους να γνωρίζουν και πώς λειτουργεί κάθε απόφαση ή πρόταση και να μη λησμονούν το αδύνατον της μέτρησης.
Στην περίπτωση που δεν γνωρίζουν, η συνέπεια θα είναι η μη επίτευξη του επιδιωκόμενου αποτελέσματος, οπότε το όποιο αποτέλεσμα δεν θα είναι ωφέλιμο, ενώ στην περίπτωση που λησμονούν, μπορεί η βλάβη για κάποιους να είναι ανήκεστη. Μετά από αυτόν τον μακροσκελή, αλλά μάλλον απαραίτητο πρόλογο έρχομαι στο κυρίως θέμα, τις χρεώσεις.
Πολλές φορές στο παρελθόν, προσπάθησα να εξηγήσω (εις ώτα μη ακουόντων) γιατί οι τράπεζες, που δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα, θα έπρεπε να χρεώνουν (βεβαίως ανάλογα με το κόστος αυτής της υπηρεσίας…) μόνο την επιχείρηση και όχι και τον πελάτη που εξοφλεί το τιμολόγιο, και ιδού γιατί:
Για παράδειγμα, η ΔΕΗ δίνει την επιλογή να εξοφλούνται οι λογαριασμοί είτε μέσω τραπέζης είτε σε υποκατάστημα. Προφανώς, η πρώτη επιλογή έχει πολλά οφέλη για όλους τους ενδιαφερόμενους, για παράδειγμα:
– Η ΔΕΗ αποφεύγει το (σε σύγκριση με το ποσό που εισπράττει) «τεράστιο» κόστος (κατάστημα, υπάλληλοι, χαρτιά, χειρισμός χαρτιών…).
– Ο καταναλωτής αποφεύγει το κόστος: από ελάχιστο, εάν, για οποιονδήποτε λόγο, βρίσκεται κοντά στο υποκατάστημα, οπότε γλιτώνει μόνο τον χρόνο αναμονής, έως (επίσης, σε σύγκριση με το ποσό που πληρώνει) «τεράστιο», εάν πρέπει να μεταβεί στο υποκατάστημα, με Ι.Χ., μόνο για να εξοφλήσει τον λογαριασμό, οπότε γλιτώνει και το κόστος μετάβασης (φθορά αυτοκινήτου, καύσιμα, πάρκινγκ…).
– Η οικονομία γίνεται πιο ανταγωνιστική όταν καταργείται κάποιο κόστος, ενώ η αποφυγή μετάβασης στο υποκατάστημα με Ι.Χ. συνεπάγεται μείωση των ρύπων, μείωση των εισαγωγών (αυτοκίνητα, καύσιμα…).
Συνεπώς, με δεδομένο ότι η πρώτη επιλογή που μας δίνει η ΔΕΗ, προέκυψε, έγινε εφικτή λόγω της προόδου (Διαδίκτυο κ.λπ.) και ότι τα οφέλη της προόδου, που σε τελική ανάλυση λειτουργούν σαν πόροι, είναι πόροι, τότε η μείωση των χρεώσεων των τραπεζών δεν είναι αναδιανομή εισοδήματος αλλά κοινωνικά δίκαιη κατανομή αυτού του πόρου.
Συμπέρασμα: Εάν γίνει αποδεκτό ότι, όντως, περί αυτού πρόκειται, τότε θα πρέπει να επαναξιολογηθούν όλες οι χρεώσεις των τραπεζών – και όχι μόνο των τραπεζών.
