Κύριε διευθυντά
Ο εξαίρετος φιλόλογος κ. Αναστάσιος Αγγ. Στέφος, τακτικός επιστολογράφος της έγκριτης εφημερίδας σας, με τίμησε («Κ» της 23.10.2024) με την απάντησή του στην απορία μου (ερώτησή μου προς τους επαΐοντες φιλολόγους) αν ο Ζευς («του ∆ιός», «τω ∆ιί», «τον ∆ία», «ω Ζευ») παραπέμπει σε «ζεύξη» (στην ονομαστική και κλητική) και συγχρόνως σε «διάζευξη» στις άλλες πτώσεις. Η απορία μου επεκτεινόταν και στη ∆ιώνη: Μήπως το όνομά της ηχητικά συναρτάται με τον ∆ία;
Ο κ. Στέφος εξέλαβε την απορία μου ως «πρόταση» ή «άποψη» που δεν ευσταθεί και είναι «παρακινδυνευμένη», παραπέμπουσα σε «προκλητικούς και παιγνιώδεις ετυμολογικούς σχηματισμούς στη νεοελληνική γλώσσα». Εκ του ότι ο Ζευς έχαιρε «μεγαλείου και αίγλης», όπως αποδεικνύεται με χορεία επιθέτων που του επιδαψίλευσαν ο Ησίοδος και ο Ομηρος, ο επιστολογράφος σας συνήγαγε ότι «ο προτεινόμενος ετυμολογικός συσχετισμός» που επιχείρησα είναι αβάσιμος.
∆εν αμφισβητείται ασφαλώς ότι ο Ζευς ήταν ο κράτιστος των κρατίστων. Αλλά «πού να μαζεύεις / τα χίλια κομματάκια / του κάθε ανθρώπου» και του κάθε θεού. Πολλώ μάλλον όταν τα πάθη των θεών είναι και ανθρώπεια πάθη. Ή, όταν τα πάθη των ανθρώπων εξιδανικεύονται (για συγχώρηση) σε πάθη των θεών.
Σε κάθε περίπτωση δεν πρότεινα ούτε αποτόλμησα άποψη. Απορία εξέφρασα και ερώτημα έθεσα. Και δεν υπερασπίζομαι άποψη αλλ’ εμμένω στο ερώτημα: Γιατί «Ζευς» και «του Διός»; Και πάντως διαβάζω στον Πλάτωνα (Κρατύλος 396 a-b) «οι μεν γαρ “Ζήνα”, οι δε “Δία” καλούσιν … διείληπται δε δίχα … εν το όνομα, τω “Διί” και τω “Ζηνί”» (άλλοι δηλαδή τον ονομάζουν Ζήνα και άλλοι Δία)…
Και είναι το όνομά του, ενώ ήταν ένα, μοιρασμένο σε δύο, δηλαδή στον ∆ία και στον Ζήνα. Μήπως ο διαμερισμός του ονόματος σημαίνει κάτι;
Οι αφορισμοί ότι ο Ζευς, όπως μας διδάσκει ο κ. Στέφος, ήταν νεφεληγερέτης, ερίγδουπος κ.λπ. δεν σημαίνουν ότι ήταν μόνον ενωτικός ως «Ζευς». Μήπως ήταν και διασπαστικός ως «∆ίας»;
*Αθήνα
