Κύριε διευθυντά
Η πόλη της Παλλάδος Αθηνάς, το «κλεινὸν ἄστυ», έχει εξυμνηθεί παντοιοτρόπως από τους αρχαίους Ελληνες ποιητές έως τους νεοέλληνες, με αποκορύφωμα τους στίχους του Κωστή Παλαμά:
«Πρωί και λιοπερίχυτη και λιόκαλη είναι μέρα /κι η Αθήνα ζαφειρόπετρα στης γης το δακτυλίδι»
(Η Φλογέρα του Βασιλιά).
«Αθήνα χρυσοστέφανη και τιμημένη χώρα!/Οι μεγαλόχαροι θεοί επάνω σου αγρυπνούνε»
(Υμνος εις την Αθηνάν).
Περίφημος είναι ο Διθύραμβος (64) του κορυφαίου Θηβαίου ποιητή Πινδάρου, ο οποίος, με αφορμή τη συμβολή των Αθηναίων στη ναυμαχία του Αρτεμισίου, εξυμνεί το μεγαλείο και την εύκλεια της πόλης, με ελληνική και διεθνή διάσταση και ακτινοβολία.
«Ὦ ταὶ λιπαραὶ καὶ ἰοστέφανοι καὶ ἀοίδιμοι,Ἑλλάδος ἔρεισμα, κλειναὶ Ἀθᾶναι, δαιμόνιον πτολίεθρον».
Ἱεραῖς ἐν Ἀθᾶναις (Διθύραμβος 63)
[Λαμπρόθωρη, μενεξεδοστεφάνωτη, χιλιοτραγουδημένη εσύ/της Ελλάδος το στήριγμα, Αθήνα δοξασμένη/πόλη θεϊκή]
(Μτφρ. Παναγή Λεκατσά).
Σύμφωνα με τον Ισοκράτη (Περὶ ἀντιδόσεως, 106) ο Πίνδαρος τιμήθηκε από τους Αθηναίους, με τον τίτλο του προξένου και ανέγερση χάλκινου ανδριάντα στη Βασίλειο Στοά. Παράλληλα, ο ποιητής εξυμνεί την πόλη στον Εβδομο Πυθιόνικο (466 π.Χ.) με αφορμή τη νίκη του Αθηναίου Μεγακλή στην αρματοδρομία. Κάλλιστον αἱ μεγαλοπόλοιες Ἀθᾶναι:
Των Αθηνών η πόλη η μεγάλη / είναι το πιο όμορφο προοίμιο / για να τεθεί θεμέλιο στον ύμνο / της τρανής των Αλκμεωνιδών γενιάς / για τη νικηφόρο ιπποδρομία τους. / Γιατί σε ποια πατρίδα, σε ποιον οίκο / θα μπορούσες να κατοικήσεις και να πεις / πως είναι τ’ όνομά τους πιο ξακουστό / μες σ’ όλη την Ελλάδι
(Μτφρ. Γιάννη Οικονομίδη).
Αλλά και σε άλλους Επινίκους ο Πίνδαρος προσδίνει στην πόλη επίθετα, όπως: ταῖς μεγάλαις δέδωκε κὸσμον Ἀθήναις (Νεμ. ΙΙ, 8), εὐώνυμοι = έντιμοι, περίφημοι,… καὶ λιπαρᾶν, εὐωνύμων ἀπ’ Ἀθηνᾶν. (Νεμ. IV, 19) κραναοί = βραχώδεις, πετρώδεις, κρανααῖς ἐν Ἀθᾶναις (Ολυμ. VII, 82 – ΧΙΙΙ, 38), κρανααῖς ἐν Ἀθάναισιν ἅρμοζον στρατόν (Νεμ. VIII, 11).
Εξάλλου, Κραναά πόλις ονομαζόταν η Ακρόπολη των Αθηνών, ενώ Κραναοί καλούνταν οι κάτοικοι της Αττικής από τον μυθικό βασιλιά Κραναό. (Απολλόδ. Γ, 79-86 – Ηρόδ. VIII, 44).
*Δ.φ. Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Φιλολόγων και του Συλλόγου «Οι Φίλοι του Μουσείου Γ. Δροσίνη.
