Κύριε διευθυντά
«Κάθε πατρίδα είναι ωραία, κάθε πατρίδα είναι γλυκιά» λέει μια από τις ωραιότερες κεφαλονίτικες καντάδες.
Κανείς δεν θέλει να αφήσει πίσω του τον τόπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε και τους ανθρώπους με τους οποίους συνδέεται και να γίνει οικονομικός μετανάστης ή πρόσφυγας. Οταν ο λόγος του ξεριζωμού είναι κάτι πέρα από τον έλεγχο του ανθρώπου, όπως ο μεγάλος σεισμός του 1953 στην Κεφαλονιά, η φυγή για μια καλύτερη ζωή είναι για πολλούς αναπόφευκτη, σαν η λιγότερο οδυνηρή λύση. Οταν είναι οι άνθρωποι και οι κυβερνήσεις που δημιουργούν την ανάγκη φυγής, είτε με την αδιαφορία τους και την ανικανότητά τους να βελτιώσουν τις χώρες τους και τις κοινωνίες τους, είτε με την απληστία τους και την απανθρωπιά τους που τους οδηγούν στο να καταστρέφουν ζωές και πολιτισμούς άλλων χωρών, τότε φτάνουμε σε καταστάσεις όπως αυτή που ονομάζουμε σήμερα «το μεταναστευτικό».
Τον Νοέμβριο του 2018, στο Ελληνικό Κέντρο του Λονδίνου, παράλληλα με μία έκθεση φωτογραφιών από τις μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα, έγινε μια ομιλία Αμερικανού δημοσιογράφου με θέμα τη μετανάστευση σαν πρόκληση για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή. Στο τέλος, στο πλαίσιο ερωτήσεων προς τον ομιλητή, είχα το θάρρος να πω ότι η Ελλάδα δεν είναι υπεύθυνη για τους πολέμους στις χώρες από όπου προέρχονται οι μετανάστες, άλλοι είναι οι υπεύθυνοι, αλλά ότι η Ελλάδα, μια μικρή χώρα, πληρώνει τα σπασμένα. Η απάντησή του «Οι Ελληνες είναι πολύ γενναιόδωρος λαός» δεν φάνηκε να ικανοποίησε το ακροατήριο, που αποτελείτο κυρίως από Ελληνες, πολλοί από τους οποίους μου έδωσαν συγχαρητήρια για το σχόλιό μου. Εξι χρόνια μετά, το μεταναστευτικό, με τις συνέπειές του, μπαίνει σε νέα κρίσιμη φάση που θα δοκιμάσει και πάλι τις αντοχές κυρίως των χωρών πρώτης υποδοχής, όπως είναι η Ελλάδα.
Στις 15 Σεπτεμβρίου, εορτή του Αγίου Νικήτα, ο Αρχιεπίσκοπός μας στη Μεγάλη Βρετανία κ. Νικήτας, εγγονός κι αυτός μεταναστών από την Κάλυμνο και την Κοζάνη στην Αμερική, στο τέλος της λειτουργίας ευλόγησε, κατά το χριστιανικό έθιμο, το σαράντα ημερών βρέφος ενός ζευγαριού. Καθώς περνούσε από μπροστά μας στον διάδρομο προς το ιερό με το λιλιπούτειο μωρό στην αγκαλιά του, αναρωτήθηκα αν ίσως κάποια μέρα οι συνθήκες στην Ελλάδα είναι τέτοιες, ώστε αυτό το μωρό να είναι ένα από τα Ελληνόπουλα της διασποράς που θα επιστρέψουν στην Ελλάδα, το brain gain που λένε…
*Φιλόλογος, ψυχολόγος, Λονδίνο
