Κύριε διευθυντά
Καθημερινά σχεδόν διαβάζουμε άρθρα σχετικά με τη στεγαστική κρίση στη χώρα μας και την αναζήτηση σχετικών λύσεων. Ουδείς όμως αναφέρει την, ίσως, βαθύτερη αιτία του προβλήματος, που δεν είναι άλλη από την ύπαρξη πολλών και συστημικών κακοπληρωτών. Πράγματι, ιδιαίτερα στις πιο υποβαθμισμένες συνοικίες της Αθήνας, το να νοικιάσεις το διαμέρισμά σου σε κάποιον άγνωστο ενέχει τεράστιο ρίσκο, αφού είναι πολύ πιθανό να πληρωθείς μόνο για τον πρώτο μήνα, ενώ μετά θα πρέπει να περάσεις από τη χρονοβόρα και κοστοβόρα διαδικασία της έξωσης για να πάρεις πίσω τον χώρο σου, πιθανότατα και σε πολύ χειρότερη κατάσταση από ό,τι τον παρέδωσες. Η λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι γνωστή και δοκιμασμένη στο εξωτερικό για δεκαετίες και δεν είναι άλλη από την ύπαρξη σχετικού μητρώου φερεγγυότητας, μέσα από το οποίο ο ιδιοκτήτης μπορεί με τη συγκατάθεση του υποψήφιου ενοικιαστή να διαπιστώσει αν ο ενοικιαστής είναι φερέγγυος ή όχι.
Ο ενοικιαστής, από την άλλη, έχει κάθε κίνητρο να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του, αφού σε διαφορετική περίπτωση το όνομά του θα είναι «μαυρισμένο» στη σχετική λίστα και θα έχει μεγάλη δυσκολία να βρει χώρο να νοικιάσει στο μέλλον. Εκτιμώ ότι η ανυπαρξία σχετικού μητρώου φερεγγυότητας οδηγεί σε αυξήσεις στα ενοίκια μέχρι και 25%. Επειδή δηλαδή ο ιδιοκτήτης αναλαμβάνει το σημαντικό ρίσκο της μη πληρωμής των συμφωνηθέντων, για να νοικιάσει τον χώρο του ζητάει υψηλότερο ενοίκιο που να δικαιολογεί την ανάληψη αυτού του ρίσκου. Στις υποβαθμισμένες περιοχές δε, η αδυναμία ελέγχου της φερεγγυότητας του υποψήφιου ενοικιαστή ακυρώνει κάθε κίνητρο εκμετάλλευσης του χώρου από τον ιδιοκτήτη – το ενοίκιο είναι πολύ χαμηλό για να δικαιολογήσει το ρίσκο που το συνοδεύει, με αποτέλεσμα να μένουν χώροι ξενοίκιαστοι. Απόδειξη των παραπάνω αποτελεί το γεγονός ότι συχνά διαπιστώνει κανείς δύο διαφορετικές τιμές ενοικίων στην αγορά – μια τιμή όταν το ακίνητο πρόκειται να ενοικιαστεί σε κάποιον άγνωστο και μια άλλη όταν πρόκειται να ενοικιαστεί σε κάποιον συστημένο, με εγγυημένη φερεγγυότητα. Πολλοί γνωστοί μου πέτυχαν ιδιαίτερα προνομιακά ενοίκια λόγω προσωπικής σύστασης με τον ιδιοκτήτη. Εξάλλου, όπως φαίνεται και στην πράξη, ένας ιδιοκτήτης προτιμά να διατηρήσει έναν αξιόπιστο ενοικιαστή με χαμηλό ενοίκιο, παρά να αυξήσει το ενοίκιο αναζητώντας έναν άγνωστο καινούργιο.
Ολα αυτά αποτελούν απόδειξη της αιτίας του προβλήματος. Μακάρι οι υπεύθυνοι να αναγνωρίσουν το πρόβλημα και να βοηθήσουν την αγορά στη δημιουργία ενός μητρώου φερεγγυότητας. Αυτό θα μπορούσε να γίνει και στο πλαίσιο επέκτασης του ήδη υφιστάμενου συστήματος «Τειρεσίας», που χρησιμοποιείται από τις τράπεζες και είναι η μόνη λύση που θα μειώσει το κόστος στέγασης χωρίς να επιβαρύνει τον οικονομικό προϋπολογισμό, όπως κάνουν οι επιδοτήσεις που προτείνονται.
Κωνσταντίνος Ρόκας
Διδάκτωρ Οικονομικών Παν/μίου Princeton
