Κύριε διευθυντά
Μια μικρή και πολύ ενδιαφέρουσα μονογραφία θα μπορούσε να γραφεί για το εκκλησάκι των Αγίων Θεοδώρων στο Ναύπλιο, του οποίου κτήτωρ ήταν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και στο οποίο αναφέρεται η επιστολή του κ. Θέμου Γκουλιώνη στην «Κ» της 16-2-2022.
Ο χώρος στον οποίο κτίσθηκε στην περιοχή που σήμερα ονομάζεται «Γλυκειά» παραχωρήθηκε στον Κολοκοτρώνη με πράξη της 10-1-1839 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σύμφωνα με την οποία αποκτά «το εκτός Ναυπλίου περιβόλιον Κιουλού Τεπέ λεγόμενον μετά των εν αυτώ φυτειών και οικιών συγκείμενον εκ στρεμμάτων 46,5 το τε περιτοιχισμένον και απεριτοίχιστον…». Στο «περιβόλιον» αυτό ο Κολοκοτρώνης είχε εγκατασταθεί αρκετά ενωρίτερα, γιατί εκεί διέμενε όταν τον συνέλαβε ο μοίραρχος Κλεόπας με τους χωροφύλακές του τον Σεπτέμβριο του 1833, όταν άρχιζε η μεγάλη ταλαιπωρία του με τη δίκη και καταδίκη του που θα ακολουθούσαν. Το σπίτι που εκεί κατοικούσε περιγράφει στις αναμνήσεις του ο Μ. Tietz (London, 1836) που επισκέφθηκε το Ναύπλιο το 1833 και 1834. Δεν φαίνεται να συνάντησε εκεί τον Γέρο (που μάλλον ήταν τότε έγκλειστος στο Ιτς Καλέ), εντυπωσιάζεται πάντως που το σπίτι ενός καθωσπρέπει ανθρώπου δεν έχει τζάμια στα παράθυρα, καθώς και από τους δύο αρειμάνιους τσιμπουκοφόρους palicars που ήσαν καθισμένοι έξω από την πόρτα σιγομιλώντας. Εκεί συνάντησε «τον γιο του Κολοκοτρώνη ένα νέον άνθρωπο περίπου 20 ετών, [ενν. τον Κολίνο] που είχε συμπληρώσει τις σπουδές του στο Παρίσι». Στο περιβόλιον αυτό ο γεροκαπετάνιος έκτισε ναό προς τιμήν των προστατών του Αγίων Θεοδώρων, οπότε και πανηγυρίζει ο ναός. Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Οικονόμο τον εξ Οικονόμων (νεκρολογία Κολοκοτρώνη στον ναό της Αγίας Ειρήνης Αθηνών, 5 Φεβρ. 1843) ο μεταστάς «και τρίτον ναΐδριον ίδρυσεν εις το παρά την Ναυπλίαν αγροκήπιον, όπου και τον τάφον αυτού προητήμασεν, ευτελή μεν και πενιχρόν και απλοϊκόν, αλλ’ εις τόπον επιφανέστερον, ίνα καθώς έλεγε βλέπωσιν αυτόν οι εξ Αργους και Ναυπλίας διαβαίνοντες προς αλλήλους, και εύχωνται προς Κύριον υπέρ αναπαύσεως του ποτέ Κολοκοτρώνη».
Σ’ αυτό πάλι το σπίτι στο Κιούλ Τεπέ, επισκέφθηκε τον Κολοκοτρώνη ο συμβολαιογράφος Ναυπλίας Χ. Παπαδόπουλος όπου του υπαγόρευσε τη διαθήκη του. Λεπτομερώς εξάλλου εικονίζονται τα κτίσματα και όλο το κτήμα Κολοκοτρώνη στο τοπογραφικό διάγραμμα της γαλλικής επιστημονικής αποστολής του Μοριά (1828-1836, επανέκδ. «Μέλισσα»). Το κτήμα αυτό στο σύνολό του υποθήκευσε ο Κολοκοτρώνης για να λάβει τριετές δάνειο 40.000 δρχ. από τον Γεώργιο Αντωνόπουλο με το από Δεκ. 1841 συμβόλαιο Χ. Παπαδόπουλου (ΓΑΚ νομού Αργολίδας). Εδώ μάλιστα «συνήλθον επ’ αγαθώ της πατρίδος οι εκλέκτορες της επαρχίας Ναυπλίας, εν τω Ναώ των Αγίων Θεοδώρων, εις θέσιν καλουμένην έκπαλαι Κιλιού Τεπέ εις Εθνικήν Συνέλευσιν… τη 10 Οκτωβρίου 1843» προκειμένου να εκλέξουν τους πληρεξουσίους που θα τους εκπροσωπούσαν στην Α΄ Εθνοσυνέλευση των Αθηνών, όπου ψηφίστηκε το Σύνταγμα του 1844. Μετά τον θάνατο του Κολοκοτρώνη, το κτήμα μαζί με τον ναό περιήλθε στην ιδιοκτησία του Γενναίου Θ. Κολοκοτρώνη και μετά τον θάνατό του (1868), στον γιο τού Γενναίου, Θεόδωρο Ι. Κολοκοτρώνη («Φαλέζ»). Τον Θεόδωρο αυτόν διαδέχθηκε η σύζυγός του Αγγελική θυγατέρα του Αποστόλη Γιαννάκη Κολοκοτρώνη (Ντασκούλια) και της Σοφίας Σταύρου Δημητρακόπουλου, οπλαρχηγού (+ 1822) της Αλωνίσταινας. Το ζεύγος δεν απέκτησε παιδιά, κι έτσι, με το συμβόλαιο αρ. 25.777/1898 συμβολαιογράφου Αθηνών Οικονόμου η Αγγελική επώλησε στους αδελφούς Ρετάλη, κατοίκους Αρειας Ναυπλίου το «περιβόλιον Κολοκοτρώνη» μαζί με τον ναό των Αγίων Θεοδώρων, για τον οποίο υπάρχουν ιδιαίτερες προβλέψεις. Στους απογόνους της ίδιας οικογένειας ανήκει και σήμερα ο ναός που αναφέρει ο κ. Γκουλιώνης, άρα είναι ιδιωτικός. Τον ναό αυτό, πνιγμένο σήμερα στις πολυκατοικίες, επισκέφθηκα μαζί με τον αρχιτέκτονα Αργύρη Πετρονώτη το 2015 με την ευκαιρία συμμετοχής μας σε ναυπλιακό συνέδριο. Υστερα από επικοινωνία μας με την οικογένεια ήλθε άνθρωπος και μας άνοιξε. Ο εσωτερικός χώρος μας συνεπήρε. Ανάψαμε το κεράκι μας και ευχηθήκαμε «προς Κύριον υπέρ αναπαύσεως του ποτέ Κολοκοτρώνη», όπως ο ίδιος επιθυμούσε.
*Κιούλ Τεπέ, από τα τουρκικά: Gul=τριαντάφυλλο, tepe=λόφος.
