Κύριε διευθυντά
Για τον εφιάλτη που ζούμε, αναγγέλθηκε τριήμερο εθνικό πένθος. Γιατί άραγε;
– Για να καταγγείλουμε αλλήλους και πάλι, και μετά να ξεχάσουμε και να συνεχίσουμε τα ίδια, όπως κάναμε μέχρι τώρα; – Ή μήπως, αν θέλουμε πραγματικά να τιμήσουμε τους νεκρούς μας, για να αναλογιστούμε την πορεία μας των τελευταίων 60 χρόνων και να αποφασίσουμε ότι την πραγματική λαίλαπα που σάρωσε αυτόν τον τόπο τη δημιουργήσαμε εμείς και μόνο εμείς μπορούμε να τη σταματήσουμε;
Διότι επί δεκαετίες διαπράττουμε μιαν ύβριν προς τη γη που μας γέννησε και προς την κληρονομιά που μας παραδόθηκε από τους προπάτορές μας όταν:
– Τσιμεντοποιήσαμε το κλεινόν άστυ και εγκαταλείψαμε την ελληνική ύπαιθρο. – Αφήσαμε στρατιές εσωτερικών προσφύγων να αυτοστεγαστούν γιατί δεν βρήκαμε καλύτερη λύση. – «Νομιμοποιήσαμε», «ρυμοτομήσαμε» και «εντάξαμε» στο «σχέδιο» των μεγάλων πόλεων από παλιά δακτυλίους αυθαίρετων σε κάθε προεκλογική περίοδο, που έγιναν πολυκατοικίες. – Γκρεμίσαμε και ξανακτίσαμε μικρές πόλεις και χωριά σε νησιά, κάμπους και βουνά μετατρέποντάς τα σε μικρές Αθήνες. – Σπείραμε την απανταχού ελληνική γη –σε δάση, λόφους, παραλίες– με χιλιάδες τραυματικά κτισμένα «Εγώ», που απλώθηκαν σαν καρκίνωμα στη σάρκα του υπέροχου τοπίου μας. Και τώρα, μετά όλα αυτά, έρχεται αμετάκλητα όλο και πιο αμείλικτη η νέμεσις της φύσης, με τη σαφήνεια μιας αρχαίας (αλλά και σύγχρονης) τραγωδίας, όταν:
– Τα ποτάμια και τα ρέματα που περιφρονήσαμε θα μας πνίγουν. – Οι σεισμοί θα μας βρίσκουν ανυπεράσπιστους από την ίδια τη μικρόνοια και αλαζονεία μας. – Οι φωτιές θα τιμωρούν ανελέητα τον βιασμό και τη χλεύη του περιβάλλοντος και του τοπίου.
Ομως εμείς προκαλέσαμε τη γενναιόδωρη φύση και μόνο εμείς μπορούμε να την εξευμενίσουμε μέσα από την κάθαρσίν μας, που ίσως διστακτικά μπορεί να αρχίσει να γεννιέται, αν:
– Αναγνωρίσουμε τις ευθύνες που μας αφορούν ανάλογα με τη συμβολή μας στη δημιουργία του αφόρητου πολεοδομικού και περιβαλλοντικού χάους στη χώρα μας. – Αποφασίσουμε να ανασκουμπωθούμε αλλάζοντας νοοτροπία, για να ανακατευθύνουμε τις πράξεις μας, τις προτεραιότητές μας και τα αποτελέσματα τους. – Περιορίσουμε το «Εγώ» που μας κατατρέχει και στρατευθούμε στο «Εμείς» που γεννήθηκε στα χώματά μας. – Αρνηθούμε κατηγορηματικά να είμαστε αυτό που καταντήσαμε, δηλαδή πελάτες ενός μεγάλου μαγαζιού που αλλάζει αφεντικά, και αποφασίσουμε να ξαναγινούμε πραγματικοί πολίτες της ευλογημένης μας γης.
– Και, τέλος, κατανοήσουμε, έστω και αργά, ότι για να ζήσουμε ανθρώπινα, χρειαζόμαστε εφεξής να αντιμετωπίσουμε το δομημένο και φυσικό περιβάλλον αποκλειστικά και μόνο μέσα από τη συσσωρευμένη γνώση για την οργάνωση του χώρου, των πόλεων, των οικισμών και του τοπίου, και με αυτούς που τη διαθέτουν, αν επιθυμούμε ένα μέλλον αντάξιο του τόπου μας.
Γιατί η τραγική κατάληξη του βεβαρημένου παρελθόντος μας είναι ένα «Κόκκινο Λιμανάκι».
Αλέξανδρος Δ. Τριποδακης, Αρχιτέκτων – πολεοδόμος ΕΜΠ – Harvard (MCPUD-GSD), πρόεδρος Ελληνικής Αρχιτεκτονικής Εταιρείας, πρ. καθηγητής Αρχ/κού – Αστικού Σχ/σμού Πολ. Κρήτης, πρ. αντιδήμαρχος Αθηναίων και αντιπρόεδρος ΕΑΧΑ Α.Ε.
