Κύριε διευθυντά
Με αφορμή το άρθρο του κ. Ηλία Μπέλλου στη σελ. 24 της «Κ» της 24/8/2017, θεωρώ χρήσιμο να θέσω υπόψη των αναγνωστών σας τα ακόλουθα, σχετικά με την πορεία των σχέσεων της ΔΕΗ με το Δημόσιο.
Στο Αρθρο 1 του ιδρυτικού νόμου της ΔΕΗ 1448/50, αναφέρεται: «…θα ανήκει μεν στο κράτος και θα λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος, αλλά κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, με οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια…». Η διατήρηση της αυτοτέλειας αποτέλεσε κατά τα πρώτα χρόνια κυρίαρχο μέλημα των συνδικαλιστικών ενώσεων του προσωπικού αλλά και των διοικήσεών της. Ατυχώς όμως το πολιτικό μας σύστημα αποδείχτηκε ανώριμο να δεχθεί επί μακρόν τους «δυτικότροπους» θεσμούς του ιδρυτικού της νόμου. Χαρακτηριστικά είναι τα όσα συνέβησαν περί τα μέσα του 1966, όταν η τότε κυβέρνηση υπέβαλε σχέδιο νόμου με το οποίο διευκολύνονταν οι παρεμβάσεις στη ΔΕΗ, μέσω Βασιλικών Διαταγμάτων αντί τροποποιήσεων του ιδρυτικού της νόμου. Εκδηλώθηκε έντονη αντίδραση, ιδίως από τον Σύλλογο Μηχανικών ΔΕΗ, αλλά και την τότε διοίκηση της ΔΕΗ (καθ. Αλ. Παπά και Ν. Δημόπουλου). Οι τελευταίοι υπέβαλαν τελικά την παραίτησή τους, με επιστολή στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι η επιχειρούμενη ρύθμιση «…αποτελεί θανάσιμον πλήγμα στην υπόσταση της ΔΕΗ…, ότι η συχνή αλλαγή διοικήσεων ισοδυναμεί με κατάργησιν της αυτοτέλειας και ανατροπήν της φιλοσοφίας της ίδρυσής της…».
Με την επιβολή της δικτατορίας την 21η/4/67, καταργήθηκε φυσικά κάθε αυτοτέλεια της ΔΕΗ. Ατυχώς όμως και μετά την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας το 1974 και ιδίως μετά το 1981, η πολιτική της κρατικής εξάρτησης επανήλθε, χωρίς ατυχώς να υπάρξουν αντιδράσεις τόσο από την πλευρά των πολιτικοποιημένων πλέον συνδικάτων όσο και των διοικήσεων της ΔΕΗ, τουλάχιστον στην ίδια έκταση όπως στο παρελθόν. Αντίθετα καθιερώθηκε έκτοτε, θεωρούμενη ως φυσική πλέον συνέπεια, η αλλαγή των διοικήσεων με κάθε κυβερνητική αλλαγή. Αποτέλεσμα της πρακτικής αυτής ήταν να μειωθεί σταδιακά η αποδοτικότητα της ΔΕΗ ως επιχείρησης και να αποτελεί «νοσταλγική ανάμνηση» η «ηρωική 15ετία 1950-65», κατά την οποία επιτεύχθηκε ο πλήρης εξηλεκτρισμός της χώρας, με ηλεκτροδότησή της από εγχώριες πηγές (λιγνίτης, υδατοπτώσεις) σε ποσοστό άνω του 80%, έναντι της πλήρους εξάρτησης από το πετρέλαιο κατά το παρελθόν. Παρά ταύτα η ΔΕΗ συνέχισε το δημιουργικό της έργο, λόγω των στέρεων βάσεων στις οποίες θεμελιώθηκε και της συμβολής του προσωπικού της, με κυμαινόμενη μεν αλλά ατυχώς συνεχώς μειούμενη αποδοτικότητα.
Η είσοδος της χώρας στην Ε.Ε. επέβαλε την προσαρμογή του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας σε γενικής ισχύος κανόνες, οι οποίοι προωθούσαν σταδιακά την «απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας», με απώτερο στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς. Η χώρα μας ατυχώς προσαρμοζόταν με δυσφορία και καθυστερήσεις στους κανόνες αυτούς, μέχρι να της επιβληθεί ουσιαστικά η πλήρης εφαρμογή τους.
Ας ελπίσουμε ότι έστω και υπό τις δυσμενείς σημερινές συνθήκες, μια νέα ΔΕΗ, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία και το άξιο προσωπικό που διαθέτει, και παράλληλα επεκτείνοντας τις δραστηριότητές της στις γειτονικές χώρες, θα μπορέσει να προσφέρει στον τόπο υπηρεσίες ανάλογες αυτών που πρόσφερε κατά τα πρώτα χρόνια μετά την ίδρυσή της, οδηγώντας τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας στη Νέα Ευρωπαϊκή Εποχή. Δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο εγχείρημα, εφόσον και οι εργαζόμενοι συνειδητοποιήσουν το υπαρξιακό πρόβλημα της σημερινής ΔΕΗ και το μακροπρόθεσμο συμφέρον τους.
Μιχαλης Παπαδοπουλος, Ομ. Καθ. ΕΜΠ, πρώην Διευθυντής ΔΕΗ
