Κύριε διευθυντά
«Η γλώσσα είναι ο καθρέφτης της ψυχής», Ιω. Θεοδωρακόπουλος, «Φιλοσοφική ηθική».
Η λεξιπενία δείχνει φτώχεια ιδεών και σκέψεων. Μόνο με πλούσιο λεξιλόγιο μπορεί να εκφραστεί και ο πλούτος των σκέψεων. Η πολιτική ζωή της χώρας, το ελληνικό Κοινοβούλιο ανέδειξε τον κοινοβουλευτικό λόγο σε υψηλά επίπεδα γλωσσικού θησαυρού, γλωσσικού πολιτισμού. Οι ομιλίες στο ελληνικό Κοινοβούλιο του Ελ. Βενιζέλου, του Γεωργίου Παπανδρέου, του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, του Κων/νου Τσάτσου, του Ηλία Ηλιού, του Λ. Κύρκου, του Ηλία Τσιριμώκου, του Σπ. Μαρκεζίνη, του Ευάγγελου Βενιζέλου και του Νίκου Κωνσταντόπουλου ήταν κομψοτεχνήματα πολιτικού – κοινοβουλευτικού λόγου. Κείμενα μεγάλης ρητορικής τέχνης, κοσμιότητας, καλλιέπειας και ευπρέπειας, οι κοινοβουλευτικές μάχες στη Βουλή αποτελούσαν πνευματικό γεγονός υψηλής στάθμης. Ο πολιτικός τότε χρησιμοποιούσε το επιχείρημα, την τεκμηριωμένη πρόταση, τη θεμελιωμένη άποψη. Ο πολιτικός λόγος ήταν και τότε οξύς, δεν ήταν όμως ποτέ αγροίκος, ευτελής και χυδαίος. Η αγοραία ύβρις στιγμάτιζε τον χρήστη της και η απρεπής οξύτητα σε έθετε αυτομάτως εκτός κοινοβουλευτικού και πολιτικού ευπρεπισμού. Ηταν μαθήματα πολιτικής αγωγής και πολιτικής παιδείας και οι αγορεύσεις εκείνες αποδεικνύουν ότι οι περισσότεροι πολιτικοί μας είχαν ευρεία υποδομή μορφώσεως και πνευματικής καλλιέργειας. Προέρχονταν οι περισσότεροι από τον νομικό κόσμο ο οποίος καλλιεργεί τον λόγο, ως μέσον και όργανο πειθούς. Είχαν μεταλάβει φιλοσοφικής και κοινωνιολογικής παιδείας. Ηταν βιβλιόφιλοι, συγγραφείς έγκριτοι μερικοί –Κ. Τσάτσος, Π. Κανελλόπουλος, Σπ. Μαρκεζίνης– και βαθύτατα διανοούμενοι και πνευματικοί άνθρωποι. Ολο το κοινοβουλευτικό τους έργο –λόγος, άρθρα, μελέτες – αποτελεί σχολή πολιτικών επιστημών και είναι έργο πολιτικού ήθους! Ο Ιω. Θεοδωρακόπουλος, ο μέγιστος των φιλοσόφων της πνευματικής – ευρωπαϊκής σκέψεως, γράφει: «Η γλώσσα είναι ο καθρέφτης της ψυχής»! Και πράγματι είσαι αυτό που λες, με τον τρόπο που το λες. Μόνο ψυχικός κόσμος ακατέργαστος, ασμίλευτος, αγροίκος, ζωικών ενστίκτων είναι πάντα χυδαίος, ποταπός και υβριστής. Σήμερα, πολλοί βουλευτές δεν έχουν σχέση με την παιδεία, τη μόρφωση και την καλλιέργεια. Στο γεγονός αυτό οφείλεται η ποιοτική πτώση της ελληνικής πολιτικής ζωής και του Κοινοβουλίου. Κάποτε το ελληνικό ήταν το πνευματικότερο Κοινοβούλιο του κόσμου. Τότε οι πολιτικοί μας οι περισσότεροι ήταν διανοούμενοι και πνευματικοί άνθρωποι.
Γ. Σταραντζης, Δικηγόρος στον Αρειο Πάγο και στο ΣτΕ, πρ. επιστημονικός συνεργάτης «Αρχείου Νομολογίας»
Τα γεγονότα «εκείνα» του ’65
Κύριε διευθυντά
Διάβασα στο από 29ης Δεκεμβρίου 2016 φύλλο της «Η Καθημερινή» τα όσα εκθέτει ο εκλεκτός συνεργάτης σας κ. Χρήστος Χρηστίδης για τις κυβερνήσεις των «αποστατών». Στάθηκα ιδιαίτερα στο σημείο εκείνο της παραδοχής του αρχηγού της ΕΡΕ, αειμνήστου Παναγιώτη Κανελλόπουλου. Σύμφωνα με αυτήν, «η απόσπασις των αναγκαίων βουλευτών από τον κ. Παπανδρέου, διά να φθάση η πλειοψηφία εις τον αριθμόν 152, έγινε με εξαγοράν συνειδήσεων, με υπουργοποίησιν ανθρώπων, που δεν θα εγίνοντο ποτέ, υπό άλλας συνθήκας, υπουργοί, ακόμη και με άλλα απαράδεκτα μέσα, που τα επληροφορήθην εξωδίκως αργότερα». Πρόκειται, πιστεύω, περί πολύ σημαντικής δηλώσεως παραδοχής του τότε διαπραχθέντος «Βασιλικού Πραξικοπήματος», για το οποίο και δεν είναι άμοιρος ευθυνών και ο τότε αρχηγός της ΕΡΕ, ο οποίος από τις αρχές του έτους εκείνου (1965), διά δημοσίας ομιλίας του, είχε σπεύσει να διακηρύξει ότι θα παρείχε η ΕΡΕ την απαραίτητη κοινοβουλευτική στήριξη σε όσους από τους βουλευτές της Ενώσεως Κέντρου θα εγκατέλειπαν τον αρχηγό τους και πρωθυπουργό, σχηματίζοντας νέαν, χωρίς τον αρχηγό τους, κυβέρνηση. Προέτρεπε δηλαδή τους βουλευτές της Ε.Κ. σε αποστασία.
Διερωτώμαι γιατί ο κ. Χρηστίδης να μη σημειώσει και την πηγή από την οποία παρέλαβε την περικοπή του Κανελλόπουλου. Δηλαδή, πού και πότε είπε ή έγραψε ο αρχηγός της ΕΡΕ τα εντός εισαγωγικών εκτιθέμενα. Κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ χρήσιμο, ακόμη και σε εμάς τους παλαιότερους, που ζήσαμε τα θλιβερά εκείνα γεγονότα και που πιστεύαμε, σε ό,τι τουλάχιστον με αφορά, ότι ήμασθε επαρκείς γνώστες όλων των τότε λαβόντων χώραν, τόσο δημοσία όσο και παρασκηνιακώς.
Ιωαννης Γ. Κουρκουλος, σ. Δικηγόρος, πρώην δήμαρχος Κερκυραίων
