Κύριε διευθυντά
Στις 30 Ιουνίου 1930 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος στο Πεδίον του Αρεως (Αθηνών)· πρόκειται για εθνική υπόσχεση προς τους ήρωες της Επαναστάσεως του 1821.
Της τελετής προέστη ο τότε σοφός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κυρός Χρυσόστομος Παπαδόπουλος. Στην τελετή παρέστησαν οι ελληνικές Αρχές και πλήθος κόσμου. Παρέστη και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κυρός Α. Ζαΐμης.
Αφού μίλησε ο Αρχιεπίσκοπος για τη συμβολή της Εκκλησίας στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821, εκάλεσε τον Πρόεδρο της τότε Δημοκρατίας Α. Ζαΐμη ν’ απευθύνει τον λόγο του, με αφορμή την τελετή αυτή, ο οποίος είπε τα εξής: {Εκκλησία 1930 σ.σ. 115-116}.
«Είναι βαθεία η συγκίνησις, υφ’ ης κατέχομαι επί τη σημερινή εορτή. Το ιερόν υμών ένδυμα, Μακαριώτατε, φέρει εις τον νουν και την καρδίαν μου την εικόνα των υπέρ πατρίδος θυσιών και των μαρτυρίων του ιερού Κλήρου προ της μεγάλης Επαναστάσεως, κατά την διάρκειαν αυτής και κατά τους νεωτάτους χρόνους. Διότι ο αγών ήτο υπέρ πίστεως και πατρίδος και μεταξύ των αγωνιστών και μαρτύρων συγκαταλέγονται πολλοί ιεράρχαι, πολλοί ιερείς, πολλοί μοναχοί και εν τοις πρώτοις ο πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄. Εις τούτους και τους άλλους αγωνιστάς οφείλομεν ου μόνον την απελευθέρωσιν ημών, αλλά και τας εθνικάς παραδόσεις, ας τίνας εκείνοι οι άνδρες, παραλαβόντες παρά των προγόνων αυτών, μετεβίβασαν εις ημάς. Ως ιεράν παρακαταθήκην ετήρησεν επί μακρούς αιώνας εγκεχαραγμένα εν τη καρδία και τη ψυχή αυτού ο ελληνικός λαός τα εθνικά ιδανικά.{}
»Λογίζομαι όντως εμαυτόν ευτυχή, διότι εις εμέ έλαχεν η τιμή να καταθέσω τον πρώτον λίθον της θεμελιώσεως του μνημείου, όπερ ευλαβώς ανεγείρει εις μνήμην των τιτάνων και μαρτύρων του υπέρ απελευθερώσεως ιερού αγώνος η ευγνωμοσύνη του ελληνικού λαού, δι’ ον επικαλούμαι τας ευχάς και ευλογίας της Εκκλησίας».
Τότε η Πολιτεία, διά στόματος του πρώτου πολίτη, αναγνώριζε την προσφορά της Εκκλησίας στην επιβίωση του Εθνους μας, σήμερα, όμως, επιχειρείται η αποσύνδεση της ιστορίας της Εκκλησίας από την εθνική μας ιστορία.
Παν. Φουγιας
Ρούμπενς και μεταβυζαντινή τέχνη
Κύριε διευθυντά
Η κ. Γιούλη Επτακοίλη σε άρθρο στην εφημερίδα σας (15.3.2015) με τίτλο «Συνομιλώντας με τον Ρούμπενς» ανάμεσα στα άλλα ενδιαφέροντα παρατηρεί και τα εξής: «Δεν υπήρξε ούτε μια στιγμή που ο Ρούμπενς να μην έχει επηρεάσει τους ομοτέχνους του. Από τον Ρέμπραντ και τον Ντελακρουά ή τον Σεζάν και τον Πικάσο…» και αυτόθι «Ο Ρούμπενς δεν είναι ένας ζωγράφος που έχουμε δει πολύ στην Ελλάδα. Για την ιστορία, η τελευταία φορά που είδαμε έργο του ήταν στην Εθνική Πινακοθήκη το 2011, όταν για λίγες ημέρες εκτέθηκε “Το κυνήγι του Καλυδωνίου Κάπρου”»…
Διέλαθε πιθανόν την προσοχή της αρθρογράφου σας ότι έργα του Ρούμπενς ήσαν γνωστά σε μεταβυζαντινούς και νεοέλληνες ζωγράφους κυρίως μέσω χαρακτικών.
Αναφέρω ευάριθμα όσα η έως τώρα έρευνα έχει εντοπίσει:
Την Αποκαθήλωση του Χριστού, 2) τη Βρεφοκτονία ή τη Σφαγή των νηπίων και 3) την Αγία Αννα που διδάσκει ανάγνωση στην Παναγία.
Για την «Αποκαθήλωση» βλέπε πίνακα του Νικολάου Καντούνη στο Μουσείο Ζακύνθου, πριν από το 1834 (έτος θανάτου του ζωγράφου) (Ζωή Μυλωνά, Μουσείο Ζακύνθου, Αθήνα 1998, αρ. 149· Γιάννης Ρηγόπουλος, Εικόνες της Ζακύνθου και τα πρότυπά τους, Αθήνα 2006, τόμ. Β΄, αρ. 2.30 και του ίδιου, Μελέτες μεταβυζαντινής και νεοελληνικής τέχνης, Αθήνα 2013, 556 κ.ε., εικ. 46 κ.ά.), για τη «Βρεφοκτονία» βλέπε εικόνα του δεύτερου μισού του 17ου αιώνα, η οποία εκτίθεται στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών (ΒΧΜ 1579) (Γιάννης Ρηγόπουλος, Φλαμανδικές επιδράσεις στη μεταβυζαντινή ζωγραφική, Αθήνα 2006, τόμ. Β΄, σελ. 67-69, εικ. 112-113) και για την «Αγία Aννα που διδάσκει ανάγνωση στην Παναγία» βλέπε πίνακα του Νικολάου Καντούνη, του τέλους του 18ου αιώνα, που έχει αναρτηθεί στο Μουσείο Ζακύνθου (Μυλωνά, ό.π., αρ. 204, και Ρηγόπουλος, Εικόνες της Ζακύνθου, ό.π., αρ. 4.4).
Οι αναγνώστες της έγκριτης εφημερίδας σας υποθέτω ότι θα ενδιαφέρονταν γενικότερα να πληροφορηθούν για τις πυκνές σχέσεις της φλαμανδικής τέχνης του Δεύτερου Διεθνούς Μανιερισμού, της περιόδου 1500-1600+, με τη μεταβυζαντινή τέχνη του 16ου-18ου αιώνα. Η σύγχρονη έρευνα που βρίσκεται εν προόδω έχει εντοπίσει έναν αριθμό φλαμανδικών χαρακτικών, που υπερβαίνουν τα 300, τα οποία χρησιμοποίησαν μεταβυζαντινοί ζωγράφοι σε φορητές ιδίως εικόνες αλλά και στη μνημειακή ζωγραφική και αλλού. Αλλά τα μεταβυζαντινά έργα στα οποία ανιχνεύονται επιρροές από τη φλαμανδική τέχνη της προαναφερθείσας περιόδου είναι πολλαπλάσια των δυτικών τους προτύπων (Ι. Κ. Ρηγόπουλος, Ο Αγιογράφος Θεόδωρος Πουλάκης και η φλαμανδική χαλκογραφία, Αθήνα 1979· του ίδιου, Φλαμανδικές επιδράσεις στη μεταβυζαντινή ζωγραφική. Προβλήματα πολιτιστικού συγκρητισμού, Αθήνα 1998, του ίδιου, Φλαμανδικές επιδράσεις στη μεταβυζαντινή ζωγραφική, Αθήνα 2006, τόμ. Β΄ και άλλες μελέτες του ίδιου.
Γιαννης Ρηγοπουλος – Μαρούσι
Αξιοκρατία και ηθική
Κύριε διευθυντά
Hθελα να σας πω τα εξής λίγα πράγματα. Δεν θα πρέπει με τίποτα εάν θέλετε να προσφέρετε έργο εσείς και όλοι οι δημοσιογράφοι να αφήνετε να περνάει στο ντούκου η αναξιοκρατική τοποθέτηση ημετέρων σε καίριες θέσεις. Αυτή η ντροπή πρέπει κάποτε να τελειώσει. Τίποτα δεν έχει πιο πολύ ανάγκη ο τόπος αυτή τη στιγμή, ακόμα και από τα χρήματα, παρά από μια αίσθηση αξιοκρατίας. Χτυπήστε με την πένα σας αλύπητα αυτήν την κατάντια. Είναι πολλά που έχει ανάγκη ο τόπος, βέβαια, όπως από δικαιοσύνη κ.λπ., αλλά τέλος πάντων. Το άλλο που ήθελα να σας επισημάνω είναι ότι, όπως ξέρετε φυσικά, άλλο η ηθικολογία και άλλο η ηθική. Θα ήθελα να μας ενημερώσετε με άρθρο σας τι απέγιναν οι ηθικολογίες της κυβέρνησης για τα αυτοκίνητα των βουλευτών για τους συμβούλους κ.λπ., γιατί φοβάμαι πως θα αναφωνήσουμε το «πού είσαι νιότη που ’δειχνες πως θα γινόμουν άλλος» (υποπτεύομαι πολύ έντονα ότι αποκτήσαμε και γραφικούς αριστερούς εκτός από τους δεξιούς).
Παυλος Κογιας
Oι διαμάχες και η ένδεια
Κύριε διευθυντά
Η αλήθεια είναι πως η επίκληση της έννοιας της αισιοδοξίας «οικοδομεί» θετική ψυχολογία στην καθημερινότητά μας. Oμως, για να λειτουργήσει η αισιοδοξία ως «όπλο» μιας κοινωνίας υπό δυσμενείς –οικονομικές και όχι μόνον– συνθήκες, προϋποτίθεται η ύπαρξη κάποιων στοιχείων ανάκαμψης. Κάποιων γεγονότων που να συντελούν στην πραγματική αναπτέρωση του ηθικού των πολιτών. Δυστυχώς, η εικόνα της ελληνικής κοινωνίας είναι αμείλικτη και –ασφαλώς– δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Στο ελληνικό Κοινοβούλιο, οι αντιπαραθέσεις για «εσωτερική κατανάλωση» υποκαθιστούν τον ουσιώδη πολιτικό λόγο. Τον λόγο τον αναγκαίο για την πολιτική επίλυση ορισμένων καίριων για τη χώρα ζητημάτων. Συνήθως, βλέπουμε εγκλήσεις και αντεγκλήσεις μεταξύ βουλευτών με βάση τις ιδεολογικές διαφορές(;) και όχι διάλογο με γνώμονα τη χάραξη κοινής γραμμής για την αλλαγή της ιστορικής σελίδας της Ελλάδας.
Στον δρόμο, στον διπλανό μας, παρατηρούμε, ως επί το πλείστον, την εδραιωμένη καχυποψία ως ψευδαίσθηση προσωπικής άμυνας. Στο γήπεδο, που πάντα αποτελεί… προνομιακό χώρο εκδήλωσης τόσο χαράς όσο και οργής, η κάθε μορφής βία «καλπάζει» υπό το πρόσχημα της οπαδικής αντιπαλότητας. Στο πανεπιστήμιο, με πρόσφατο το παράδειγμα της κατάληψης της Νομικής Σχολής από «αντεξουσιαστές», η ασυδοσία χαρακτηρίζετα δημοκρατική επιλογή και αρετή. Γεγονότα και εικόνες που πιστοποιούν διαμάχες. Διαμάχες, ενίοτε κενές περιεχομένου, που δεν είναι τίποτε περισσότερο από απόδειξη αναλγησίας και πνευματικής ένδειας. Eνδειας που «σκοτώνει» τον άνθρωπο…
Γιαννης Ασημακοπουλος
