Κύριε διευθυντά
Το ανιστόρητο και η απώλεια της συλλογικής μνήμης χαρακτηρίζουν γενικά την ανάπτυξη των ελληνικών αστικών κέντρων και οικισμών μετά τον πόλεμο.
Οι ιστορικοί πυρήνες τους υπέστησαν από τότε μέχρι σήμερα ανηλεή καταστροφή στο βωμό του εκσυγχρονισμού και της ταχύρρυθμης ανάπτυξης, με κυρίαρχο εργαλείο την πολυκατοικία της αντιπαροχής και τον μεταπολεμικό μοντερνισμό σαν ιδεολογικό άλλοθι.
Η Αθήνα αποτέλεσε το πρότυπο εφαρμογής αυτής της νέας λογικής. Μια άρτια νεοκλασική πόλη με κατοικίες με κήπους και αξιόλογα δημόσια κτίρια 500.000 κατοίκων καταστράφηκε με τη συναίνεση της κοινωνίας της.
Ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη η εφαρμογή του «νέου πνεύματος» επικεντρώθηκε στις περιφέρειες των πόλεων (με τα γνωστά αποτελέσματα), των οποίων τα ιστορικά κέντρα προστατεύτηκαν ή και ξανακτίστηκαν (π.χ. Νυρεμβέργη, Βαρσοβία κ.λπ.) στην Ελλάδα το σύνδρομο του «εκσυγχρονισμού» υπήρξε και η καταδίκη τους.
Η πλατεία Συντάγματος αποτελεί το πιο τρανταχτό παράδειγμα αυτής της επιλογής, αλλά και παλαιότερων. Η αρχική ενιαία πλατεία των Ανακτόρων χάθηκε, όταν αυτή διασπάστηκε σε δύο επίπεδα. Αργότερα, με τη διαμόρφωση του μνημείου του Αγνωστου Στρατιώτη, η σημερινή Βουλή των Ελλήνων αποκόπηκε οριστικά από τον υπαίθριο χώρο εκτόνωσής της, το έτερόν της ήμισυ δηλαδή.
Μετά τον πόλεμο, τα κτίρια της περιμέτρου της, καλά, μέτρια κ.λπ. (ως προς την ανάδειξη του ιδιώματός τους) σχεδιάστηκαν κατά την περίοδο ’60-’80 χωρίς συνοχή μεταξύ τους και με το παρελθόν της πλατείας, εφόσον αυτές οι παράμετροι δεν υπήρχαν στο λεξιλόγιο της επίσημης τότε αρχιτεκτονικής σκέψης και της σχετικής νομοθεσίας, σε αντίθεση με τον προηγηθέντα μοντερνισμό του Μεσοπολέμου.
Ακόμη και μέχρι το 1999, όταν διενεργήθηκε ο πανευρωπαϊκός αρχιτεκτονικός διαγωνισμός της ΕΑΧΑ για την ανάπλασή της (στου οποίου την κριτική επιτροπή είχα την τιμή να προεδρεύω) χρειάστηκε αυτός να επαναπροκηρυχθεί για δεύτερη φορά και με νέους όρους, αφού ο πρώτος απέβη άγονος και λόγω της απουσίας διαλόγου των υποβληθεισών προτάσεων με τα ιστορικά στοιχεία και το παρελθόν της πλατείας.
Αλλά και διεθνώς η αρχιτεκτονική, όπως και ο στο μεταξύ «ανακαλυφθείς» αστικός σχεδιασμός, έπρεπε να φτάσει η δεκαετία του ’90 (πλην εξαιρέσεων) για να παραγάγουν έργα αστικής στόχευσης (με την παραδοχή ότι το μείζον είναι η πόλη και όχι το κτίριο). Δείγματά της υπάρχουν και στην Αθήνα, ελάχιστα στις μεγάλες πλατείες της.
Ας ελπίσουμε ότι αυτή η αντίληψη, μιας νέας (όσο και παλιάς) σύγχρονης αρχιτεκτονικής της πόλης και της μνήμης της, θα κυριαρχήσει βαθμιαία και στον τόπο μας. Αλλά και ανεξάρτητα από την αρχιτεκτονική, η μνήμη πρέπει, ούτως ή άλλως, να διασωθεί και να αναδειχθεί με όλα τα πρόσφορα μέσα. Και υπάρχουν πολλά. Γιατί, αλλιώς, το μέλλον μας… αβέβαιο.
Α. Δ. Τριποδακης – Καθηγητής Αρχιτεκτονικού και Αστικού Σχεδιασμού Πολυτεχνείου Κρήτης
Θεσμός αντί τρόικα
Κύριε διευθυντά
Μετά την καταστροφική λιτότητα πεντέμισι ετών, η νέα κυβέρνηση υπόσχεται στους πολίτες λεφτά και προσλήψεις, ενώ το δημόσιο ταμείο είχε ρευστότητα για πληρωμές μόνο μέχρι 28/02 και ίσως μόνο για μισθούς για έναν ακόμη μήνα. Η εξυπνακίστικη κωλυσιεργία του υπουργού Οικονομικών κ. Βαρουφάκη δεν πέρασε στους Eυρωπαίους αξιωματούχους των χωρών που μας έχουν δανείσει. Eτσι στο Eurogroup της Παρασκευής 20/02 του ζήτησαν και συμφωνήθηκε να δοθούν από τη χώρα μας έως τη 12η νυκτερινή της Δευτέρας 23/02 οι ελληνικές προτάσεις για την εφαρμογή κυβερνητικού προγράμματος λιτότητας, τόσο για εκκρεμότητες της προηγούμενης κυβέρνησης, όσο και για τις προταθείσες συμπληρωματικές, που θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 30 Ιουνίου τρέχοντος έτους. Αφού χάσαμε δύο μήνες με αντιευρωπαϊκές και ιδιαίτερα αντιγερμανικές κραυγές (ακόμη και ύβρεις) από φανατικούς πολιτικούς (π.χ. λαφαζανικοί) που πίστεψαν ξαφνικά ότι ξαναγεννιέται στη χώρα μας ο (μοναδικός σε όλο τον κόσμο) κομμουνισμός. Ο Eλληνας πρωθυπουργός άργησε να καταλάβει ότι είναι μονόδρομος η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και απεδέχθη την πρόσκληση της καγκελαρίου της Γερμανίας, Aγκελα Μέρκελ, για συνάντησή τους στο Βερολίνο τη Δευτέρα 23/03. Ελληνικά και διεθνή ΜΜΕ μετέδωσαν μία ιστορική κατά τη γνώμη μου συνέντευξή τους, με την οποία πιστεύεται ότι έληξε η μέχρι πρότινος μεταξύ τους ψυχρότητα, που σηματοδοτεί πλέον μια ευνοϊκή για τη χώρα μας εξέλιξη.
Για να κλείσω το μάλλον αισιόδοξο κλίμα που προανέφερα, θέλω να επισημάνω φαινόμενα λαϊκισμού ιδιαίτερα εκείνων των πολιτικών που είτε στερούνται νοημοσύνης είτε αγαπούν ανόητα συνθήματα. Σύσσωμη η κυβέρνηση άλλαξε τη λέξη «τρόικα» (ομάδα τριών προσώπων) με τη λέξη «θεσμός» (κανόνας συλλογικής εργασίας) και τη λέξη μνημόνιο (γραπτή έκθεση κατά Μπαμπινιώτη) με τη λέξη συμφωνία (ενώ πρόκειται για ελεγκτική διαδικασία και καμία συμφωνία).
Eχουμε πάντως έναν υπουργό Οικονομικών που γελάει μαζί του όλη η Ευρώπη με τα θεατρικά του καμώματα και μια κυβέρνηση αμφιθεάτρου που πρωταγωνιστούν: (α) Ο τάχα υπουργός Επικρατείας Αλέκος Φραμπουράρης, τον οποίο ο δημοσιογράφος Στέφανος Κασιμάτης αποκαλεί στο φύλλο της «Καθημερινής» της 17/03 «ηρωικό παππού» για τη θρησκευτική του προσήλωση σε παρωχημένα κομμουνιστικά θέσφατα, αλλά και για παντελή άγνοια της σημερινής ευρωπαϊκής πραγματικότητας. (β) Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννης Μαγκριώτης (πρώην τσοχατζοπουλικός), τον οποίο παραλαμβάνει πάλι ο Στέφανος Κασιμάτης στις 18/3 και υπενθυμίζει τη ρητή δήλωσή του ότι… σφόδρα επιθυμεί να φέρει το κόμμα του τη σοσιαλδημοκρατία στην Ελλάδα και, τέλος, (γ) την επομένη (19/03) ο συνεργάτης της «Καθημερινής» Τάκης Θεοδωρόπουλος σχολιάζει το ραντεβού στα «γουναράδικα» που ζητάει από τους συντρόφους του ο τάχα σούπερ κομμουνιστής Βαγγ. Διαμαντόπουλος.
Σταυρος Τσουκαντας – Πρώην γεν. δ/ντής του ΥΠΑΝ
Συνδρομή στον Ρομπέν των Δασών
Κύριε διευθυντά
Oσο αισιόδοξος και καλόπιστος να είναι κανείς, φτάνει σε βαθμό ανοδικής αγανάκτησης με τα δρώμενα εντός και εκτός χώρου. Μα, σοβαρά, πίστεψαν οι ψηφοφόροι ότι θα σκίζονταν μνημόνια και θα λάμβαναν σάρκα και οστά όλοι οι λαγοί με πετραχήλια, σε περίπτωση εκλογής του ΣΥΡΙΖΑ; Εδώ χρειάζεται –τουλάχιστον– φροϋδική ερμηνεία.
Δεν έχω τίποτε προσωπικό με τον κ. Βαρουφάκη –τον… Ρομπέν των Δασών, που φιλοδοξεί να πάρει από τους πλουσίους για να μοιράσει στους φτωχούς–, αλλά το προμελετημένο λουκ του με κύριο σκοπό να σοκάρει τους συντηρητικούς σε κάτι τέτοια ξένους, η αυτοπεποίθηση που αγγίζει την αναίδεια και τη θρασύτητα, το ναρκισσιστικό ύφος και τα λεγόμενά του, όταν είναι ηλίου φαεινότερο ότι κολυμπάμε σε βαθιά (και θολά) νερά, μετράει σε βάρος μας από όλες τις απόψεις. Δανειστήκαμε τερατώδη ποσά και απορούμε (ακριβέστερα: αρνούμαστε!) να προσαρμοστούμε στην αποπληρωμή. Και μη χειρότερα… Αναπόφευκτα θα πρέπει να παραδεχτούμε ορισμένους, βασικούς, όρους της υπάρχουσας συμφωνίας/δέσμευσης. Δεν συρρικνώνεται ούτε η αξιοπρέπειά μας ούτε η «λεβεντιά» μας. Προσαρμογή στις ευθύνες να λέγεται και τήρηση υποχρεώσεων.
Βέβαια, οι περισσότεροι Ελληνες (χωρίς να εξαιρείται βεβαίως ο κ. Τσίπρας, και ο κ. Βαρουφάκης στην προκειμένη περίπτωση) πορευόμαστε με την ακράδαντη πεποίθηση ότι όλα τα ξέρουμε καλύτερα από τον καθένα και τα φέρουμε εις πέρας αξιοθαύμαστα. Η φαιά μας ουσία υπερέχει των πάντων, πάντοτε. Οι άλλοι οφείλουν να μας συμβουλεύονται, καμία ανάγκη να απευθυνθούμε σε κάποιους που, παρόλο που τυγχάνουν θνητοί, ε, σε κάτι θα μπορούσαν να συμβάλουν με μια γνώμη, μια καθοδήγηση επί του ζητήματος.
Και ας μειδιάσουν ορισμένοι: δεν θα ήταν πολύτιμη μία συνεργασία με τον κατακεραυνωμένο κοινωνικά Ντομινίκ Στρος-Καν; Το τι έπραττε από τη μέση και κάτω, προσωπικό του ζήτημα και πλήρωσε αδρά τις λοξοδρομήσεις. Αλλά εδώ χρειαζόμαστε τον εγκέφαλο και την πείρα του στο πηδάλιο, που μία συνεργασία θα φώτιζε τα άμεσα και τα μελλούμενα που μας καίνε…
Μαιρη Αγαθοκλη – Βρυξέλλες
O αεροπειρατής
Kύριε διευθυντά
Bρέθηκε, ελπίζω κατά λάθος στο γραμματοκιβώτιό μου, επιστολή με το ακόλουθο περιεχόμενο: «Φίλε αεροπειρατή / τρομοκράτη, πρέπει τις τελευταίες μέρες να αισθάνεσαι μεγάλη ικανοποίηση και ευγνωμοσύνη. Iκανοποίηση, επειδή βρέθηκε ένας ψυχοπαθής συγκυβερνήτης που σου προσέφερε μια από τις πιο μεγάλες επιτυχίες σου χωρίς ο ίδιος να ασχοληθείς και να θυσιάσεις τη ζωή σου. Kαι ευγνωμοσύνη προς την ελληνική τηλεόραση που αφιέρωσε τόσες ώρες για να σου περιγράψει με κάθε τεχνική λεπτομέρεια ποια ήταν και πώς ήδη τροποποιούνται τα μέσα ασφαλείας των επιβατικών αεροπλάνων, πληροφορίες που μπορείς να αξιοποιήσεις ώστε να σχεδιάζεις το επόμενο αποτρόπαιο εγχείρημά σου. Mε την ελπίδα (που ως γνωστόν πεθαίνει προτελευταία) ότι δεν θα βρεθείς στο διάβα μου.
Yπογραφή δυσανάγνωστη»
Kαι για την αντιγραφή – Pαφαηλ Mωυσης
