Κύριε διευθυντά
Ως τακτική αναγνώστρια της «Καθημερινής» έλκομαι από το ορθολογικό πνεύμα των περισσότερων συνεργατών – σχολιογράφων και από τη δειγματοληπτική παρακολούθηση των επιστολογράφων. Τα γράμματά των αποτελούν ένδειξη της σημερινής έκφρασης ενός τμήματος της σημερινής κοινωνίας στη χώρα μας, που χρησιμοποιεί ακόμη τον έντυπο λόγο. Σκοπός αυτού του σύντομου συλλογισμού που παραθέτω είναι η ανάδειξη της δύναμης του ρόλου των Μαζικών Μέσων Ενημέρωσης και ειδικότερα της έντυπης μορφής στο να συμβάλει στην περιστολή του άκρατου λαϊκισμού και της απλοϊκότητας που μοιάζει να έχει κατακλύσει την κοινωνία, την πολιτική, τον λεγόμενο «πνευματικό» κόσμο εδώ και αρκετές δεκαετίες.
Αφορμή για τον συλλογισμό πήρα από το πρόσφατο σχόλιο (11 Δεκεμβρίου 2014) της απολαυστικής γραφής του κ. Στ. Κασιμάτη. Παρά την καυστικότητα των σχολίων του αυτά διαπνέουν μια οξύνοια και ευστοχία ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί κάποιος πάντα με το περιεχόμενο. Στο σχόλιο που αναφέρομαι με τον επίκαιρο τίτλο «Αναζητώντας τους 180» (απ’ όπου «δανείζομαι» και τον τίτλο της συλλογισμού μου) στην τέταρτη παράγραφό του ο κ. Κασιμάτης αναφέρεται (περίπου) στην εξάπλωση του λαϊκισμού της σημερινής κοινωνίας με αίτιο που συμπυκνώνεται στην καταληκτική φράση του «Στην περίπτωσή μας ο λαϊκισμός επιτείνεται εξαιτίας του ισχνού αστικού υπόβαθρου της χώρας». Αυτή εμπεριέχει –κατά τη γνώμη μου– μια εύστοχη και περιεκτική ερμηνεία όλων όσα τεκταίνονται στον δημόσιο βίο και των οποίων είμαστε απλοί… παρατηρητές. Επεκτείνοντας τη σκέψη του συνεργάτη σας, επιτρέψτε μου να αναφερθώ στη δύναμη που διαθέτει ακόμη η έντυπη δημοσιογραφία να συμβάλει στην αναστροφή του λαϊκισμού και της απλοϊκότητας επιχειρημάτων που έχει κατακλύσει την κοινωνία μας. Με δεδομένη πλέον τη σημερινή της σύνθεση αυτή η κοινωνία ως «σύστημα» μπορεί να αναβαθμισθεί από τη ποιοτικότερη «καθοδήγηση» του Τύπου και των ΜΜΕ. Το περιεχόμενο των επιστολών των αναγνωστών της «Καθημερινής» αποτελεί μια ένδειξη ότι υπάρχει μια ικανή μερίδα της κοινωνίας η οποία βρίσκει διέξοδο έκφρασης στον γραπτό λόγο αλλά είναι αποκλεισμένη (συχνά με επιλογή της) από τους δημόσιους θεσμούς. Με τον ίδιο τρόπο που μια αμελητέα παράμετρος μπορεί να ανατρέψει την ευστάθεια ενός οργανωμένου συστήματος σε χαοτική συμπεριφορά, μια κοινωνία στην οποία έχει επικρατήσει ο λαϊκισμός μπορεί να μεταστραφεί σε κοινωνία της… λογικής αν η δύναμη της «τέταρτης εξουσίας» συμβάλει συνειδητά.
Αναδείξτε τα επιτεύγματα, τις σκέψεις και τις αγωνίες της νέας γενιάς μακριά από συστημικά σχήματα. Η μερίδα της κοινωνίας που είναι κατάλοιπο της αστικής λογικής και η νεώτερη γενιά που αποφεύγει την εμπλοκή της στον λαϊκισμό υπάρχει. Τα ΜΜΕ έχουν τη δυνατότητα να την αφυπνίσουν και να την αναδείξουν σε καταλύτη αναστροφής της σημερινής λαϊκίστικης κυριαρχίας παντού. Μόνο έτσι υπάρχει ελπίδα να γίνουμε… κανονική χώρα!
Μαιρη Γ. Δουφεξοπουλου / Φιλοθέη, Αθήνα
Περί λογοτεχνίας
Κύριε διευθυντά
Με αφορμή το άρθρο του κ. Τάκη Θεοδωρόπουλου «Η λογοτεχνία και τα μπρόκολα» («Καθημερινή», 25.11.2014), επιτρέψτε μου να αναφερθώ δι’ ολίγων στη λογοτεχνία:
Οπως επισημαίνεται στο άρθρο «η λογοτεχνική σκέψη είναι το αντίβαρο της δογματικής σκέψης…». Η λογοτεχνία είναι η αρετή που συγκεντρώνει πάνω της την ευαισθησία του ανθρώπου, ιδιαίτερα αν αυτή η αρετή αφορά την ποίηση. Διά της λογοτεχνίας αναπαράγεται η πειθώ και η ταυτότητα των πραγμάτων, τα οποία παραμένουν ασαφή και απροσδιόριστα και μόνον διά της ποιήσεως μπορούν να γίνουν πλησίστια και «προσιτά». Η λογοτεχνία είναι αγάπη, είναι το πάθος να βρεθούμε και να χαθούμε μέσα στην επικοινωνία, είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στον ενσυνείδητο άνθρωπο και στο αναντικατάστατο αγαθό της γνώσης. Είναι η παράμετρος που εξουσιάζει όλες τις άλλες και αφήνει πίσω δόγματα και φανατισμό. Απαθανατίζει μία κατάσταση που ιχνηλατεί τα όρια ανάμεσα στην αισθητική και στην ηθική. Το ερέθισμα για τη λογοτεχνία προέρχεται από μία έκφανση ανθρωπισμού, ο οποίος πυροδοτεί το ενδιαφέρον γι’ αυτήν και δίδει κίνητρα με τα οποία απομακρύνουμε την αλαζονεία και τις ιδέες, οι οποίες εναντιώνονται στη λογική. Η λογοτεχνία απαιτεί μία ξεκάθαρη συνείδηση. «Απαιτεί» να δεχθούμε τους κανόνες της, αυτοσαρκασμό, ενσυναίσθηση, αισθητική, αυστηρότητα, μνήμη, ηθική… Αυτά είναι τα όρια που θέτει η λογοτεχνία, αν θέλουμε αυτή να είναι πράγματι δημιουργία. Εκείνο που χρειάζεται για να μπορούμε να μιλάμε για λογοτεχνία, είναι η αίσθηση καθήκοντος που πρέπει να περιβάλλει τόσο τον δημιουργό όσο και τον «επαρκή» (κατά Σεφέρη) αναγνώστη. Και ακόμη είναι η αναπαράσταση των λέξεων, η οποία σκοπό έχει την εξοικείωση της σκέψης με τρόπο ουσιαστικό και πρωτότυπο. Σαν τέλος, δανείζομαι τη φράση του κ. Νίκου Βατόπουλου («Καθημερινή», 29.11.2014) ότι η λογοτεχνία είναι «η αναμέτρηση με τον εαυτό».
Νικο Ανδρουτσοπουλος
Επισφαλής εργασία μεταναστών
Κύριε διευθυντά
Παρά το ότι σημαντικός αριθμός μεταναστών επιστρέφει στις χώρες προέλευσής του, το χαμηλού κόστους μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό στην ελληνική οικονομία παραμένει τουλάχιστον σταθερό και συνεχώς ανανεώνεται. Και αυτό διότι η επισφαλής, χαμηλού κύρους/χαμηλά αμειβόμενη εργασία παραμένει ανεπηρέαστη από την οικονομική κρίση και από τις μεταναστευτικές πολιτικές, επιφέροντας σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις στην ελληνική κοινωνία και οικονομία αλλά και στους μεταναστευτικούς πληθυσμούς. Η Ελλάδα έρχεται πρώτη μεταξύ των 21 χωρών-μελών του ΟΟΣΑ, καθώς το 24% του ΑΕΠ της χώρας διαμορφώνεται από την ανεπίσημη οικονομία. Η χώρα διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά ανασφάλιστων εργαζομένων (37,3%) και το υψηλότερο ποσοστό παράτυπων μεταναστών εργαζομένων (4,4%) στον κόσμο (βλ. Schneiderκαι Williams, 2013:52-96). Πρόσφατες έρευνες σε σημαντικές μεταναστευτικές ομάδες όπως Αιγυπτίων, Αλβανών, Μπανγκλαντεσιανών, Παλαιστινίων, Φιλιππινέζων (βλ. Θ. Φούσκας, «Κοινότητες» μεταναστών και εργασιακή αντιπροσώπευση, Παπαζήση, 2012) και Νιγηριανών (βλ. T. Fouskas, Nigerian Immigrants in Greece, Nova, 2014) αποδεικνύουν την ώθηση και τον εγκλωβισμό του μεταναστευτικού εργατικού δυναμικού, βάσει του διεθνούς καταμερισμού εργασίας, στην ανεπίσημη αγορά εργασίας και σε επισφαλείς, χαμηλού κύρους/χαμηλά αμειβόμενες εργασίες (χειρωνακτικές, κατασκευαστικές γεωργικές, τεχνικές και οικιακές εργασίες, υπηρεσίες εστίασης, τουρισμού, καθαριότητας και προσωπικής φροντίδας, πλανόδιο εμπόριο και πορνεία). Οι μετανάστες κατηγοριοποιούνται σε επαγγέλματα βάσει φύλου, φυλής, εθνικότητας, θρησκείας και τρόπου εισόδου στην εκάστοτε χώρα, ενώ η διεθνής έρευνα εντοπίζει την έξαρση σύγχρονων μορφών δουλείας, επισφαλούς και εξαναγκαστικής εργασίας. Το πρόβλημα της επισφαλούς εργασίας των μεταναστών αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τη μεταναστευτική πολιτική εντός και εκτός μιας χώρας παράλληλα με τα ζητήματα: αντιμετώπισης των διακινητών παράτυπων μεταναστών, βελτίωσης εξωτερικών ελέγχων των συνόρων και των πολιτικών επιστροφών, και τη δημιουργία πιο αποτελεσματικών νομοθεσιών με έμφαση στον άνθρωπο, στην προστασία των δικαιωμάτων και στην κοινωνική ένταξή του.
Θεοδωρος Φουσκας – Λέκτωρ, New York College
Ελλάδα του τσιγάρου
Κύριε διευθυντά
Στις 23.11.2014 γύρισα ύστερα από έξι βδομάδες διακοπές στην Ελλάδα και διαπίστωσα ότι παντού στην ανατολική Μακεδονία, σε πόλεις και χωριά, σε καφετέριες, καφενεία, εστιατόρια, καπνίζουν παντού, ή κάνουν οι ίδιοι τους νόμους και μετά από λίγο σε παρέες και παρέα καπνίζουν όλοι. Πουθενά και σε καμιά άλλη πόλη και ευρωπαϊκό κράτος δεν συνάντησα αυτό το χάος με το κάπνισμα παντού και πάντα, πουθενά έλεγχος, πουθενά σεβασμός απέναντι στους νόμους της Πολιτείας, που έχει ως αποτέλεσμα αυτό το χάος, την απογοήτευση στην εμπιστοσύνη των Ελλήνων και Ευρωπαίων πολιτών στη Δικαιοσύνη και στους νόμους. Αυτό το χάος των καπνιστών βλάπτει και δολοφονεί την αξιοπιστία της Πολιτείας, της Παιδείας και των αρμόδιων υπουργείων και των περιφερειακών αυτοδιοικήσεων, που δεν μπορούν και δεν είναι σε θέση να διαπεράσουν τους νόμους που ψηφίζει και διατυμπανίζει η ίδια η Πολιτεία, έστω για να ξανακερδίσει η Πολιτεία τους πολίτες για το ξεπέρασμα της κομματικής και πολιτικής δυσθυμίας. Eτσι, ούτως ώστε οι εκλεγμένοι πρέπει τώρα, επιτέλους, να δείξουν περισσότερο το αίσθημα και το συναίσθημα ευθύνης σε όλους και στους νόμους της Πολιτείας, που πρέπει να θέσουν και να ορίσουν επι τάπητος καθαρές και υλοποιούμενες θέσεις.
Κωνσταντινος Σ. Ναλμπαντης / Κολωνία
