Κύριε διευθυντά
Διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον το άρθρο του καθηγητού κ. Στράτου Δορδανά (4/11) για τα μεγάλα διλήμματα της Ελλάδος.
Εκεί, μεταξύ άλλων, γράφει ότι «αλλά ο Κωνσταντίνος αφενός δεν διέθετε την προσωπικότητα του Γεωργίου και αφετέρου οι πολιτικές εξαρτήσεις του ήταν δεδομένες μετά τον γάμο του με την αδερφή του Κάιζερ, Σοφία». Αναζητώ από χρόνια κάποιο τεκμήριο για αυτήν τη «δεδομένη» εξάρτηση του βασιλιά Κωνσταντίνου από τον Κάιζερ και χαίρομαι πολύ που επιτέλους ελπίζω να μου το προμηθεύσει ο κ. καθηγητής. Διότι έως τώρα έχω βρει μόνον μαρτυρίες περί του αντιθέτου, όπως:
– Του ναυάρχου Κερ, υψηλοτάτου στελέχους του αγγλικού ναυαρχείου, που ήταν τότε και αρχηγός των ελληνικών ναυτικών δυνάμεων (Land, Sea and Air. London: Longmans, Green. 1927).
– Του στρατωτικού ακολούθου της αγγλικής πρεσβείας στην Αθήνα κατά την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Thomas Cunningham, «The Greek Army and the Dardanelles», National Revue Sept. 1928 και Oct. 1928.
– Του μονίμου υπουργού Eξωτερικών της Αγγλίας, σερ Αρθουρ Νίκολσον, που δήλωνε στον Bertie, Αγγλο πρέσβη στη Γαλλία, στις 10 Αυγούστου 1916, ότι «εμείς και ιδιαιτέρως οι Γάλλοι έχουμε μεταχειριστεί τους Ελληνες πολύ άδικα (unfarily). Παραδέχομαι ότι η βασίλισσα ενδέχεται (might) να είναι γερμανόφιλη, αλλά ο βασιλιάς δεν είναι, και… ενεργήσαμε στην Ελλάδα σχετικά με την ουδετερότητά της κατά τον τρόπο των Γερμανών» (F.O. 800 Vol 172.)
– Του Γάλλου ιστορικού Εντουάρ Ντριό, στον οποίον η κυβέρνηση Βενιζέλου είχε αναθέσει το 1919 να συγγράψει την Ιστορία της Νεοτέρας Ελλάδος. Αυτός το 1930 εξέδωσε και μια βιογραφία του Κωνσταντίνου όπου ισχυρίζεται ότι δεν βρήκε κανένα απολύτως τεκμήριο στα γαλλικά αρχεία για τη «γερμανοφιλία» του βασιλιά.
– Τη μελέτη του Αγγλου ιστορικού Keith Hamilton, βασισμένη στα αρχεία του μονίμου υφυπουργού Εξωτερικών της Αγγλίας, τα οποία άνοιξαν για την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου πριν από τρεις δεκαετίες. Αυτή η μελέτη κυκλοφορεί και στο Διαδίκτυο με τον τίτλο «Chocolate for Zeded». Εκεί αναφέρει επί λέξει ότι «κόλλησαν στον βασιλιά Κωνσταντίνο την ταμπέλα “γερμανόφιλος” με την κίβδηλη (spurious) αιτιολογία ότι ήταν γαμπρός του Κάιζερ».
– Τα ρωσικά αρχεία που δημοσιεύθηκαν από τους μπολσεβίκους το 1922, στα οποία στηρίζεται και το πρόσφατο βιβλίο του Ρίχτερ, όπου υπάρχει πλήθος αναφορών τόσο του εδώ πρέσβη όσο και του υπουργείου προς τους Αγγλογάλλους, όπου τονίζεται η δημοφιλία του Κωνσταντίνου καθώς και το γεγονός ότι το στράτευμα του είναι αφοσιωμένο, ενώ απορρίπτεται κάθε υπόνοια περί γερμανοφιλίας.
Ολες αυτές οι πηγές –αγγλικές, γαλλικές και ρωσικές– εδώ και ογδόντα χρόνια, η μία μετά την άλλη, όλες ανεξαιρέτως βεβαιώνουν ότι ο βασιλιάς Κωνσταντίνος δεν ήταν γερμανόφιλος ή εξαρτημένος κατά κανέναν τρόπο από τον Κάιζερ.
Φυσικά ο κ. καθηγητής έχει υπ’ όψιν του όλες αυτές τις πηγές καθώς και πάμπολλα άλλα, λόγου χάριν τις μελέτες του Abbot, του Μητράκου από τα γαλλικά αρχεία, του Θεοδούλου από τα αγγλικά και την πρόσφατη του Ρίχτερ από τα ρωσικά, του 1922.
Προφανώς όμως για τη «γερμανοφιλία» του Κωνσταντίνου, έχουμε στον τόπο μας και χρησιμοποιούμε κάποιες άλλες πηγές, άγνωστες σε Γάλλους, Αγγλους και Ρώσους ιστορικούς – στις οποίες στηρίζεται και ο καθηγητής κ. Δορδανάς. Θα ήμουν λοιπόν πολύ ευτυχής να τις μάθω και εγώ, ώστε να μπορέσω να αναθεωρήσω την πεποίθησή μου ότι η «γερμανοφιλία» του βασιλιά Κωνσταντίνου δεν ήταν παρά μια μπαρούφα –δηλητηριώδης και δολία– όπως τεκμηριώνω στο πρόσφατο βιβλίο μου «Ουλάνοι στη Λάρισα». Περιμένω λοιπόν.
Αθηνα Κακουρη, Συγγραφέας
