Καταλαβαίνω ότι µεγάλωσα όταν αναφέροµαι στον Γκρεγκ Λουγκάνις σε νεότερους από µένα και µε κοιτούν µε απορία. Ηµουν 12 χρόνων όταν ο «µεγαλύτερος καταδύτης όλων των εποχών» κέρδιζε δύο χρυσά µετάλλια στη Σεούλ το 1988, έχοντας ήδη στο παλµαρέ του άλλα δύο από το 1984 και ένα αργυρό από το 1976, όταν ήταν ακόµα µόλις 16 ετών. Τότε, το 1988, παρότι είχε χτυπήσει το κεφάλι του στο βατήρα, είχε συνεχίσει να αγωνίζεται µε ράµµατα και διάσειση και τελικά κατέκτησε το χρυσό. Τον ήξεραν όλοι κι εγώ τον θαύµαζα σαν ροκ σταρ. Στην Ελλάδα µάλιστα τον θεωρούσαµε «συµπατριώτη», αν και δεν έχει ελληνική καταγωγή – απλώς ο θετός του πατέρας έχει ρίζες από την Ελλάδα. Είναι ο αθλητής που είχε πάρει 9 δεκάρια σε ένα παγκόσµιο πρωτάθληµα, εκείνος που είχε κάνει την τέλεια βουτιά. Είναι, επίσης, εκείνος που αποκάλυψε λίγα χρόνια αργότερα µέσω ενός βιβλίου και δύο συνεντεύξεων ότι είναι οµοφυλόφιλος και οροθετικός – σε µια εποχή που αυτό ήταν συνώνυµο µε θανατική καταδίκη.
Οπως λέει σήµερα, στα 55 του, στην τελευταία του επίσκεψη στην Ελλάδα µετά από πρόσκληση του Κέντρου Ζωής (της εθελοντικής ΜΚΟ που έχει στόχο τη συναισθηµατική, ψυχολογική και πρακτική υποστήριξη των οροθετικών και ασθενών µε AIDS) και στη συνέντευξη που εξασφάλισε το «Κ» και είχα την τύχη να κάνω, δεν πίστευε τότε ότι θα φτάσει τα 30. Στην αίθουσα του κέντρου, όπου συναντιούνται οροθετικοί και ασθενείς µε AIDS που κρύβουν την κατάσταση από τον περίγυρό τους, ο Γκρεγκ Λουγκάνις, γλυκύτατος, ντροπαλός, έχοντας δίπλα του πάντα τον σύζυγό του Τζόνι, µίλησε ανοιχτά για όλα, λίγες µέρες πριν από τη βιωµατική οµιλία που έδωσε στο Μέγαρο Μουσικής και το American College of Greece – Deree, όπου μίλησε από καρδιάς στους σπουδαστές που τον καταχειροκρότησαν και ενδιαφέρθηκαν να του κάνουν δεκάδες ερωτήσεις – μολονότι οι περισσότεροι τον ήξεραν ελάχιστα λόγω του νεαρού της ηλικίας τους.
Σας λείπουν οι καταδύσεις; Μου λείπουν κάποια πράγµατα. Σίγουρα, όχι ο ανταγωνισµός. Τα τελευταία χρόνια της καριέρας µου, µε το που ανέβαινα στο βατήρα, όλοι περίµεναν µια ολυµπιακή επίδοση και αυτό είναι µη ρεαλιστικό, στερεί όλη τη χαρά από το άθληµα. Μου λείπει, όµως, η προπόνηση. ∆εν υπήρξα ανταγωνιστικός, ήµουν περισσότερο ένας περφόρµερ. Ξεκίνησα µε το χορό όταν ήµουν 1½ έτους και στα 3 µου έβγαινα στη σκηνή. Για µένα αυτό είχε σηµασία.
Ηταν µια διέξοδος από τα προβλήµατα που είχατε λόγω των µαθησιακών δυσκολιών; Τραύλιζα, είχα προβλήµατα στο διάβασµα, ήµουν δυσλεκτικός, αλλά αυτό το διέγνωσα στο κολλέγιο. Μου δόθηκε η λέξη «δυσλεξία» στο µάθηµα λεξιλογίου και ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι δεν ήµουν καθυστερηµένος, απλώς δυσλεκτικός! Κατάλαβα ότι δεν έχω πρόβληµα, αλλά µαθησιακή διαφορά. Μάθαινα µε διαφορετικό τρόπο.
Κάτι ανάλογο είχατε να αντιµετωπίσετε και ως οµοφυλόφιλος αθλητής που το είχε δηλώσει. Πόσο δύσκολο ήταν; Οι φίλοι και η οικογένειά µου ήξεραν για µένα. Πολλοί µιλούν για οµοφοβία από τους συναθλητές µου στην οµάδα καταδύσεων. Οµως τότε νικούσα. ∆εν ξέρω, λοιπόν, αν ήταν οµοφοβία ή απλώς ζήλια. Ηµασταν παιδιά, ξέρετε.
Εχουν αλλάξει τα πράγµατα για τους οµοφυλόφιλους; Ο κόσµος αλλάζει σιγά-σιγά. Τώρα έχουµε περισσότερα θετικά πρότυπα, όπως π.χ. τη σειρά «Modern Family», τους διάσηµους που µιλούν ανοιχτά για την οµοφυλοφιλία τους, το γάµο µεταξύ οµοφύλων. Οµως έχουµε δρόµο ακόµα. Και στις ΗΠΑ µπορεί να παντρευτείς την Κυριακή και να χάσεις τη δουλειά σου τη ∆ευτέρα.
Η αποκάλυψη ότι είστε οροθετικός ήταν πιο δύσκολη; ∆ιαγνώστηκα έξι µήνες πριν από τους προκριµατικούς της Σεούλ το 1988. Τότε µια τέτοια διάγνωση ήταν θανατική καταδίκη. Σκεφτόµουν πως, αν το τεστ βγει θετικό, θα µαζέψω τα πράγµατά µου και θα γυρίσω σπίτι µου να πεθάνω. Ο γιατρός µου όµως, που είναι και ξάδερφός µου, επέµεινε ότι το καλύτερο ήταν να συνεχίσω να προπονούµαι. Υπήρχε µόνο µία αγωγή τότε, το AZT, έπρεπε να παίρνω δύο χάπια ανά 4 ώρες, όλο το 24ωρο.
Είναι µια θεραπεία µε πολλές παρενέργειες, πώς τις αντιµετωπίζατε; ∆εν είχα κανέναν να µιλήσω γι’ αυτό. Ηξερα απλώς ότι έπρεπε να τα παίρνω και έπρεπε να προπονούµαι. Αργότερα έµαθα πόσο τοξικά ήταν, γιατί ήταν φάρµακα για τον καρκίνο, σαν χηµειοθεραπεία. Πολλοί δεν τα άντεχαν. Νοµίζω πως µε έσωσε το ότι ήµουν τόσο ενεργός. Το σώµα µου τα µεταβόλιζε και ήµουν ψυχολογικά συγκεντρωµένος.
Πιστεύατε ότι θα ζήσετε; Οχι. Πίστευα ότι δεν θα φτάσω τα 30. Ολοι πέθαιναν τότε. Είχα χάσει δύο πρώην συντρόφους µου από AIDS. ∆εν είχα ελπίδα. Απλώς συνέχιζα. Οταν έκλεισα τα 40, σκέφτηκα: Ω, Θεέ µου, πρέπει να βρω µια δουλειά, τελικά θα ζήσω!
Τελικά αποκαλύψατε ότι είστε οροθετικός το 1995. Πώς το αποφασίσατε; Το 1993 συµµετείχα σε ένα θεατρικό, το «Τζέφρι». Ο «χαρακτήρας» µου πεθαίνει από AIDS και το πνεύµα του επιστρέφει στον κεντρικό ήρωα για να τον ενθαρρύνει να µη µισεί τη ζωή, αλλά την ασθένεια. Κατάλαβα ότι ήθελα να µιλήσω γι’ αυτό ανοιχτά και ο µόνος τρόπος ήταν µέσω ενός βιβλίου. Μου σύστησαν τότε τον συγγραφέα Ερικ Μάρκους, µε τον οποίο γράψαµε το «Σπάζοντας την επιφάνεια». Αυτό που έµαθα αργότερα ήταν ότι ο εκδοτικός οίκος τον είχε αναγκάσει να υπογράψει συµβόλαιο να τελειώσουµε το βιβλίο σε ένα χρόνο, γιατί φοβούνταν ότι θα πεθάνω. Το βιβλίο βγήκε το 1995 κι έπειτα έκανα δύο συνεντεύξεις, µε την Μπάρµπρα Γουόλτερς και την Οπρα Γουίνφρι.
Πώς ήταν η εµπειρία των συνεντεύξεων; Θυµάµαι µια επιθετική συνέντευξη του Λάρι Κινγκ, όπου σας κατηγορούσε γιατί δεν είχατε αποκαλύψει την ασθένεια το 1988. Είχατε θυµώσει; Οχι. Είχα δεχθεί πολλή κριτική γι’ αυτή µου την επιλογή, όµως πρέπει κανείς να αναλογιστεί τις συνθήκες της εποχής. Αν το είχα αποκαλύψει, δεν θα µε δέχονταν καν στη Σεούλ, δεν θα µου δινόταν ποτέ η δυνατότητα να διαγωνιστώ. Και παράλληλα δεν ήταν επικίνδυνο για κανέναν. Εγινε σάλος, αλλά και συζήτηση για το θέµα. Είναι σηµαντικό να ξέρεις πώς µπορείς να κολλήσεις AIDS, αλλά ακόµη πιο σηµαντικό να ξέρεις πώς ∆ΕΝ θα κολλήσεις.
Τώρα µε τι ασχολείστε; Συνεχίζω µε την υποκριτική και ασχολούµαι µε την εκπαίδευση σκύλων. Ταυτόχρονα, βοηθάω την οµάδα καταδύσεων των ΗΠΑ. Αρχικά δεν ήµουν σίγουρος για το τι µπορούσα να προσφέρω. Κατέληξα ότι θα προτιµούσα να δρω ως µέντορας για την ψυχολογική τους προετοιµασία. Στην πρώτη µου συνάντηση µε τους αθλητές, τους ρώτησα ποιος είναι ο µεγαλύτερος στόχος τους και όλοι µου απάντησαν: «Να µπω στην Ολυµπιακή οµάδα». Μετά, ξαναρώτησα. Με κοιτούσαν. «Θέλετε να κερδίσετε µετάλλιο, ποιοι είναι οι στόχοι, πώς θα τους κατακτήσετε;» Οπότε υπήρξε µια αλλαγή, άρχισαν να προπονούνται σαν να είναι ήδη στην Ολυµπιακή οµάδα. Οι Ολυµπιακοί Αγώνες είναι ιδιαίτερη εµπειρία, έχουν πολλή ενέργεια. Αν τη µεταφράσεις ως πίεση, θα καταρρεύσεις. Αυτό που τους ενθαρρύνω είναι να τη δουν ως έµπνευση. Ολοι εκεί µέσα πανηγυρίζουν για σένα, ακόµη και οι κριτές θέλουν να δώσουν µεγάλους βαθµούς, ακόµη και οι ανταγωνιστές θέλουν να σε κερδίσουν στα καλύτερά σου. Ολοι λοιπόν είναι µε το µέρος σου. Κάτι ανάλογο µου συνέβη το 1988. Ο Σουν Γι ήταν 14 ετών κι εγώ 28 και προηγείτο πριν από την τελευταία βουτιά. Την έκανε και ήταν καταπληκτική, το πλήθος τρελάθηκε, έπρεπε να υπενθυµίσω στον εαυτό µου ότι πανηγύριζαν γι’ αυτόν, όχι εναντίον µου.
Τι βοηθάει σε αυτό; Το ότι δεν έχεις ανασφάλειες για το πόσο καλός είσαι; Φυσικά και είχα! Μπορείς να έχεις όλες τις ανασφάλειες του κόσµου µέχρι να ανέβεις στο βατήρα, όµως τότε πρέπει να τα ξεχάσεις όλα, να εµπιστευτείς το σώµα σου να κάνει αυτό που είναι προπονηµένο να κάνει.
Τι σκέφτεσαι την ώρα που πέφτεις; ∆εν µπορείς να σκεφτείς τίποτα.
Ξέρεις αν έχεις κάνει καλή βουτιά; Μου έχουν τύχει και τα δύο. Κάποιες φορές ήµουν τόσο συγκεντρωµένος, που µπορούσα να δω κάθε γραµµούλα στο βατήρα, το µόνο που υπήρχε ήταν αυτός, το νερό και ο προπονητής µου. Αλλες φορές ήµουν στο βατήρα και ξαφνικά βρισκόµουν στο νερό κι έλεγα: Τι έγινε; Τα έκανα σωστά; Πολύ διαφορετικές εµπειρίες. Είναι σηµαντικό να αφήνεις να συµβαίνει αυτό που συµβαίνει, να µην το φοβάσαι. Είναι περίπου όπως και το να ζεις ως οροθετικός.
Ποιο είναι το µυστικό ενός καλού καταδύτη; Η δουλειά, η αφοσίωση και το κίνητρο είναι βασικά. Οµως αυτό που έλεγε ο προπονητής µου επί 10 χρόνια είναι ότι ήταν ελάχιστες οι φορές που παρατούσα τη βουτιά – όταν δεν έχεις κάνει καλή απογείωση και σταµατάς να προσπαθείς. Το κάνουν συνέχεια σήµερα. Αυτό που λέω στα παιδιά είναι πως κάθε κακή απογείωση είναι µια ευκαιρία να δεις πόσο επιτυχηµένη βουτιά µπορείς να κάνεις. ∆εν θα είναι δεκάρι, αλλά µπορεί να είναι επτάρι. Και τα επτάρια είναι καλύτερα από τα τεσσάρια. Οταν διαγωνίζεσαι σε τόσο υψηλό επίπεδο, το θέµα δεν είναι να είσαι τέλειος, όπως νοµίζουν πολλοί. Το θέµα είναι να κάνεις τα λιγότερα λάθη – τότε κερδίζεις. Αν προσπαθήσεις ακόµη και µε κακή απογείωση να πάρεις το επτά αντί για το τέσσερα, είσαι ακόµα µέσα στο παιχνίδι. Γιατί τα πάντα µπορούν να συµβούν – µπορεί κάποιος άλλος αθλητής να παραιτηθεί. Το µυστικό στις καταδύσεις, αλλά και στη ζωή, είναι να µην παραιτείσαι.≠
