Την «εντατικοποίηση» της σύγκρουσης, και όχι την κλιμάκωσή της σε μια ευρύτερη πολεμική αναμέτρηση, διαβλέπει, μιλώντας στην «Κ», ο Ντέιβιντ Σεντ, πρώην διευθυντής της Υπηρεσίας Στρατιωτικών Πληροφοριών των ΗΠΑ. Την ώρα που ο νέος γύρος των στρατιωτικών επιχειρήσεων διήνυε τη δεύτερη εβδομάδα του, οι δίαυλοι μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παρέμεναν ανοιχτοί. Προ ημερών, διαμεσολαβητές μετέφεραν στις δύο πλευρές πρόταση για δεκαήμερη εκεχειρία και αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Ο Σεντ εξηγεί στην «Κ» ότι στο ιρανικό καθεστώς υπάρχει «έλλειψη συνοχής» και απουσία «ενιαίου κέντρου λήψης αποφάσεων».
Δεν υπάρχει πολιτική υποστήριξη στην Αμερική για την αποστολή χερσαίων στρατευμάτων.
– Τις τελευταίες εβδομάδες οι ΗΠΑ πραγματοποιούν επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων, ενώ ο Τραμπ χαρακτήρισε ως στόχο το όρος Πικάξ. Την ίδια ώρα, παρατηρούμε μετακίνηση αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Γινόμαστε μάρτυρες της έναρξης μιας ευρύτερης περιφερειακής κλιμάκωσης;
– Αυτό που βλέπουμε είναι μια εντατικοποίηση των επιθέσεων, ιδιαίτερα από την πλευρά του Ιράν. Χτύπησαν ξανά το Μπαχρέιν και πιστεύω ότι τα κράτη του Κόλπου βρίσκονται σε μεγάλη ανησυχία, καθώς το Ιράν έχει επιλέξει να απαντήσει με αυτόν τον τρόπο. Το Ισραήλ εξακολουθεί να επικεντρώνεται κυρίως στις επιχειρήσεις του στη Γάζα και στον Λίβανο. Ωστόσο, νομίζω ότι οι ΗΠΑ έχουν σκόπιμα κρατήσει το Ισραήλ εκτός, πέρα από την ανταλλαγή πληροφοριών και τη σχετική συνεργασία. Σχετικά με το όρος Πικάξ, από όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, το Ισραήλ φέρεται να μοιράστηκε πληροφορίες σχετικά με τη μεταφορά ιρανικών φυγοκεντρικών μηχανών στην περιοχή. Επομένως, δεν πιστεύω ότι πρόκειται ακόμη για κλιμάκωση προς μια γενικευμένη σύγκρουση.
– Αναφερθήκατε στο Ισραήλ γιατί η Ουάσιγκτον έλαβε τη στρατηγική απόφαση να αφήσει, προς το παρόν, το Ισραήλ εκτός των τρεχουσών επιχειρήσεων;
– Νομίζω ότι, στη συγκεκριμένη συγκυρία, θεωρείται εμπόδιο το να εμπλακεί το Ισραήλ σε άμεσες στρατιωτικές ενέργειες εναντίον του Ιράν. Δεύτερον, υπάρχει αυξανόμενη παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή. Νομίζω ότι το μήνυμα προς το ιρανικό καθεστώς είναι πως οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να αναλάβουν μόνες τους αυτή την επιχείρηση. Το Ισραήλ θα συνεχίσει να συνδράμει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, κυρίως μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών.
– Πριν από λίγες μέρες ο πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Χέρμπερτ Ρ. ΜακΜάστερ δήλωσε στην «Κ» ότι «ίσως απαιτηθεί η περιορισμένη εισαγωγή χερσαίων δυνάμεων». Η ενίσχυση των δυνάμεών σας στην περιοχή αποτελεί ένδειξη προετοιμασίας για πιθανή χερσαία επιχείρηση;
– Θεωρώ ότι θα αποτελούσε την έσχατη λύση, καθώς δεν υπάρχει πολιτική υποστήριξη για την αποστολή χερσαίων στρατευμάτων. Παρ’ όλα αυτά, δεν θα απέκλεια το ενδεχόμενο να καταληφθεί το νησί Χαργκ, καθώς και ενδεχομένως ορισμένα ακόμη νησιά που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ. Δεν εννοώ πλήρη έλεγχο, αλλά μεγαλύτερο επιχειρησιακό έλεγχο της περιοχής μέσω της κατάληψης αυτών των νησιών.
– Επιστρέφοντας στην αρχή της νέας κλιμάκωσης, πριν από ένα μήνα, η αμερικανική κυβέρνηση βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις και είχε καταλήξει στο μνημόνιο κατανόησης των 14 σημείων με την Τεχεράνη. Τι άλλαξε από τότε που οδήγησε την Ουάσιγκτον να ξαναρχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις;
– Oι επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ αποτέλεσαν τον βασικό λόγο για αυτή την εξέλιξη, όπως και το γεγονός ότι το Ιράν δεν διασφαλίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. To βασικό ερώτημα είναι ποιος λαμβάνει τις αποφάσεις για τις στρατιωτικές ενέργειες του Ιράν. Αυτό δεν είναι απολύτως σαφές. Είναι πιθανόν οι επιθέσεις αυτές να πραγματοποιούνται από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, χωρίς άμεση διοίκηση και έλεγχο από την πολιτική ηγεσία του Ιράν. Χωρίς να θέλω να πω ότι η κατάσταση είναι «εκτός ελέγχου», θεωρώ ότι υπάρχει έλλειψη συνοχής στην ιρανική πολιτική και απουσία ενός ενιαίου κέντρου λήψης αποφάσεων.
– Σύμφωνα με το σαουδαραβικό τηλεοπτικό δίκτυο Al Hadath, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ βρίσκεται εκτός Ιράν. Αν η αναφορά είναι αληθής, μπορεί το ιρανικό καθεστώς να διατηρήσει τη συνοχή και την επιχειρησιακή του αποτελεσματικότητα κατά τη διάρκεια της παρατεταμένης απουσίας του ανώτατου ηγέτη;
– Είναι πιθανό να έχει διαμορφωθεί μια άτυπη συμμαχία μουλάδων που συμμετέχουν συλλογικά και διαρκώς στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, το σύστημα παραμένει εξαιρετικά αδιαφανές και δεν είναι σαφές πού και πώς ακριβώς λαμβάνονται οι αποφάσεις, ακόμη και όταν το Ιράν συμμετέχει σε διαπραγματεύσεις. Δεν το αναφέρω αυτό ως δικαιολογία για τους Ιρανούς. Προσπαθώ να εξηγήσω γιατί μπορεί να καταρρεύσει η εφαρμογή όσων έχουν συμφωνηθεί.
– Αν ο πόλεμος συνεχιστεί, ο οποίος για πολλούς συνιστά «πόλεμο φθοράς», υπάρχει πραγματικός κίνδυνος οι ΗΠΑ να εμπλακούν σε έναν ακόμη «ατέρμονο πόλεμο» στη Μέση Ανατολή;
– Πρόκειται ενδεχομένως για μια μορφή «ατέρμονου πολέμου», με την έννοια ότι δεν πιστεύω πως οι ΗΠΑ θα μπορέσουν σύντομα να αποσύρουν τη στρατιωτική τους παρουσία από την περιοχή. Ο πρωταρχικός στόχος του προέδρου Τραμπ είναι να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Εφόσον εξακολουθούν να υπάρχουν τα περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60%, τουλάχιστον σύμφωνα με όσα υποστηρίζονται, ή εφόσον προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές μεταφέρονται σε άλλες τοποθεσίες, θα απαιτείται διαρκής στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ, με περιοδικά πλήγματα εναντίον επιλεγμένων στόχων.
