Υπάρχει ένα ρολόι που ο Τζον Κανάρας κράτησε για περισσότερα από 30 χρόνια χωρίς ποτέ να το αγαπήσει πραγματικά. Δεν ήταν ιδιαίτερα όμορφο, ούτε ξεχώριζε για την ποιότητά του. Το φύλαξε όμως γιατί συμβόλιζε μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του, όταν ήταν ακόμη φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια. Εκείνη τη χρονιά η ομάδα λακρός στην οποία αγωνιζόταν κατέκτησε το πρωτάθλημα της Ivy League και έφτασε μέχρι το Final Four του NCAA, μια πορεία που κανείς δεν περίμενε. Ως αναμνηστικό της επιτυχίας, το πανεπιστήμιο χάρισε στους αθλητές ένα ρολόι. «Ηταν μια μαγική χρονιά», θυμάται ο ίδιος. «Το πανεπιστήμιο μάς χάρισε αυτό το ρολόι για να τη θυμόμαστε. Αλλά ποτέ δεν μου άρεσε. Ηταν σαν να υπήρχε μια αναντιστοιχία ανάμεσα στη σημασία της στιγμής και στην ποιότητα του αντικειμένου».
«Εψαχνα σχεδόν 30 χρόνια»
Η σκέψη εκείνη τον ακολούθησε επί δεκαετίες. «Εψαχνα για σχεδόν 30 χρόνια να βρω ένα ρολόι του οποίου η ποιότητα και ο σχεδιασμός να είναι αντάξια των αναμνήσεων που αντιπροσωπεύει. Δεν το βρήκα ποτέ. Ετσι δημιούργησα την AXIA TIME, μια Αμερικανική εταιρία που κατασκευάζει τα ρολόγια της στην Ελβετία. Στην αρχή ήταν απλώς ένα προσωπικό εγχείρημα. Στη συνέχεια κατάλαβα ότι αυτή την ανάγκη την είχαν και πολλοί άλλοι άνθρωποι». Η επιτυχία του εγχειρήματος δεν άργησε να τραβήξει την προσοχή μεγαλύτερων οργανισμών. Οταν η FIFA αναζητούσε ένα νέο συνεργάτη για τη δημιουργία συλλεκτικών ρολογιών ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026, η μικρή εταιρεία του Κανάρας βρέθηκε ξαφνικά απέναντι σε έναν κολοσσό. «Εξέτασαν την ποιότητα, τη σχεδιαστική μας φιλοσοφία και τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουμε», θυμάται ο ίδιος.
Η συμφωνία με τη FIFA δεν ήρθε τυχαία. Για χρόνια, οι μεγάλες ποδοσφαιρικές διοργανώσεις συνδέονταν με ιστορικούς ελβετικούς οίκους που λειτουργούσαν ως επίσημοι χρονομέτρες. Oταν η FIFA αποφάσισε να αναζητήσει ένα συνεργάτη που θα δημιουργούσε μια νέα γενιά συλλεκτικών ρολογιών για τους φιλάθλους, η εταιρεία του Κανάρα έπρεπε να αποδείξει ότι μπορούσε να σταθεί απέναντι σε κολοσσούς της ωρολογοποιίας. Ο ίδιος θυμάται ότι όλα έγιναν ασφυκτικά γρήγορα. Οι συναντήσεις, η αξιολόγηση, η έγκριση των σχεδίων και η παραγωγή έπρεπε να ολοκληρωθούν μέσα σε λίγους μήνες. «Είχαμε ελάχιστο χρόνο. Επρεπε να αποδείξουμε ότι μπορούμε να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις μιας τόσο μεγάλης διοργάνωσης. Ηταν ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που έχουμε αντιμετωπίσει ως εταιρεία».
Πιστεύω ότι οι φίλαθλοι θα λατρέψουν την ιδέα να φορούν στον καρπό τους το ίδιο το τρόπαιο, γιατί για εκείνους αυτή η νίκη αποτελεί μέρος της ταυτότητάς τους.
Το πιο δύσκολο «έργο» ήταν τα ρολόγια που θα τιμήσουν τον νέο παγκόσμιο πρωταθλητή. Μάλιστα, «η πιο δύσκολη διαπραγμάτευση δεν αφορούσε τον μηχανισμό ή τα υλικά, αλλά την τοποθέτηση του ίδιου του τροπαίου του Μουντιάλ» περιγράφει τις δυσκολίες του σχεδιασμού του. «Θέλαμε να βρίσκεται στη θέση της ώρας 12. Η FIFA είναι πολύ προστατευτική με το κύπελλο, οπότε μας ζήτησε να παρουσιάσουμε πρωτότυπο πριν εγκρίνει την ιδέα. Οταν το είδαν, συμφώνησαν. Πιστεύω ότι οι φίλαθλοι θα λατρέψουν την ιδέα να φορούν στον καρπό τους το ίδιο το τρόπαιο, γιατί για εκείνους αυτή η νίκη αποτελεί μέρος της ταυτότητάς τους».
«Αισθάνομαι πρώτα Ελληνας»
Η ιστορία του Τζον Κανάρας ξεκινά σε ένα μικρό χωριό έξω από τη Σπάρτη, από όπου κατάγονται και οι δυο του γονείς. «Είμαι παιδί Ελλήνων μεταναστών», μου λέει από τα πρώτα λεπτά της συζήτησής μας. «Γεννήθηκα στον Καναδά και στη συνέχεια μεγαλώσαμε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα ελληνικά ήταν η πρώτη μου γλώσσα. Ελληνικό σχολείο, εκκλησία, όλη αυτή η εμπειρία. Η ελληνική κουλτούρα και η Ορθοδοξία αποτελούν τα θεμέλια της ταυτότητάς μου. Ειλικρινά, αισθάνομαι πρώτα Ελληνας».
Η ελληνική καταγωγή, όπως εξηγεί, διαπερνά σχεδόν και κάθε επιλογή που κάνει. Το όνομα της εταιρείας του είναι η ελληνική λέξη «Αξία». Οι βασικές συλλογές φέρουν ελληνικά ονόματα. Το «Φιλότιμο» αποτελεί, όπως λέει, τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους πελάτες του. Και πάνω από όλα βρίσκεται η «Ιθάκη» του Κωνσταντίνου Καβάφη, το ποίημα που συνοδεύει τη φιλοσοφία του από την πρώτη στιγμή που δημιούργησε την εταιρεία. «Η έμπνευση προέρχεται από το ταξίδι της ζωής. Αυτό είναι η “Ιθάκη”. Ολα τα σχέδια έχουν ελληνικά ονόματα και συγκεκριμένο συμβολισμό. Ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουμε τους ανθρώπους βασίζεται στο φιλότιμο», λέει για να εξηγήσει πως δεν πρόκειται για εύκολες αναφορές στην ελληνικότητα.
Από τη φαρμακοβιομηχανία στα οχήματα της μνήμης
Τα ρολόγια δεν ήταν ανέκαθεν η πρώτη επιλογή του Τζον Κανάρας. Για περισσότερα από 20 χρόνια εργάστηκε στη φαρμακοβιομηχανία, κυρίως στον χώρο των εμβολίων. Μια επαγγελματική πορεία, την οποία εγκατέλειψε όταν διαπίστωσε ότι η μικρή εταιρεία που είχε δημιουργήσει στον ελεύθερο χρόνο του άρχιζε να αναπτύσσεται πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο είχε ποτέ φανταστεί. «Τα ρολόγια είναι αποθήκες μνήμης. Σήμερα κανείς δεν χρειάζεται ένα μηχανικό ρολόι για να βλέπει την ώρα. Τα κινητά τηλέφωνα το κάνουν αυτό καλύτερα. Τα ρολόγια συνδέονται πλέον με κάτι διαφορετικό. Με ένα γάμο, τη γέννηση ενός παιδιού, μια προαγωγή, μια μεγάλη νίκη. Το ρολόι γίνεται το όχημα της μνήμης».
Μερικές φορές τα μηνύματα που μας ζητούν να χαράξουμε είναι συγκλονιστικά. Αφορούν ανθρώπους που γιορτάζουν ένα γάμο, μια γέννηση, μια σημαντική στιγμή της ζωής τους. Είναι τιμή μας να συμμετέχουμε σε τόσο προσωπικές στιγμές.
Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν όλα τα ρολόγια της εταιρείας μπορούν να χαραχθούν με ένα προσωπικό μήνυμα. «Μερικές φορές τα μηνύματα που μας ζητούν να χαράξουμε είναι συγκλονιστικά. Αφορούν ανθρώπους που γιορτάζουν ένα γάμο, μια γέννηση, μια σημαντική στιγμή της ζωής τους. Είναι τιμή μας να συμμετέχουμε σε τόσο προσωπικές στιγμές. Θέλω κάθε ρολόι να είναι γεμάτο νόημα. Να υπάρχουν μικρές λεπτομέρειες που ίσως ο ιδιοκτήτης του ανακαλύψει χρόνια αργότερα. Επίσης ήθελα τα ρολόγια μας να είναι προσιτά, να μπορεί κανείς να τα αποκτήσει, όχι να είναι ένα όνειρο, για αυτό και κινούμαστε σε μια κατηγορία που δεν είναι απρόσιτη για τον μέσο κόσμο», καταλήγει.
«Το πρώτο ρολόι που σχεδίασα ονομαζόταν Οδυσσέας»
Η συζήτηση πάει αναπόφευκτα στο θέμα των ημερών. Τον ρωτώ αν, τώρα που ο Κρίστοφερ Νόλαν έφτιαξε τη δική του κινηματογραφική «Οδύσσεια», σκέφτεται να δημιουργήσει ένα αντίστοιχο ρολόι. «Υπάρχει ήδη», απαντά γελώντας. «Το πρώτο ρολόι που σχεδίασα ονομαζόταν “Odysseus”. Αργότερα το ανανεώσαμε με ένα καντράν που θυμίζει τα κύματα της θάλασσας, συμβολίζοντας το ταξίδι της επιστροφής στην Ιθάκη».
Δεν ξέρω ποιος θα κερδίσει, αλλά πιστεύω ότι στο τέλος της ημέρας είμαστε πραγματικά περήφανοι που μπορούμε να βοηθήσουμε τους φιλάθλους της ομάδας που θα επικρατήσει να γιορτάσουν αυτό το ορόσημο στη ζωή τους.
«Ισπανία η Αργεντινή» ρωτάω καθώς ο χρόνος μετράει αντίστροφα για τον τελικό του Παγκόσμιου Κυπέλλου. «Η Ισπανία έχει δεχτεί μόνο ένα γκολ σε ολόκληρο το Παγκόσμιο Κύπελλο. Επίσης, κράτησε τη Γαλλία στο μηδέν. Επομένως, η Ισπανία θα είναι πολύ δύσκολος αντίπαλος. Ωστόσο, δεν μπορείς ποτέ να υποτιμάς τον Μέσι. Ο άνθρωπος είναι μάγος. Είναι απίστευτος. Δεν ξέρω ποιος θα κερδίσει, αλλά πιστεύω ότι στο τέλος της ημέρας είμαστε πραγματικά περήφανοι που μπορούμε να βοηθήσουμε τους φιλάθλους της ομάδας που θα επικρατήσει να γιορτάσουν αυτό το ορόσημο στη ζωή τους».
