Λίγες ημέρες πριν από την κρίσιμη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα την Αθήνα επισκέφτηκε η δρ Μπενεντέτα Μπέρτι, γενική γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο του Athens Defence Conference (29-30 Ιουνίου). Η «Κ» μίλησε μαζί της για τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τις προκλήσεις ασφαλείας και τις προσδοκίες από την επικείμενη σύνοδο.
– Σε λίγες μέρες θα συναντηθείτε στην Αγκυρα για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ. Ποια τα βασικά θέματα της ατζέντας και οι προτεραιότητες που θα συζητηθούν;
– Η σύνοδος κορυφής της Αγκυρας θα εστιάσει στην υλοποίηση όλων των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης, καθώς και στη διασφάλιση ότι αυτές οι δεσμεύσεις θα μετατραπούν σε δυνατότητες. Πρώτα απ’ όλα, θα δοθεί έμφαση στη διασφάλιση της συνεχούς προόδου όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες.
Κορυφαία θέματα στην ατζέντα η αύξηση αμυντικών δαπανών, η Ουκρανία και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή.
Επίσης, η σύνοδος κορυφής θα επικεντρωθεί και στην προώθηση της συνεργασίας στις συλλογικές προμήθειες, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των προμηθειών, καθώς και στη συνεργασία με τη βιομηχανία για την υπογραφή συγκεκριμένων συμβάσεων και την αποστολή σαφούς μηνύματος ζήτησης. Τέλος, αναμένω ότι η Ουκρανία θα αποτελέσει βασικό θέμα. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στο πώς θα εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμη υποστήριξη προς την Ουκρανία και πώς οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ μπορούν να παραμείνουν ενωμένοι, υποστηρίζοντας ότι μια κυρίαρχη και ανεξάρτητη Ουκρανία είναι απαραίτητη για την ασφάλεια της Ευρώπης.
– Θα εστιάσετε περισσότερο στον πόλεμο στην Ουκρανία ή στην αστάθεια στη Μέση Ανατολή;
– Οταν συναντώνται οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συζητούν πάντα τις απειλές και τις προκλήσεις στο περιβάλλον ασφαλείας. Υπό αυτή την έννοια, ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας θα συνεχίσει να βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας. Αναμένω επίσης ότι η αστάθεια στη Μέση Ανατολή θα κατέχει εξέχουσα θέση, καθώς έχει άμεσο αντίκτυπο στην ευρωατλαντική ασφάλεια. Ωστόσο, πιστεύω ότι το επίκεντρο της συνόδου κορυφής θα είναι ο τρόπος ενίσχυσης του ΝΑΤΟ, ιδίως μέσω της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής.
– Ο πόλεμος στην Ουκρανία και στο Ιράν έχουν αναδείξει δύο επιπλέον αδυναμίες εντός της Συμμαχίας. Πρώτον, την απροθυμία ορισμένων κρατών-μελών να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ τους και, δεύτερον, την απόσυρση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία. Πώς αξιολογείτε αυτές τις δύο εξελίξεις;
– Στη σύνοδο του ΝΑΤΟ το 2025, όλοι οι σύμμαχοι συμφώνησαν ότι οι αμυντικές δαπάνες πρέπει να αυξηθούν και ότι, έως το 2035, πρέπει να επιτευχθεί ο στόχος του 5% του ΑΕΠ, με το 3,5% για βασικές αμυντικές δαπάνες και το 1,5% για όσες σχετίζονται με την ασφάλεια. Είναι αλήθεια ότι ορισμένοι σύμμαχοι προχωρούν ταχύτερα και έχουν ήδη υπερβεί το όριο του 5%. Εξετάζοντας όμως τα συνολικά στοιχεία, συνεχίζουμε να παρατηρούμε αύξηση των αμυντικών δαπανών σε ολόκληρη τη Συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Οσον αφορά το δεύτερο σημείο σας, θα ήθελα να κάνω δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, όταν εξετάζουμε τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη, να θυμόμαστε ότι αυτή δεν ήταν ποτέ στατική. Αυξήθηκε σημαντικά μετά το 2022, μετά την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, και έκτοτε έχει υποστεί περαιτέρω προσαρμογές. Δεύτερον, καθώς οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς αυξάνουν τις δαπάνες τους, είναι τόσο φυσικό όσο και επιθυμητό να αναλάβουν μεγαλύτερο ηγετικό ρόλο.
– Εντείνονται οι συζητήσεις για τη δημιουργία ευρωπαϊκού αμυντικού συστήματος παράλληλα με τις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ. Πόσο εφικτή θα ήταν η λειτουργία δύο παράλληλων αμυντικών συστημάτων;
– Πρέπει να θυμόμαστε ότι όλες οι χώρες μας διαθέτουν μόνο ένα σύνολο ενόπλων δυνάμεων. Δεν έχουμε στρατό του ΝΑΤΟ, στρατό της Ε.Ε. και στρατό των Ηνωμένων Εθνών. Εχουμε έναν στρατό και αυτές οι δυνάμεις πρέπει να εκπληρώσουν όλες τις δεσμεύσεις τους. Σήμερα, οι απαιτήσεις του ΝΑΤΟ σε δυνάμεις είναι οι πιο απαιτητικές από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, διότι αντιμετωπίζουμε πραγματική απειλή από τη Ρωσία και ευρύτερη συστημική αστάθεια. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η δημιουργία παράλληλων δομών θα μπορούσε να δημιουργήσει κενά σε επίπεδο δυνατοτήτων και δυνάμεων.
– Εάν προχωρήσει η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού αμυντικού συστήματος, θα επιδιώξει το ΝΑΤΟ να συνεργαστεί μαζί του ή θα το θεωρήσει ανταγωνιστική δομή;
– Πιστεύω ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο συνεργασίας. Υπάρχει επίσης ένας φυσικός καταμερισμός εργασιών, με κάθε οργανισμό να συνεισφέρει στους τομείς όπου διαθέτει τα ισχυρότερα εργαλεία και δυνατότητες.
