«Πάντα προσβλέπω σε ένα καλό αποτέλεσμα, αλλά πρέπει να είμαστε πραγματιστές. Εργαζόμαστε με βάση τη συναίνεση, αλλά έχουμε και διαδικασίες ψηφοφορίας στον IMO, που ήταν πάντα στο τραπέζι», επισημαίνει ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) Αρσένιο Ντομίνγκεζ, θέτοντας το στίγμα για τη δύσκολη προσπάθεια επίτευξης συναίνεσης έως το φθινόπωρο σχετικά με το παγκόσμιο πλαίσιο μηδενικών καθαρών εκπομπών (net zero framework). Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, ο επικεφαλής του Οργανισμού, που βρίσκεται στην Αθήνα για τη διεθνή έκθεση ναυτιλίας Ποσειδώνια 2026, αποκαλύπτει τις προθέσεις του για την επόμενη μέρα της πράσινης μετάβασης, απαντώντας ευθέως στις ανησυχίες της ποντοπόρου ναυτιλίας. Στέλνοντας σαφές μήνυμα στις Βρυξέλλες, τονίζει την ανάγκη να αποφευχθεί ένας ρυθμιστικός κατακερματισμός και η επιβολή διπλών χρεώσεων μέσω περιφερειακών συστημάτων, όπως το ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Παράλληλα, εξηγεί ξεκάθαρα ότι τα δισεκατομμύρια που θα συγκεντρωθούν από τα περιβαλλοντικά τέλη θα παραμείνουν αυστηρά εντός του κλάδου, υποστηρίζοντας την έρευνα, τους πρωτοπόρους (early movers) και τους ναυτικούς. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στον στρατηγικό ρόλο της ελληνικής ναυτιλίας και σημειώνει ότι η χώρα μας είναι εξαιρετικά ενεργή στις διεθνείς διαπραγματεύσεις, ενώ καλεί τους Ελληνες εφοπλιστές να ηγηθούν των εξελίξεων. Επίσης, ξεκαθαρίζει ότι το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) αναγνωρίζεται επισήμως ως μεταβατικό καύσιμο (transition fuel). Σκιαγραφώντας την ευρύτερη γεωπολιτική κατάσταση, ο κ. Ντομίνγκεζ εξηγεί ότι αν και ο IMO δεν είναι αποκομμένος από τις διεθνείς συγκρούσεις ή τον οξύ ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, η ναυτιλιακή βιομηχανία διαθέτει τεράστια ιστορική προσαρμοστικότητα.
– Συζητείται εσχάτως ότι ο IMO ενδέχεται να είναι έτοιμος για μια παγκόσμια συμφωνία για το πλαίσιο μηδενικών εκπομπών (net zero) μέχρι το φθινόπωρο. Ωστόσο, επικριτές από ισχυρά ναυτιλιακά κράτη (όπως η Ελλάδα και οι ΗΠΑ) υποστηρίζουν ότι ο Οργανισμός βιάζεται, χωρίς να ενσωματώνει τις εμπορικές ανησυχίες της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Είναι εφικτή μια συμφωνία υπό αυτές τις συνθήκες;
– Ο IMO δεν είναι αποκομμένος από τις γεωπολιτικές καταστάσεις που επηρεάζουν τη ναυτιλία. Ταυτόχρονα αποδείχθηκε στην τελευταία σύνοδο της Επιτροπής Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος (MEPC) ότι σημειώνουμε πρόοδο. Ο IMO έχει μια πολύ περιεκτική διαδικασία. Λαμβάνουμε υπόψη τις απόψεις των 176 κρατών-μελών, όπως και τις απόψεις όλων των πλοιοκτητών παγκοσμίως. Κάποιοι αναλαμβάνουν δράση για την απανθρακοποίηση, άλλοι περιμένουν τον IMO για να καθορίσουν τα επόμενα βήματά τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν εξετάζουμε τις αρνητικές επιπτώσεις στον κλάδο. Πραγματοποιούμε εκτιμήσεις επιπτώσεων στη βιομηχανία. Ημασταν πολύ ξεκάθαροι ότι θα χρησιμοποιούσαμε τα έσοδα για να υποστηρίξουμε τη μετάβαση και ένα μέρος τους θα πάει στη βιομηχανία. Λαμβάνω υπόψη τις βάσιμες ανησυχίες που εκφράστηκαν, σχετικά με το πώς θα εφαρμοστεί αυτό και πώς θα γίνει η διαχείριση του ταμείου. Επίσης, εξετάζουμε πώς θα αντιμετωπίσουμε τα καύσιμα ώστε να μην τα «τιμωρήσουμε», όπως το LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο) και τα βιοκαύσιμα. Και το πώς τεχνολογίες από τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα έως την αιολική και ηλιακή πρόωση, θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη, προκειμένου να μειωθεί οτιδήποτε θεωρηθεί ως «ποινή». Οι συζητήσεις συνεχίζονται. Εχουμε το πλαίσιο net zero στο τραπέζι ως το μέτρο που εγκρίθηκε, αλλά σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της Συνθήκης, λαμβάνουμε σχόλια και προτάσεις για να βελτιώσουμε και να αντιμετωπίσουμε τις ανησυχίες στις συναντήσεις του δευτέρου εξαμήνου. Πάντα προσβλέπω σε ένα καλό αποτέλεσμα, αλλά πρέπει να είμαστε πραγματιστές με τις παγκόσμιες εξελίξεις αυτή τη στιγμή και με το πώς θα κινηθούμε αργότερα φέτος.
Είναι ανάγκη να αποφευχθεί ένας ρυθμιστικός κατακερματισμός και η επιβολή διπλών χρεώσεων μέσω περιφερειακών συστημάτων.
– Στο ζήτημα των εναλλακτικών καυσίμων αντιμετωπίζουμε το δίλημμα της «κότας και του αυγού». Είναι ρεαλιστικό να επιβάλει ο IMO αυστηρούς στόχους, όταν οι νέες τεχνολογίες και οι αλυσίδες εφοδιασμού θεωρούνται ανύπαρκτες ή μη διαθέσιμες σε ευρεία κλίμακα;
– Το μονοπάτι που ακολουθούμε είναι σωστό. Γι’ αυτό στοχεύουμε στην απανθρακοποίηση μέχρι το 2050 και εισαγάγαμε άλλους δείκτες και στόχους για το 2030 και το 2040, βασισμένους στις μελέτες μας. Ταξιδεύω σε όλο τον κόσμο και έχω επισκεφθεί χώρες όπου η μετάβαση ήδη λαμβάνει χώρα. Η τεχνολογία είναι εκεί, τα καύσιμα είναι εκεί. Δεν υπάρχει απορρόφηση (ενδιαφέρον αγοράς) από τη βιομηχανία, κάτι που εμποδίζει την περαιτέρω ανάπτυξη και τις επενδύσεις. Επομένως, ζητάω από εκείνους που μπορούν να είναι οι «πρωτοπόροι» (early movers) να κάνουν το βήμα μπροστά. Για εκείνους που χρειάζονται περισσότερη βοήθεια, μπορούν να μαθαίνουν από την εμπειρία αυτών που προηγούνται. Δεν είναι αλήθεια ότι τα καύσιμα δεν αναπτύσσονται ή ότι οι τεχνολογίες δεν υπάρχουν. Ηδη γίνεται κλιμάκωση. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι μέχρι να υπάρξει ζήτηση, δεν θα έχεις πλήρη διαθεσιμότητα. Το δίλημμα της κότας και του αυγού έγκειται στο αν θα είμαστε προνοητικοί (proactive) στην απανθρακοποίηση ή όχι. Αν κοιτάξετε τη ναυτιλία… συνήθως περιμένουμε μέχρι ο κανονισμός να τεθεί σε ισχύ πριν αναλάβουμε δράση, και τότε βλέπουμε μια βιασύνη για να συμμορφωθούμε. Αυτό που θα ήθελα να δω από τον κλάδο είναι να κάνει βήματα μπροστά. Θα μαθαίναμε από αυτές τις ενέργειες και θα βελτίωνε την ποιότητα της κανονιστικής μας διαδικασίας. Ολοι οι πλοιοκτήτες εκπροσωπούνται στον IMO μέσω των ενώσεών τους, οι οποίες μιλούν δυνατά, παρέχουν πληροφορίες και συνεργάζονται μαζί μας. Αυτή είναι η ίδια σχέση που έχουν με την κυβέρνηση. Η κυβέρνηση εκπροσωπεί τα κράτη σημαίας, λιμένα και παράκτια κράτη, καθώς και τις βιομηχανίες σε εθνικό επίπεδο. Το σύστημά μας είναι συμπεριληπτικό. Οι φωνές ακούγονται, αλλά πρέπει να ακούσω όλες τις φωνές από όλο τον κόσμο.
– Υπάρχει μεγάλη ανησυχία για το πώς θα αξιοποιηθούν τα δισεκατομμύρια από τα περιβαλλοντικά τέλη, ενώ η Ε.Ε. εφαρμόζει ήδη το δικό της ETS. Κινδυνεύουμε με κατακερματισμό κανόνων; Είστε αισιόδοξος ότι η Ε.Ε. θα αποσύρει το περιφερειακό της σύστημα προς όφελος ενός παγκόσμιου πλαισίου του IMO, αποφεύγοντας τη διπλή χρέωση της ναυτιλίας; Εχετε καλή συνεργασία με τις ελληνικές αρχές και τον υπουργό Ναυτιλίας Βασίλη Κικίλια στην προσπάθεια εξεύρεσης συναινετικής λύσης;
– Δεν μπορώ να μιλήσω εκ μέρους της Ε.Ε. για το τι θα κάνουν μόλις ο IMO θέσει κάτι σε εφαρμογή. Ημουν πολύ συνεπής όταν έλεγα ότι θα προτιμούσα η Ε.Ε. να μην είχε εισαγάγει τα δικά της περιφερειακά συστήματα, διότι αυτό δημιουργεί ευκαιρίες για άλλους να εισάγουν παρόμοια μέτρα, κάτι που θα είναι πιο επιζήμιο για τον κλάδο σε σύγκριση με ένα παγκόσμιο σύστημα του IMO. Ημουν πολύ σταθερός στο να λέω στην Ε.Ε. ότι, επειδή έχουμε την υποστήριξή τους στη διαδικασία μας, μόλις έχουμε ένα παγκόσμιο μέτρο, θα περίμενα να μην έχουν ένα διπλό σύστημα όπου η ναυτιλία θα συνεισφέρει εις διπλούν. Χρειάζομαι την υποστήριξη των χωρών της Ε.Ε. για να ζητήσουν το ίδιο πράγμα. Εχω πολύ καλή σχέση με όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και συνολικά με τα κράτη-μέλη του IMO. Συγκεκριμένα, όμως, πρέπει να πω ότι η Ελλάδα είναι πράγματι πολύ ενεργός σε αυτή την προσπάθεια. Προσβλέπω στην Ε.Ε. τώρα που θα κάνει την αναθεώρησή της, στο να παράσχει μεγαλύτερη σαφήνεια. Αυτό ζητήθηκε και σε επίπεδο IMO: να υπάρξει σαφήνεια για το πώς θα αποφύγουμε δύο συστήματα που θα ανταγωνίζονται το ένα το άλλο ή θα αποτελούν διπλή συνεισφορά. Ταυτόχρονα, δέχομαι ότι χρειαζόμαστε πρόσθετες διευκρινίσεις για το πώς τα κεφάλαια που συλλέγονται θα διανεμηθούν εντός του κλάδου. Το σημαντικό σημείο είναι ότι πήραμε την απόφαση ότι τα πάντα θα παραμείνουν εντός του τομέα (της ναυτιλίας), υποστηρίζοντας τα κράτη-μέλη, τη μετάβαση, αυτούς που κινούνται πρώτοι (early movers) και τους ναυτικούς.
Συμφωνήσαμε ότι το LNG αποτελεί μεταβατικό καύσιμο
Ο επικεφαλής του ΙΜΟ αναλύει πώς οι διεθνείς κρίσεις επηρεάζουν τη ναυτιλία και ζητάει «προνοητικότητα» από τους Ελληνες πλοιοκτήτες ενόψει της νέας εποχής.
– Οι Ελληνες εφοπλιστές ελέγχουν πάνω από το 20% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου και το 60% του ευρωπαϊκού, αποτελώντας τη ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας. Πόσο βαραίνει η πρακτική τους τεχνογνωσία στις αποφάσεις σας και τι προσδοκάτε να δείτε από αυτούς τους επόμενους μήνες;
– Είναι ένα πραγματικά σημαντικό έθνος στη ναυτιλία και η εμπειρία που πηγάζει από το γεγονός ότι ελέγχουν σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας χωρητικότητας, είναι κρίσιμο να την κατανοήσουμε. Ταυτόχρονα, όμως, προσβλέπω στην ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα να συνεχίσει να αποτελεί πρότυπο (model), ένα παράδειγμα για το πώς κάνουμε τη ναυτιλία καλύτερη και πώς επενδύουμε σε αυτήν. Γι’ αυτό, σημασία δεν έχει μόνο τι αντιπροσωπεύει η Ελλάδα, αλλά τι παραπάνω μπορεί να κάνει όντας ένα τόσο ισχυρό ναυτιλιακό έθνος. Περιμένω να δω τι άλλο μπορούν να κάνουν προνοητικά (proactive) για να ηγηθούν των εξελίξεων. Θα ήθελα να δω την επένδυση στους ανθρώπους, στους ναυτικούς, για να κάνουμε τη ζωή στη θάλασσα πιο ελκυστική. Ταυτόχρονα, σχετικά με τις τεχνολογίες, θέλω να δω τους τομείς όπου μπορούμε πραγματικά να κάνουμε βήματα μπροστά. Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) θα βελτιώσει την αποδοτικότητα. Η τεχνολογία είναι εκεί, όχι μόνο για να απαλλαγούμε από τον άνθρακα, αλλά για να είμαστε πιο ασφαλείς. Θέλω να ξέρω ποια είναι αυτή η τεχνολογία που πραγματικά θα αναλάβει δράση.
Προσβλέπω στην ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα να συνεχίσει να αποτελεί πρότυπο, ένα παράδειγμα για το πώς κάνουμε τη ναυτιλία καλύτερη και πώς επενδύουμε σε αυτήν.
– Γίνεται, ωστόσο, πολλή συζήτηση για το LNG. Πολλοί θα ήθελαν να δουν το υγροποιημένο φυσικό αέριο να αντιμετωπίζεται ξεκάθαρα ως μεταβατικό καύσιμο στις νέες ρυθμίσεις.
– Το ανέφερα και νωρίτερα. Μία από τις ανησυχίες που εκφράστηκαν αφορούσε τα βιοκαύσιμα και το LNG, και το πώς θα αντιμετωπιστούν. Αυτά τα σχόλια τα έχουμε ήδη ενσωματώσει καθώς προχωρούν οι διαπραγματεύσεις. Αλλά αυτό είναι κάτι διαφορετικό από το να είσαι προνοητικός (proactive). Το LNG είναι ένα καύσιμο που ήδη υπάρχει, είναι διαθέσιμο και έχουμε συμφωνήσει ότι αποτελεί μεταβατικό καύσιμο (fuel in transition). Αυτό που ζητώ, λοιπόν, είναι προνοητικότητα και επένδυση στον κλάδο για το επόμενο βήμα, για την επόμενη γενιά. Θέλω να το διαχωρίσω αυτό από την αποκλειστική εστίαση στην απανθρακοποίηση. Το να κατέχεις το ένα πέμπτο της παγκόσμιας χωρητικότητας σου δίνει τεράστια τεχνογνωσία για το ποιες είναι οι επόμενες τάσεις της αγοράς. Αυτή την προνοητικότητα θα ήθελα να δω.
– Πόσο εύκολο είναι για τον IMO να λειτουργεί ομαλά στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, με τον οξύ ανταγωνισμό υπερδυνάμεων (όπως ΗΠΑ – Κίνα); Μήπως η γεωπολιτική δυσχεραίνει το έργο σας;
– Βλέπετε, αυτό είναι ένα πολύ συγκεκριμένο παράδειγμα που δεν θα το κοίταζα καν ως κάτι που έχει αντίκτυπο στον IMO. Η γεωπολιτική γενικότερα έχει επίδραση στη δουλειά μας, αλλά αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Εχουμε αντιμετωπίσει συγκρούσεις στο παρελθόν. Ο «πόλεμος των τάνκερ» έπληξε τη Μέση Ανατολή, ενώ η διώρυγα του Σουέζ έκλεισε για έξι χρόνια. Πρόσφατα, έπρεπε να αλλάξουμε διαδρομές λόγω της κλιματικής αλλαγής στη διώρυγα του Παναμά, όπως και με το κλείσιμο της Ερυθράς Θάλασσας. Είμαστε πραγματικά προσαρμοστικοί ως βιομηχανία. Και ο IMO κάνει το ίδιο. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν αποτέλεσμα, αλλά αποδεικνύουμε ότι εξακολουθούμε να λειτουργούμε. Εστιάζουμε στα έργα όπου μπορούμε να κάνουμε αλλαγές και όλες οι χώρες έχουν λόγο στον IMO. Αυτές οι χώρες συνεχίζουν να είναι πολύ ενεργές και να υποστηρίζουν τον οργανισμό οικονομικά, αλλά και στην υλοποίηση έργων. Βλέπω τον IMO σε πολύ καλή θέση όσον αφορά την πολυμέρεια. Είναι ευκαιρία να μάθουμε από τη γεωπολιτική πώς προσαρμοζόμαστε και προωθούμε την ατζέντα μας.
