H Wikipedia μόλις έκλεισε τα 25 χρόνια της και γιορτάζει. Επτά εκατομμύρια άρθρα, ακόμη και για το πιο απίθανο πράγμα, περιμένουν να τα ανακαλύψετε. Το πείραμα που άρχισε σαν «πλάκα» το 2001 έχει γίνει ένα είδος υποδομής που διατρέχει υπογείως το γνωσιακό περιβάλλον μας χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε. Η επιτυχία του είναι μοναδική. Με αφορμή το βιβλίο του «Οι επτά κανόνες της εμπιστοσύνης. Το μυστικό της επιτυχίας της Wikipedia και η αντιμετώπιση της παγκόσμιας κρίσης εμπιστοσύνης» (εκδ. Ψυχογιός), ο Αμερικανός δημιουργός της κορυφαίας διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας Τζίμι Γουέιλς βρέθηκε για μόλις μία ημέρα στη χώρα μας και μας μίλησε για την εμπιστοσύνη, τη δημοκρατία, την τεχνητή νοημοσύνη, και για πολλά άλλα.
– Στο βιβλίο σας περιγράφετε το Διαδίκτυο σαν ένα πολύ σκοτεινό μέρος, το οποίο απέχει πολύ από αυτό που οραματιστήκατε στις απαρχές του. Τι πήγε στραβά και γιατί η Wikipedia δεν είχε την ίδια μοίρα;
– Η Wikipedia γλίτωσε κυρίως γιατί έχουμε έναν τόσο απλό και σαφή στόχο: να συντάξουμε μια εγκυκλοπαίδεια και να διατηρήσουμε την ουδετερότητα και την υψηλή ποιότητα. Και αυτός ο κεντρικός στόχος μάς κράτησε πραγματικά στον σωστό δρόμο όλα αυτά τα χρόνια. Νομίζω ότι η προσοχή πολλών ανθρώπων που δραστηριοποιήθηκαν στο Διαδίκτυο αποσπάστηκε από άλλα πράγματα. Στο βιβλίο αναφέρομαι στα προβλήματα των αλγορίθμων που προωθούν το λεγόμενο engagement του χρήστη, αντί για την ποιότητα του περιεχομένου, κάτι που δυστυχώς οδήγησε στο τοξικό περιεχόμενο και στις viral ανοησίες.
– Λέτε συχνά ότι σας ανησυχεί το μέλλον της δημοκρατίας. Τι σας προβληματίζει περισσότερο, η παραπληροφόρηση, η πόλωση, η συγκέντρωση εξουσίας ή κάτι βαθύτερο;
– Με ανησυχούν όλα αυτά, καθώς και το γεγονός ότι συνδέονται μεταξύ τους. Σίγουρα ο πολιτικός διχασμός, ο οποίος εμποδίζει τους ανθρώπους να κάνουν συμβιβασμούς για να βρίσκουν καλύτερες λύσεις, οφείλεται σε πολλές περιπτώσεις στην παραπληροφόρηση. Ενα παράδειγμα είναι η παράνομη μετανάστευση. Αν εγώ πιστεύω ότι έρχονται στην Ελλάδα παράνομα 500 άνθρωποι κι εσείς 50 εκατομμύρια, κάνουμε και οι δύο λάθος με τους αριθμούς. Οταν αρχίσουμε να σκεφτόμαστε λύσεις δεν θα μπορούμε να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον, γιατί δεν θα έχουμε τα ακριβή δεδομένα. Μόνο όταν τα αποκτούμε, μπορούμε να δώσουμε λύσεις. Τα ακριβή δεδομένα έχουν μεγάλη σημασία.
– Ο Ελον Μασκ έχει κατηγορήσει τη Wikipedia για ιδεολογική μεροληψία, χαρακτηρίζοντάς την «Wokepedia». Πιστεύετε ότι η ουδετερότητα είναι εφικτή στο σημερινό πολιτικό κλίμα;
– Ναι, το πιστεύω. Η ουδετερότητα ήταν πάντα δύσκολη, αλλά είναι εφικτή. Πιστεύω ότι είναι σημαντικό για τη Wikipedia, αλλά και για τη δημοσιογραφία, πριν πάρουμε θέση να είμαστε σίγουροι ότι γνωρίζουμε τα γεγονότα. Εκεί πρέπει να επικεντρωνόμαστε.
– Τα γλωσσικά μοντέλα της τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύονται με άρθρα της Wikipedia. Θα αποκαλούσατε αυτό κανιβαλισμό;
– Δεν νομίζω ότι πρόκειται περί κανιβαλισμού. Τα άρθρα της Wikipedia έχουν ελεύθερη άδεια χρήσης. Είναι σαν το λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Είναι το δώρο μας στον κόσμο. Και από πολλές απόψεις χαιρόμαστε που η γνώση η οποία έχουμε συλλέξει και δημιουργήσει, συμβάλλει στην ενημέρωση του κόσμου με νέους τρόπους. Είναι υπέροχο αυτό. Πιστεύω ότι δεν θα θέλατε πραγματικά να χρησιμοποιήσετε μια AI που θα είχε εκπαιδευθεί μόνο από το Χ (πρώην Twitter). Θα ήταν μια πολύ πολύ θυμωμένη AI.
Oταν με ρωτούν γονείς τι πιστεύω για τον χρόνο που περνούν τα παιδιά τους μπροστά στην οθόνη, τους λέω πάντα: «Κοιτάξτε πρώτα τον εαυτό σας».
– Τι είδους σχέση θα θέλατε να έχουν τα παιδιά σας με την τεχνολογία;
– Νομίζω ότι, όπως πολλοί γονείς, με ενδιαφέρει πόσο χρόνο αφιερώνουν τα παιδιά μου στην τεχνολογία. Oταν με ρωτούν γονείς τι πιστεύω για τον χρόνο που περνούν τα παιδιά τους μπροστά στην οθόνη, τους λέω πάντα: «Κοιτάξτε πρώτα τον εαυτό σας. Φροντίστε να αφήνετε το κινητό σας στην άκρη όταν τρώτε στο τραπέζι. Δώστε το καλό παράδειγμα και να είστε παρόντες».
– Φοβάστε ότι η εμπιστοσύνη μπορεί να εργαλειοποιηθεί, ακόμη και να γίνει όπλο;
– Σε κάποιο βαθμό, ναι. Το πρόβλημα είναι ότι όταν βρεθούμε σε μια κοινωνία με χαμηλό βαθμό εμπιστοσύνης, και οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι να πιστέψουν, μπορεί να ακολουθήσουν έναν ισχυρό ηγέτη, ο οποίος θα τους λέει αυτά που θέλουν να ακούσουν. Και αυτό δεν είναι μια καλή μορφή εμπιστοσύνης.
– Η αλήθεια είναι ότι έχουμε πολλά παραδείγματα.
– Ναι. Αν σκεφθούμε τον Ντόναλντ Τραμπ, νομίζω ότι ακόμη και μερικοί από τους υποστηρικτές του που πιστεύουν ό,τι κι αν τους λέει, δεν τον εμπιστεύονται πραγματικά. Είναι σαν να ξέρουν ότι είναι αμφιλεγόμενος χαρακτήρας. Πάντα αναρωτιέμαι ποια θα είναι η αντίδραση. Στον νου μου έρχεται το περίφημο «τηλέφωνο Τραμπ». Το εμπορεύονταν με την υπόσχεση ότι θα κατασκευαζόταν στις ΗΠΑ. Πήραν εκατομμύρια δολάρια σε προκαταβολές και μόλις άλλαξαν την ιστοσελίδα τους λέγοντας «το ότι δώσατε προκαταβολή δεν σημαίνει ότι έχετε κάποια εγγύηση ότι θα παραδώσουμε ποτέ τίποτα». Και φαίνεται ότι απλώς έκλεψαν τα χρήματα. Αν ήμουν υποστηρικτής του Τραμπ και τον αγαπούσα αρκετά ώστε να του δώσω χρήματα για ένα «τηλέφωνο Τραμπ», το οποίο θα κατασκευαζόταν στην Αμερική, την ώρα που κανένα τηλέφωνο δεν κατασκευάζεται στην Αμερική, θα απογοητευόμουν. Ελπίζω κάποιοι να το καταλάβουν. Θα τους κοστίσει προφανώς, αλλά ελπίζω να συνέλθουν. Iσως κάνω λάθος, αλλά το ελπίζω.
– Πώς βλέπετε το μέλλον της Wikipedia; Ποια είναι τα εμπόδια στον δρόμο της;
– Επειδή είμαι παθολογικά αισιόδοξος, πιστεύω ότι όλα θα πάνε καλά. Ρεαλιστικά μιλώντας, πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό το να συνεχίσουμε να έχουμε μια υγιή κοινότητα. Αν παρατηρήσουμε μικρή μείωση της επισκεψιμότητας λόγω της ΑΙ, δεν θα πειράζει. Αν όμως δούμε μείωση του αριθμού των ανθρώπων που συμμετέχουν στην κοινότητα, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει πρόβλημα. Ενα από τα προβλήματα με τον Ελον Μασκ που μας επιτίθεται ως «Wokepedia» είναι ότι οι ευγενικοί συντηρητικοί μπορεί να νομίζουν ότι δεν είναι ευπρόσδεκτοι στη Wikipedia, και οι τρελοί ακτιβιστές της woke ιδεολογίας μπορεί να νομίζουν ότι είναι το νέο σπίτι τους και ότι θα πρέπει να ασχοληθούμε μαζί τους, κάτι που επίσης δεν είναι υγιές. Θέλουμε μια ισορροπία ανθρώπων. Δεν θέλουμε ακτιβιστές. Θέλουμε ακτιβιστές υπέρ της αλήθειας.
– Λύσατε ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα του Διαδικτύου προσφέροντας με το δημιούργημά σας δωρεάν κι αξιόπιστη γνώση για όλους, και παρ’ όλα αυτά επιλέξατε να διατηρήσετε τη Wikipedia ως μη κερδοσκοπικό οργανισμό. Από ό,τι ξέρω, δεν είστε δισεκατομμυριούχος. Στη Σίλικον Βάλεϊ είστε μια εξαίρεση. Πώς νιώθετε γι’ αυτό;
– Είναι κάπως διασκεδαστικό. Ζω στο Λονδίνο, σε μια πόλη όπου ο αριθμός των τραπεζιτών που βγάζουν πολύ περισσότερα χρήματα από όσα θα βγάλω εγώ ποτέ είναι μεγάλος, αλλά η ζωή μου είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα. Εχω την ευκαιρία να ταξιδεύω σε όλο τον κόσμο, να ασχολούμαι με πολύ ενδιαφέροντα πράγματα. Οταν ταξιδεύω, μπορεί να συναντώ έναν αρχηγό κράτους, αλλά μπορεί επίσης να συναντώ και την τοπική κοινότητα της Wikipedia. Είναι συναρπαστικό να βρίσκομαι στην πρώτη γραμμή πολλών ιστοριών. Δεν ξέρω τι θα έκανα αν είχα περισσότερα χρήματα. Σίγουρα θα έκανα κάποια πράγματα, αλλά είμαι μια χαρά!
