Η Ελλάδα και η Εσθονία μπορεί να βρίσκονται στις δύο άκρες της Ευρώπης, αλλά μπορεί να συνεργαστούν στους τομείς της άμυνας και της τεχνητής νοημοσύνης, λέει στην «Κ» ο πρόεδρος της Εσθονίας Αλαρ Κάρις, ο οποίος βρέθηκε στην Αθήνα για επίσημη επίσκεψη. Ο κ. Κάρις τονίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη αυτονομία της Ευρώπης, πάντα σε συνεργασία με τις ΗΠΑ, αλλά και την ανάγκη να κατασκευαστούν αγωγοί οι οποίοι θα βοηθούν τις χώρες που είναι εξαρτημένες πιο πολύ από το ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο, να είναι περισσότερο αυτόνομες.
– Πώς θα περιγράφατε τα πράγματα που ενώνουν χώρες τόσο διαφορετικές όπως η Ελλάδα και η Εσθονία;
– Ναι, είμαστε μάλλον απομακρυσμένες, αλλά παρ’ όλα αυτά έχουμε πολλά κοινά. Και βέβαια θα πρέπει να τα αναπτύξουμε περαιτέρω. Δεν είναι μόνον ο τουρισμός – αν και από την ερχόμενη εβδομάδα θα υπάρχει απευθείας πτήση που θα συνδέει την Αθήνα με το Τάλιν και το αντίστροφο. Χρειαζόμαστε περισσότερες επαφές. Είμαστε μια χώρα-startup, οπότε μπορούμε να μοιραστούμε την εμπειρία μας. Στη διάρκεια της επίσκεψής μου είχα μια πολύ ωραία συζήτηση με την υπουργό Παιδείας και συζητήσαμε για την τεχνητή νοημοσύνη και πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε στα σχολεία, καθώς κάνουμε παρόμοια πράγματα. Υπάρχει και ο τομέας της άμυνας. Εχουμε ήδη έναν αριθμό startups που αναπτύσσουν πραγματικά και τις στρατιωτικές μας ικανότητες και τη βιομηχανία αμυντικής τεχνολογίας. Εμείς κατασκευάζουμε κυρίως drones και μικρές βιομηχανίες, και το ίδιο γίνεται εδώ, οπότε σίγουρα υπάρχει χώρος για μελλοντική συνεργασία. Kαι φυσικά επειδή ζούμε σε πολύ ταραχώδεις καιρούς· οι υπηρεσίες πληροφοριών μας ήδη συνεργάζονται.
– Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται για πάνω από τέσσερα χρόνια, ενώ πλέον η Ευρώπη αντιμετωπίζει και τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν. Πιστεύετε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να συμφωνεί ότι πρέπει να συνεχιστεί η υποστήριξη της Ουκρανίας;
– Νομίζω ότι στην αρχή του πολέμου τα πράγματα ήταν χειρότερα. Γενικά καταλαβαίνουμε πλέον ότι δεν έχει σημασία εάν είσαι δίπλα στη Ρωσία ή εάν είσαι, ας πούμε, στη Λισσαβώνα ή πιο μακριά. Επειδή αυτός ο σύγχρονος πόλεμος, που μαίνεται τώρα στην Ουκρανία, είναι τελείως διαφορετικός από ό,τι όταν ξεκίνησε. Αυτό σημαίνει ότι όλες αυτές οι ρουκέτες και τα drones μπορούν να πετάξουν παντού. Και δεν είναι μόνον οι ρουκέτες, αλλά όλη αυτή η παραπληροφόρηση και τα ψευδή νέα, ο υβριδικός πόλεμος. Στη γειτονική μας χώρα, τη Λιθουανία, μπαλόνια φτάνουν, από τη Λευκορωσία, κο-ντά στο αεροδρόμιο Βίλνιους.
Με την Ελλάδα έχουμε πολλά κοινά. Και βέβαια θα πρέπει να τα αναπτύξουμε περαιτέρω. Δεν είναι μόνο ο τουρισμός. Χρειαζόμαστε περισσότερες επαφές. Είμαστε μια χώρα-startup, οπότε μπορούμε να μοιραστούμε την εμπειρία μας.
– Νομίζετε ότι οι Ευρωπαίοι μπορούν να υποστηρίξουν την Ουκρανία μόνοι τους για καιρό; Και το λέω συνδέοντάς το με την αμερικανική δέσμευση, που δεν είναι τόσο ισχυρή πλέον.
– Πρέπει να κάνουμε περισσότερα για την άμυνα συνολικότερα. Και η Εσθονία και κάποιες άλλες χώρες, και φυσικά η Ελλάδα, καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να διαθέσουμε περισσότερα από το 2% για την άμυνα. Αυτό κάνουμε και δίνουμε το παράδειγμα. Αυτό ενθαρρύνει και άλλες χώρες να κάνουν το ίδιο. Καταλαβαίνουμε ότι είναι δύσκολο, γιατί έχετε κοινωνικά ζητήματα και εκπαίδευση και πολιτισμό, που χρειάζονται και αυτά χρήματα. Αλλά σε αυτή την κατάσταση πρέπει να βάλουμε περισσότερα. Αν μπορούμε εμείς ως μικρή χώρα, με 1,3 εκατομμύριο ψυχές, τότε και οι μεγαλύτερες μπορούν. Οι άνθρωποι άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι είναι πολύ σημαντικό να έχουμε τις δικές μας αμυντικές ικανότητες μαζί με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ.
– Οταν κάποιος διαβάζει, ας πούμε, το περιβάλλον ασφαλείας στη Βαλτική, οι τρεις Βαλτικές, καθώς και η Φινλανδία και η Σουηδία, αυτές οι χώρες έχουν παρόμοια αντίληψη απειλής. Οπότε μερικές φορές συνεργάζονται· υπάρχει μια κοινή αντίληψη για το ποιο είναι το πρόβλημα εδώ. Εμείς είμαστε λίγο, ας πούμε, μόνοι μας στην Ελλάδα σε αυτό το πεδίο.
– Κάθε χώρα έχει τα προβλήματά της. Ξέρω ότι και εσείς αγωνίζεστε εδώ με τον μεγάλο γείτονά σας, την Τουρκία. Οπότε η προσοχή σας είναι στραμμένη στην Τουρκία και όχι πιο μακριά. Οπως είπα, όμως, το μάθημα είναι ότι, αν κάτι συμβαίνει σε κάποιο μέρος του κόσμου, τότε επηρεάζει και όλους τους υπόλοιπους. Βλέπουμε στη Βαλτική τον «σκιώδη» στόλο που μεταφέρει πετρέλαιο. Τώρα δεν βγαίνουν παραέξω, λόγω της επίθεσης σε υποδομές κοντά στην Αγία Πετρούπολη, ωστόσο πρόκειται για παλιά και σκουριασμένα σκάφη. Και η Βαλτική Θάλασσα είναι πολύ ρηχή. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει περιβαλλοντικός κίνδυνος. Και τα πλοία του «σκιώδους» στόλου δεν περιορίζονται μόνο στη Βαλτική Θάλασσα, είναι παντού. Θα πρέπει να βρούμε μια λύση πώς να τα σταματήσουμε.
– Μήπως, λόγω του πολέμου στο Ιράν, θα ενταθούν οι φωνές μέσα στην Ευρώπη ώστε να χαλαρώσουν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας;
– Εχει υπολογιστεί ότι σε χρηματική αξία αγοράζουμε περισσότερο από τη Ρωσία (πετρέλαιο και φυσικό αέριο) από τη βοήθεια που προσφέρουμε στην Ουκρανία. Είναι ένα σοβαρό ζήτημα και πρέπει να το αντιμετωπίσουμε. Ταυτόχρονα, αντιλαμβάνομαι ότι για μια χώρα όπως η Εσθονία, που έχει πρόσβαση στη θάλασσα, είναι ευκολότερο απ’ ό,τι για περίκλειστες χώρες που δυσκολεύονται να λάβουν αέριο από άλλες πηγές, πλην της Ρωσίας. Θα πρέπει πάντως να σκεφτούμε ως Ε.Ε. πώς μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα – ενδεχομένως με νέους αγωγούς.
Να κάνουμε περισσότερα στην Ευρώπη μαζί με τις ΗΠΑ
– Ποια είναι η άποψή σας για τη διεύρυνση της Ε.Ε.;
– Η Εσθονία έχει πολιτική ανοιχτών θυρών. Υπάρχουν τα Δυτικά Βαλκάνια. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δεν είναι μεγάλες. Και η Εσθονία δεν είναι μεγάλη. Οπότε, πιθανώς ήταν ευκολότερο να ενσωματωθούν στην Ε.Ε. Αλλά η Ουκρανία είναι αρκετά μεγάλη χώρα. Αλλά ταυτόχρονα ανήκει στην Ευρώπη. Οπότε, πρώτα απ’ όλα πρέπει να τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Και μετά πρέπει να αρχίσουμε τη συζήτηση, όχι μόνο για την Ε.Ε. αλλά και για το ΝΑΤΟ. Κάποιοι λένε ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να είναι θέμα συζήτησης. Αλλά η Εσθονία βρέθηκε σε παρόμοια κατάσταση τη δεκαετία του 1990. Και παρ’ όλα αυτά αρχίσαμε να συζητάμε. Και ακόμη είχαμε ρωσικές δυνάμεις στο έδαφός μας. Αρχίσαμε να συζητάμε τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ. Αρχικά και οι ΗΠΑ ήταν αντίθετες και αρκετές άλλες χώρες. Αλλά πρέπει να είσαι επίμονος. Και ξαφνικά υπήρξε μια ευκαιρία. Και όλα τα κράτη, όχι μόνο της Βαλτικής, συνολικά 10 χώρες πραγματικά εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ. Εννοείται και στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ. Και βλέπετε τι έγινε στη Φινλανδία και τη Σουηδία. Και η Ουκρανία πρέπει να είναι προετοιμασμένη να ενταχθεί στην Ε.Ε., όχι όμως το 2027.
– Είπατε, φυσικά, ότι η Εσθονία επιθυμεί οι ΗΠΑ να παραμείνουν σε στενή σχέση με την Ευρώπη. Αλλά προφανώς οι Αμερικανοί αποφασίζουν, με ή χωρίς τον Ντόναλντ Τραμπ, να αποσυρθούν κατά ένα μέρος από το ευρωπαϊκό μέτωπο. Θα έπρεπε οι ευρωπαϊκές χώρες να κάνουν περισσότερα για να υποκαταστήσουν την αμερικανική παρουσία;
– Φυσικά, πρέπει να κάνουμε περισσότερα εδώ στην Ευρώπη. Αλλά πρέπει να το κάνουμε μαζί και με τις ΗΠΑ. Ανεξάρτητα από το ποιος είναι πρόεδρος. Και, φυσικά, τώρα με τη μετακίνηση στρατευμάτων εδώ στην Ευρώπη, ο πρόεδρος Τραμπ είπε ότι τοποθετούμε περισσότερα στην ανατολική Ευρώπη και παίρνουμε τα στρατεύματα από τη Γερμανία. Ετσι λέει. Πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά.
