Ηταν αναγκαίος αυτός ο πόλεμος; Και ποιο είναι το επόμενο στάδιο; Σε αυτά τα δύο βασικά ερωτήματα κλήθηκε να απαντήσει το άλλοτε «γεράκι» της αμερικανικής διπλωματίας και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών Ελιοτ Αμπραμς. Ανθρωπος «ειδικών αποστολών» των Ρεπουμπλικανών προέδρων Ρέιγκαν, Μπους Τζούνιορ και Τραμπ, ο Αμπραμς δηλώνει στην «Κ» ότι αν ο Τραμπ αποδεχθεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, «τότε θα μετατρέψει μια νίκη σε ήττα».
– Μετά τις ανθρώπινες απώλειες, στρατιωτικές δαπάνες 35 δισ. δολαρίων και ανυπολόγιστο κόστος της παγκόσμιας οικονομίας, το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν ήταν απαραίτητος αυτός ο πόλεμος.
– Ναι· νομίζω ότι είναι σαφές ότι το Ιράν διέθετε πρόγραμμα πυρηνικών όπλων το οποίο δεν είχε εγκαταλείψει και ότι δημιουργούσε ένα τεράστιο δίκτυο βαλλιστικών πυραύλων. Επομένως, ήταν απαραίτητο να επιτεθεί κανείς τόσο στο πρόγραμμα πυραύλων όσο και στο πυρηνικό πρόγραμμα.
– Επιτεύχθηκαν τελικά οι στόχοι των ΗΠΑ;
– Δεν ξέρουμε ακόμα. Eχουμε επιτύχει μερικούς από αυτούς, όπως η καταστροφή του μεγαλύτερου μέρους του πυρηνικού προγράμματος, μεγάλου μέρους του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων και της ικανότητας του Ιράν να προβάλλει δύναμη μέσα από το δίκτυο των αντιπροσώπων του. Και όλα αυτά έβλαψαν επίσης τις σχέσεις του με τους Αραβες γείτονές του. Ωστόσο, δεν έχουμε τελειώσει ακόμα μαζί τους, οπότε θα δούμε πώς θα εξελιχθεί.
– Ποια είναι τα επόμενα βήματα και στάδια της κρίσης;
– Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιοι είναι οι όροι της εκεχειρίας και αν υπάρχει πραγματικά εκεχειρία. Επίσης, δεν ξέρουμε ποια θα είναι η αντίδραση του καθεστώτος. Δηλαδή, θα εγκαταλείψει, για παράδειγμα, την αναζήτηση πυρηνικού όπλου, όπως το εγκατέλειψε για πέντε χρόνια όταν οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράκ;
Πάρτε τον στα σοβαρά – Κανένας σύμβουλος (του Τραμπ) δεν θα συμφωνούσε με το μήνυμα ότι «πλησιάζει το τέλος του πολιτισμού στο Ιράν». Ολοι πρέπει να θυμούνται εκείνη την παλιά φράση: «Μην τον παίρνετε ποτέ κυριολεκτικά, αλλά πάρτε τον στα σοβαρά».
– Eνα από τα ερωτήματα που προέκυψαν είναι αν ο Τραμπ λαμβάνει αποφάσεις με βάση τις συμβουλές των συνεργατών του ή ανεξάρτητα από αυτούς. Πιστεύετε ότι ενεργεί χωρίς προηγούμενη διαβούλευση;
– Ακούει τους συμβούλους του, αλλά δεν ακολουθεί απαραιτήτως τις συμβουλές τους σε θέματα πολιτικής και επικοινωνίας. Φαίνεται ότι δεν ζητάει συμβουλές, και όταν του προσφέρονται, δεν τον ενδιαφέρουν και δεν τις ακολουθεί. Για παράδειγμα, νομίζω πως κανένας σύμβουλος δεν θα συμφωνούσε με την ιδέα ότι θα έπρεπε να δηλώσει ότι «πλησιάζει το τέλος του πολιτισμού στο Ιράν». Και οι άνθρωποι πρέπει να θυμούνται εκείνη την παλιά φράση: «Μην τον παίρνετε ποτέ κυριολεκτικά, αλλά πάρτε τον στα σοβαρά».
– Δεδομένου ότι πολλοί Ευρωπαίοι σύμμαχοί σας, όπως η Βρετανία και η Γαλλία, δεν σας στήριξαν στον πόλεμο, οφείλει η κυβέρνηση να επανεξετάσει τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ ή την παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη;
– Νομίζω ότι ο πρόεδρος δεν εκτιμά επαρκώς την αξία του ΝΑΤΟ, και πιστεύω ότι είναι λογικό, αναλογιζόμενοι τον πόλεμο, να θέσουμε το ερώτημα αν όλες οι βάσεις βρίσκονται στις σωστές θέσεις. Για παράδειγμα, θα προτιμούσα να δω λιγότερα στρατεύματα στη Γερμανία και περισσότερα στη Λιθουανία, στη Λετονία, στην Εσθονία, στην Πολωνία και στη Ρουμανία.
Οι θέσεις των βάσεων – Είναι λογικό, αναλογιζόμενοι τον πόλεμο, να σκεφτούμε εάν οι βάσεις βρίσκονται στις σωστές θέσεις. Θα προτιμούσα λιγότερα στρατεύματα στη Γερμανία και περισσότερα στην Ανατολική Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή.
Και θα έλεγα ότι πρέπει να σκεφτούμε επίσης την εγκατάσταση βάσεων στη Μέση Ανατολή. Θα ήταν καλύτερο να χρησιμοποιούσαμε περισσότερες βάσεις στην Ιορδανία, να ιδρύσουμε μια βάση στο Ισραήλ ή στη νοτιοδυτική Σαουδική Αραβία.
– Παρά την εκεχειρία, πιστεύετε ότι το Ιράν θα συνεχίσει να επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικού οπλοστασίου;
– Ναι· το ερώτημα είναι πότε. Iσως αποφασίσουν ότι έχουν άλλες προτεραιότητες για αυτά τα τρία χρόνια της θητείας του Τραμπ, αλλά τελικά θα το κάνουν, επειδή φαίνεται να πιστεύουν ότι θα τους προστατεύσει. Είναι κάπως ειρωνικό, γιατί η Ρωσία δέχεται καθημερινά επιθέσεις και οι Ιρανοί πιστεύουν ότι (τα πυρηνικά) θα τους προστατεύσουν. Οπότε ναι, θα επιστρέψουν σε αυτό.
– Αν υποθέσουμε ότι ο πόλεμος οδηγείται στο τέλος του, θεωρείτε ότι οι ΗΠΑ νίκησαν, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος;
– Δεν το ξέρουμε ακόμα. Αν ο πόλεμος τελειώσει με το Ιράν να έχει σχεδόν πλήρη έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και την ικανότητα να σταματά πλοία και να χρεώνει διόδια, είναι πολύ δύσκολο να δούμε πώς αυτό αποτελεί νίκη για τις ΗΠΑ.
– Πόσο εύθραυστη είναι η τρέχουσα εκεχειρία με δεδομένα τα δρώμενα στον Λίβανο και, δεύτερον, τι συμβουλή θα δίνατε στον Τραμπ;
– Νομίζω πως είναι πολύ εύθραυστη. Το θεμελιώδες πρόβλημα δεν είναι ο Λίβανος, αλλά ότι δεν υπάρχει πραγματική γραμμή επικοινωνίας μεταξύ ΗΠΑ – Ιράν. Eχουμε τα δικά μας σημεία και έχουν τα δικά τους και αν κοιτάξετε τις δύο λίστες υπάρχει πλήρης ασυμφωνία. Οπότε είναι μάλλον απίθανο να καταλήξουμε σε κάποια συμφωνία 10-20 σελίδων εδώ, αλλά περισσότερο σε μια συμφωνία-εκεχειρία μιας σελίδας. Η συμβουλή μου προς τον Τραμπ είναι να μη νομίζει ότι μπορεί να τη γλιτώσει αφήνοντας το Ιράν να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ λέγοντας ότι δεν τα χρειαζόμαστε, γιατί τότε θα μετατρέψει μια νίκη σε ήττα.
