Το σκεπτικό που συνοδεύει τις επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ στο Ιράν αποκωδικοποιεί στην «Κ» ο Τζόελ Ρέιμπερν, ανώτερος συνεργάτης στο Hudson Institute, ο oποίος είχε προταθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο για τη θέση του βοηθού υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ με χαρτοφυλάκιο τα θέματα της Μέσης Ανατολής. Ο Ρέιμπερν εξηγεί με επιχειρησιακούς όρους γιατί η Ουάσιγκτον δεν έδρασε προληπτικά στα Στενά του Ορμούζ. Παραθέτει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι το καθεστώς της Τεχεράνης δεν θα ανακάμψει από αυτόν τον πόλεμο και υπογραμμίζει τον εκνευρισμό του Ντόναλντ Τραμπ με κάποιες χώρες του ΝΑΤΟ, ξεχωρίζοντας μάλιστα την Ελλάδα ως φωτεινό παράδειγμα της Συμμαχίας.
– Το ιρανικό καθεστώς φαίνεται πως αποκλιμακώνει τη στάση του στα Στενά του Ορμούζ, αποφεύγοντας έτσι το κύμα βομβαρδισμών σε πολιτικές υποδομές με το οποίο απείλησε ο Ντόναλντ Τραμπ. Θα λέγατε ότι μπήκαν εδώ τα όρια στη δυνατότητα της Τεχεράνης να χρησιμοποιεί τον έλεγχο των Στενών ως όχημα για αντίποινα στις ΗΠΑ;
– Το πιστεύω. Στην πραγματικότητα, δεν είχε άλλη επιλογή από το να συμφωνήσει. Ειδάλλως, τα Στενά θα άνοιγαν με τη βία, δηλαδή με στρατιωτικά μέσα. Οι αμερικανικές δυνάμεις για αυτόν τον σκοπό συγκεντρώνονταν πλέον στις θέσεις τους. Ο κίνδυνος για το Ιράν ήταν να αποδειχθεί πλέον το κλείσιμο των Στενών απειλή κενή περιεχομένου.
– Επομένως, δεν υιοθετείτε τους προβληματισμούς για την επιχειρησιακή δυσκολία του εγχειρήματος.
– Κοιτάξτε, για να μπορεί να απειλήσει τα Στενά, το ιρανικό καθεστώς στρατιωτικοποίησε τα νησιά και τις ακτές κοντά στο σημείο. Ανέπτυξε πυραύλους Κρουζ, σκάφη ταχείας επίθεσης, νάρκες και βάσεις drones. Δεν αρκούσε η απειλή από το εσωτερικό του Ιράν. Αυτή η δυνατότητα ήταν που δεχόταν ισχυρά πλήγματα, μέρα με τη μέρα, τις τελευταίες δύο με τρεις εβδομάδες. Υποβαθμιζόταν έτσι η ικανότητα του Ιράν να συντηρεί την απειλή στο Ορμούζ. Eβλεπε ότι συγκεντρώνονταν οι δυνάμεις που θα ήταν σε θέση να κυριαρχήσουν στη συγκεκριμένη περιοχή και αυτός ήταν ο πραγματικός λόγος που το καθεστώς οδηγήθηκε στην εκεχειρία.
– Εσείς θεωρείτε ότι ο πρόεδρος Τραμπ υποτίμησε τον αντίκτυπο της δυνατότητας του ιρανικού καθεστώτος να ασκεί έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ;
– Oχι. Θα μπορούσε να είχε στείλει τις δυνάμεις στην περιοχή προληπτικά για να αποτρέψει το κλείσιμο των Στενών. Oμως θα έχανε έτσι το στοιχείο του αιφνιδιασμού και την ευκαιρία να πλήξει την ιρανική ηγεσία – και δεν ήταν νομίζω 100% σίγουρος ότι το καθεστώς δεν θα κατέρρεε σε εκείνο το στάδιο των πρώτων ημερών. Γι’ αυτό και σχεδιάστηκε να συγκεντρωθούν σταδιακά οι δυνάμεις.
– Πόσο κοντά είμαστε σε ένα αφήγημα νίκης για τον Αμερικανό πρόεδρο; Και τι πιθανότητες δίνετε σε ένα αδιέξοδο που θα οδηγήσει στην επανέναρξη του πολέμου;
– Θα εξαρτηθεί από τρία πράγματα. Θα αποδεχθεί το ιρανικό καθεστώς να κατασχεθούν και να απορριφθούν τα 400 κιλά του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου; Θα συμφωνήσει στον απρόσκοπτο διάπλου από τα Στενά του Ορμούζ για όλους, χωρίς την αξίωση για έλεγχο ή τέλη ναυσιπλοΐας; Θα υποχωρήσει από την απαίτηση να επεκταθεί η εκεχειρία και στον Λίβανο, αποκόπτοντας οριστικά τη Χεζμπολάχ από τις δυνάμεις του; Αν όχι, να είστε βέβαιος ότι η διαδικασία θα καταρρεύσει.
– Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, έχουμε σε αυτή τη φάση επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος;
– Αντιμετωπίζει πλέον ανυπέρβλητα προβλήματα, που θα οδηγήσουν αναπόφευκτα στην κατάρρευσή του. Αλλά δεν θα συμβεί τώρα, υπό το καθεστώς της στρατιωτικής πίεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Θα προκύψει από τις δικές του εσωτερικές αδυναμίες. Η οικονομία του Ιράν είναι συντετριμμένη. Ο πληθυσμός δυσφορεί και η ηγεσία του καθεστώτος έχει εξουδετερωθεί, γεγονός που εγείρει και σύγχυση για το ποιος το ελέγχει. Eπειτα, έχουν χάσει κάθε αποτρεπτικό μέσο. Δεν είναι σε θέση πλέον να αντιδρούν στρατιωτικά με τον τρόπο που το έκαναν μέχρι πρότινος.
– Το Ισραήλ δεν ήθελε την εκεχειρία. Τι σημαίνει αυτό για τη σχέση Τραμπ – Νετανιάχου;
– Το Ισραήλ ενδιαφέρεται για την απόρριψη του ουρανίου και την εξάλειψη της Χεζμπολάχ. Αν αυτή η συμφωνία δεν οδηγήσει στην επίτευξη αυτών των δύο στόχων, θα έχουμε σίγουρα μεγάλη διαφωνία μεταξύ των δύο μερών.
– Πιστεύετε ότι θα δούμε κάποια ενέργεια από τον Ντόναλντ Τραμπ η οποία θα μετουσιώνει τη δυσφορία του απέναντι στο ΝΑΤΟ;
– Το πρόβλημα που έχει ο Αμερικανός πρόεδρος είναι με τις χώρες οι οποίες αρνήθηκαν τη δυνατότητα υπερπτήσεων ή τη χρήση των βάσεων στην επικράτειά τους κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Η Ισπανία είναι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση και νομίζω ότι θα υπάρξουν συνέπειες, περισσότερο στις διμερείς σχέσεις παρά στο επίπεδο της Συμμαχίας.
– Παρεμπιπτόντως, πώς αξιολογείτε τη στάση της Ελλάδας ευρύτερα σε αυτήν την κρίση;
– Η Ελλάδα είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση που αναδεικνύει ακριβώς την αντίθεση με τη στάση χωρών όπως η Ισπανία. Στη συνέχεια βέβαια ακολούθησαν το παράδειγμά της χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Από την οπτική της Ουάσιγκτον, λοιπόν, αυτό σημαίνει να είσαι σύμμαχος.
