Από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών είναι ότι σε λίγα χιλιόμετρα μπορείς να βρεθείς από την κοσμοπλημμύρα της συνεδριακής Βαβέλ σε ένα ήσυχο παραθαλάσσιο μέρος για να χαρείς την κουβέντα σου. Oπως αυτή η ωραία ταβέρνα στην Ιτέα πλάι στο κύμα, στην οποία απολαύσαμε το γεύμα με την Τζιοβάννα Καμπούρη, πρόεδρο της Εστίας «Aγιος Νικόλαος». Πρόκειται για μια βραβευμένη κοινότητα λίγο έξω από το Γαλαξίδι, όπου ενήλικοι με νοητικές και αναπτυξιακές αναπηρίες ζουν μαζί με τους ανθρώπους που τους υποστηρίζουν σε σπίτια με μικρές «οικογενειακές δομές». Η κ. Καμπούρη μόλις είχε ολοκληρώσει μια πολύ επιτυχημένη παρέμβαση εκείνο το πρωί στο συνέδριο για το πώς αυτό το πείραμα συμπερίληψης που ξεκίνησε πριν από τρεις δεκαετίες από ένα ζεύγος οραματιστών Γερμανών (της Ντόρις και του Κουρτ Αϊζενμάιερ) ενισχύει την ανθεκτικότητα και τη συνοχή μιας κοινωνίας.
Το βίωμα
Το γνωρίζει άλλωστε και η ίδια από πρώτο χέρι, καθώς στην πρωτοποριακή αυτή κοινότητα έζησε για πολλά χρόνια η αδελφή της Oλγα. Εκεί βρήκε αγάπη, ποιότητα διαβίωσης και σπάνια ανθρωπιά. Διότι τα μέλη της Εστίας δεν χωρίζονται σε φροντιστές και ωφελουμένους, αλλά ενώνονται στην κοινή καθημερινότητα με μικρές και μεγάλες χαρές. Θέλοντας να στηρίξει αυτόν τον θεσμό, η κ. Καμπούρη ανέλαβε την προεδρία του Γερμανικού Κοινωφελούς Ιδρύματος, του οποίου η κοινότητα στο Γαλαξίδι είναι παράρτημα, το 2011. Και παρά το ότι ζούσε και εργαζόταν εκτός συνόρων σε υψηλές επαγγελματικές θέσεις, η καρδιά και το μυαλό της ήταν στην Εστία, συμβάλλοντας στην υποδειγματική λειτουργία της και στη μετατροπή της σε μια μικρή ανοικτή κοινωνία, αλλά πάντα σαν μια μεγάλη οικογένεια.
Ωστόσο, η συζήτησή μας δεν ξεκίνησε από εκεί αλλά από την Αλεξάνδρεια στην οποία γεννήθηκε. Και αναγκάστηκε, όπως σχεδόν όλες οι ελληνικές οικογένειες, να την εγκαταλείψει με τους δικούς της σε πολύ τρυφερή ηλικία το 1961, λόγω των εθνικοποιήσεων.
Η απότομη προσγείωση στην Αθήνα έφερε πολλές αλλαγές στη ζωή της. Ανάμεσά τους κι έναν υπέροχο πατριό. Τον αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Φωτιάδη, στον οποίον, όπως λέει, οφείλει πολλά στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της και κυρίως των αξιών της. Την ίδια επίδραση είχε και η έλευση της μικρής της αδελφής: «Συνειδητοποίησα από πολύ νωρίς ότι ήθελα να γίνω υπέρμαχος του δικαιώματος των ατόμων με αναπηρία ώστε να περάσουν μια ζωή γεμάτη και ικανοποιητική», εξηγεί.
«Oλη η οικογένεια επηρεάστηκε από το θέμα της Oλγας. Τη μητέρα μου, λ.χ., που ήταν καλομεγαλωμένη στην Αίγυπτο, όπως έλεγε η ίδια, την ωρίμασε και της έδωσε και μια διάσταση προσφοράς στο σύνολο. Οι δικοί μου δεν είχαν την ντροπή του στίγματος, αντιθέτως είχαν μαζί τους την Ολγα στα πάντα, ακόμη και σε επισκέψεις σε μουσεία, αλλά το στίγμα στην Ελλάδα σαφέστατα υπήρχε».
Καριέρα και μητρότητα
Η κ. Καμπούρη σπούδασε οικονομικά με ειδίκευση στον δημόσιο τομέα στο LSE στην Αγγλία. Γυρίζοντας έγινε εθελόντρια της «Πόρτας Ανοιχτής» για παιδιά με εγκεφαλική παράλυση, που είχε φτιάξει η Δάφνη Οικονόμου, και εργάστηκε για λίγο στο υπουργείο Συντονισμού. Τελικά, μια αγγελία τής άλλαξε την επαγγελματική μοίρα. Βρήκε δουλειά στην Procter & Gamble και αυτό την οδήγησε αρχικά στην Αμερική και μετά σε μία άλλη πολυεθνική, την Benckiser στη Γερμανία, όπου ανέλαβε διάφορους απαιτητικούς ρόλους, φτάνοντας μέχρι πρόεδρος της Benckiser International με δράση σε όλες τις ηπείρους.
Η μητρότητα και η έλευση δύο παιδιών την έκανε να αλλάξει πορεία. Εκτοτε συμμετέχει σε μη εκτελεστικές θέσεις Δ.Σ. μεγάλων εταιρειών στις ΗΠΑ, στη Γαλλία, στην Ολλανδία και την Ισπανία. «Τότε λοιπόν βρήκα τον χρόνο να ασχοληθώ ξανά με τον εθελοντισμό. Μπήκα σε μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, αρχικά με τη Fondation Air France και τη Συμβουλευτική Επιτροπή του Center of Leadership Education του Johns Hopkins. Το 2010 έγινα μέλος στο εποπτικό συμβούλιο της Εστίας. Ζούσε η αδελφή μου ακόμη και ένα χρόνο αργότερα ανέλαβα την προεδρία».
Κάναμε ένα μικρό διάλειμμα. Πλάι μας έτρωγαν σύνεδροι με τα σκούρα κοστούμια και τα καρτελάκια στον λαιμό. Οι γαρίδες, τα μπαρμπούνια και οι μεζέδες τούς αποσπούσαν από τα κύρια θέματα συζήτησης που ήταν ο Τραμπ, ο πόλεμος και οι τιμές της ενέργειας. Εφτασε και στο τραπέζι μας ένα πολύ ωραίο ψητό ψάρι με χόρτα.
Oταν βλέπουμε ένα άτομο με αναπηρία, αντί να δίνουμε έμφαση στο τι μας χωρίζει ή να δραματοποιούμε τις αντιδράσεις μας, να δούμε τι μας ενώνει μαζί του.
«Αυτό που διαφοροποιούσε εξαρχής την Εστία είναι ότι επικεντρώθηκε στους ενηλίκους με αναπηρίες, οι οποίοι κατά το παρελθόν στην Ελλάδα έμεναν στους τέσσερις τοίχους του οικογενειακού σπιτιού ή κατέληγαν σε ιδρύματα όταν πέθαιναν οι βιολογικοί τους γονείς», σημειώνει η κ. Καμπούρη. «Η φιλοσοφία της Εστίας ήταν εντελώς διαφορετική. Φανταστείτε ότι το ζεύγος των Γερμανών που την ίδρυσε ήταν άνθρωποι ευκατάστατοι, που πούλησαν τις επιχειρήσεις τους, πήραν τα τέσσερα παιδιά τους που δεν είχαν αναπηρίες και έφτιαξαν στη Γερμανία την πρώτη τους κοινότητα, της οποίας το μοντέλο ακολούθησε αργότερα η κοινότητα στο Γαλαξίδι. Είχαν δει στην πράξη πως η προσέγγιση της κοινωνικοποίησης και της συμβίωσης μπορεί να κάνει τα άτομα με αναπηρία, και αυτά που τα υποστηρίζουν, να ανθήσουν, να ισορροπήσουν ψυχικά, να εκπαιδευτούν και να αισθανθούν ότι έχουν επιλογές. Αντιστοίχως η κοινωνία εκπαιδεύεται και αυτή, όχι μόνον στο να τα αποδέχεται και να βλέπει ότι έχουν δυνατότητες και χαρίσματα, αλλά και να αναπτύσσει την αξία της αλληλεγγύης για όλες τις κοινωνικές ομάδες», υπογραμμίζει.
«Δεν υπάρχει μεγαλύτερο σφάλμα από το να πιστεύει κάποιος ότι ένα άτομο με νοητική αναπηρία δεν αισθάνεται την απόρριψη ή τον χλευασμό. Αντιθέτως, διαθέτει ενστικτωδώς πολύ πιο οξυμένη αντίληψη στον τρόπο με τον οποίον το αντιμετωπίζουν. Η ψυχή τους ξέρει ακριβώς τι νιώθουμε γι’ αυτούς», επισημαίνει. Μέσα στις δεκαετίες η κατάσταση στη χώρα μας έχει βελτιωθεί –εξηγεί– διότι έχει αυξηθεί η κοινωνική ευαισθησία, το στίγμα έχει υποχωρήσει αρκετά και επίσης έχει προχωρήσει η επιστήμη.
«Eχουμε πλέον και τη γνώση και τη φροντίδα και τις δομές γι’ αυτήν την κοινωνική ομάδα. Υπάρχει κάτι όμως που επιδέχεται βελτίωση. Oταν βλέπουμε ένα άτομο με αναπηρία, αντί να δίνουμε έμφαση στο τι μας χωρίζει ή να δραματοποιούμε τις αντιδράσεις μας, να δούμε τι μας ενώνει μαζί του. Δυστυχώς, εστιάζουμε αμέσως στο διαφορετικό είτε είναι φυλή είτε είναι εθνικότητα ή ό,τι άλλο. Νομίζω αυτή η συμπεριφορά στην Ελλάδα είναι κάτι που μας χαρακτηρίζει. Eτσι όμως διαλύουμε τη συνεκτικότητα της κοινωνίας, που δρα θεραπευτικά για όλους μας».
Το άλλο παράδειγμα
Τι την έχει διδάξει η πολυετής ενασχόλησή της με το θέμα; «Oτι πονόψυχος δεν σημαίνει καλός, αν νιώθεις ότι από θέση ισχύος μπορείς να δείξεις την ευαισθησία σου. Αντιθέτως, η ισοτιμία είναι η καλύτερη αντιμετώπιση. Δεν θα πω ισότητα, διότι ένα άτομο με αναπηρία συχνά δεν μπορεί να υλοποιήσει όλες του τις επιθυμίες, ακόμη και με υποστήριξη. Η ισοτιμία όμως προϋποθέτει ότι και εκείνο έχει πολλά να σου δώσει, όχι μόνον εσύ να προσφέρεις σε αυτόν τον άνθρωπο. Μέσα στα χρόνια που ασχολούμαι με έχει συγκλονίσει η στωικότητα, η έλλειψη κακίας και γκρίνιας με την οποία τα άτομα προχωρούν τον δύσκολο βίο τους και αυτό είναι το καλύτερο μάθημα ζωής που έχω πάρει ποτέ. Υπάρχει πλήρης αποδοχή της κατάστασής τους, με πλήρη συναίσθηση, χωρίς να γίνονται στρυφνοί, πικρόχολοι ή εκδικητικοί. Στην πατρίδα μας που γκρινιάζουμε και διαμαρτυρόμαστε με το παραμικρό, υπάρχει και αυτό το παράδειγμα. Σε διδάσκει πως ό,τι κι αν συμβαίνει, το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να αποδεχθείς πώς είναι η καθημερινότητά σου εκείνη τη δεδομένη στιγμή και ότι με βάση αυτή την πραγματικότητα εσύ θα περάσεις όσο πιο καλά γίνεται».
«Και το κυριότερο;», ρωτάει και απαντάει η ίδια: «Πλάι σ’ αυτά τα άτομα φεύγεις από τη σκλαβιά του μυαλού, που μας κατατρώει όλους και μας βάζει να τρέχουμε επειδή τάχα κάθε μέρα η ζωή μας πρέπει να μας φέρει περισσότερο χρήμα, επιτυχία, καταξίωση».
Μάνατζμεντ και προσφορά
– Πώς μια τόσο επιτυχημένη γυναίκα με καριέρα στον δύσκολο κόσμο των πολυεθνικών μπόρεσε να βρει ισορροπία ανάμεσα στα διοικητικά συμβούλιά τους και στη διαχείριση των προβλημάτων ενός φορέα σαν την Εστία;
– Από το επιχειρείν πήρα τις γνώσεις της διοίκησης και των απαραίτητων καλών πρακτικών. Οχι μόνο για να συγκεντρώσεις πόρους, να συμμετάσχεις σε προγράμματα και να φροντίσεις όλα να λειτουργούν καλά, αλλά ιδίως για να εξασφαλίσεις μέσα από την καλή διακυβέρνηση τη μακρόπνοη βιωσιμότητα του οργανισμού. Από την Εστία πάλι μπόρεσα να καλλιεργήσω άλλες πτυχές και να είμαι χρήσιμη στα Δ.Σ. των πολυεθνικών, όπου είμαι μέλος, διότι η προσέγγισή μου έχει γίνει ανθρωποκεντρική, ιδιαίτερα σε θέματα του προσωπικού.
Πάντοτε είμαι η φωνή που λέει ότι πρέπει να αναπτυχθεί μια εταιρεία κατά τέτοιον τρόπο ώστε να βοηθήσει και στην ανάπτυξη της μακροχρόνιας ευημερίας των εργαζομένων της. Κυρίως όμως ότι πρέπει να φροντίζει να δίνει όσο το δυνατόν περισσότερες ευκαιρίες αναβάθμισης των δεξιοτήτων και ανέλιξης σε όλους. Να είναι δηλαδή συμπεριληπτική. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, ως πρόεδρος των διαφορετικών επιτροπών αποδοχών, έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο από την εξασφάλιση των μπόνους και των αμοιβών.
H συνάντηση
Γευματίσαμε την ώρα που έδυε ο ήλιος στην ταβέρνα «Μαϊστράλι». Η θάλασσα μπροστά μας ήταν λάδι. Γενικά η Ιτέα είναι πιο βολική λύση από το Γαλαξίδι, που είναι δημοφιλέστερο στους συνέδρους των Δελφών. Η σαλάτα ντάκος ήταν πολύ ωραία, οι γαρίδες νοστιμότατες, το ψητό ψάρι φρέσκο και τα χόρτα καλοβρασμένα. Hπιαμε τσίπουρο. Ο ιδιοκτήτης ήταν πολύ ευγενής και το προσωπικό πολύ εξυπηρετικό. Η κ. Καμπούρη επέμενε να κεράσει διότι ήταν στη γεωγραφική «έδρα» της.
