Είχα πολύ καιρό να κατέβω στον τερματικό σταθμό του ΗΣΑΠ στον Πειραιά. Και παρότι αυτή η περίεργη δημόσια έκθεση ζωγραφικής στέκει εκεί κάμποσα χρόνια (επί υπουργίας Βερελή, έλεγε η ενημερωτική πινακίδα, αρχές της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα), η βιαστική κίνηση της καθημερινότητας με είχε εμποδίσει έως σήμερα να τη χαζέψω και να την απολαύσω, όπως θα έκανα αν βρισκόμουν σ’ ένα οποιοδήποτε μουσείο. Αν λοιπόν φτάσετε στον σταθμό του ΗΣΑΠ στον Πειραιά, να αποβιβαστείτε από τη δεξιά πλευρά του συρμού. Θα έχετε έτσι την ευκαιρία να θαυμάσετε μερικές από τις ωραιότερες θαλασσογραφίες μεγάλων Ελλήνων ζωγράφων του 19ου και του 20ού αιώνα. Αντίγραφα εκτίθενται βεβαίως, από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης και της Δημοτικής Πινακοθήκης του Πειραιά. Το λιμάνι του Πειραιά αποτυπώνεται σε όλα τα έργα (υπερτερούν εκείνα του Κωνσταντίνου Βολανάκη), σε όλες τις φάσεις της ημέρας και σε διαφορετικές εποχές.
Η χαλαρή διάθεση της χριστουγεννιάτικης σχόλης, το περασμένο Σάββατο, μου έδωσε τη δυνατότητα (και την ευκαιρία) να παρατηρήσω για ώρα πολλή το κάθε έργο. Είχα μπροστά μου, σαν χριστουγεννιάτικο δώρο αναπάντεχο, μιαν επιλογή από τα ωραιότερα έργα που αποτυπώνουν το πρώτο λιμάνι της χώρας.
Γι’ αυτήν τη μικρή αλλά σημαντική υπαίθρια έκθεση χρειάστηκε κάποιοι να σκεφτούν ότι αυτοί οι τοίχοι θα μπορούσαν να έχουν και έναν πιο χρήσιμο ρόλο, κάποιοι χρειάστηκε να το οργανώσουν, να κινητοποιήσουν μουσεία και πινακοθήκες, εθνικές και δημοτικές. Κάποιοι δεν δίστασαν να αφιερώσουν μέρος του χρόνου τους για να δωρίσουν στους χιλιάδες καθημερινούς επιβάτες του κεντρικού σταθμού του ΗΣΑΠ στον Πειραιά ένα μέρος από τις συλλογές μουσείων που ίσως αυτοί οι ίδιοι επιβάτες να μην μπουν ποτέ στη ζωή τους. Απολαύσαμε, με τη φίλη μου, αυτό το υπαίθριο μουσείο και μετά την ευφορία ακολούθησε μια μικρή θλίψη. Γιατί δεν μπορείς να μην αναρωτηθείς ότι θα μπορούσαν σε πολλά σημεία αυτής της πόλης, σε πολλά κεντρικά και ιστορικά κτίρια, να υπάρχουν τέτοιες μικρές θεματικές εκθέσεις. Γιατί δεν μπορείς να μη σκεφτείς ότι τέτοιες μικρές αλλά ουσιαστικές κινήσεις είναι μέρος του παιδευτικού ρόλου της πολιτείας, στον οποίο τα τελευταία χρόνια μικρή σημασία δίνεται…
Είναι μικρές κινήσεις, μικρές αποφάσεις, με μικρό κόστος, που είναι όμως μεγάλη επένδυση στην αίσθηση της συνέχειας, στη γνώση, στην επαφή με την ιστορία και την τέχνη.
Οπου υπάρχουν αντίστοιχες ή ανάλογες πρωτοβουλίες είναι συνήθως ιδιωτικής πρωτοβουλίας και η απόφαση και η υλοποίηση. Οι σταθμοί του μετρό που φιλοξενούν εικαστικά έργα σύγχρονων καλλιτεχνών είναι ένα παράδειγμα. Είμαι σίγουρη ότι αυξήθηκαν κατά πολύ όσοι έμαθαν την ύπαρξη του Μόραλη, του Ζογγολόπουλου, της Οπυς Ζούνη, του Γιάννη Γαΐτη, του Αλέκου Φασιανού, του Μιχάλη Κατζουράκη, της Χρύσας, του Χρίστου Καρρά, του Κώστα Κουλεντιανού, κ.ά.
