Αν το 2013 σημαδεύτηκε από την εξέγερση του Πάρκου Γκεζί και την αποκάλυψη της υποθέσεως διαφθοράς, γεγονότα που συντάραξαν την κυβέρνηση Ερντογάν, το 2014 επιβεβαίωσε τον ηγεμονικό ρόλο του κ. Ερντογάν στα πολιτικά πράγματα της Τουρκίας. Σαφείς και διαδοχικές επιτυχίες σε εκλογικές αναμετρήσεις και η επιτυχής μεταπήδηση του κ. Ερντογάν στην Προεδρία της Δημοκρατίας επιβεβαίωσαν τόσο ότι ένα συμπαγές τμήμα της τουρκικής κοινωνίας παραμένει πιστό στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ), όσο και ότι απουσιάζει οποιαδήποτε αξιόπιστη εναλλακτική πολιτική πρόταση.
Συνεπεία τούτων, η επίθεση προς την πάλαι ποτέ φίλα προσκείμενη οργάνωση Γκιουλέν πήρε πρωτοφανείς διαστάσεις. Οι προσπάθειες εκκαθαρίσεως του κρατικού μηχανισμού από στελέχη της οργανώσεως, αλλά και οι δικαστικές διώξεις κατά συνδεδεμένων με την οργάνωση επιχειρήσεων και ΜΜΕ ήταν ενδεικτικές των προθέσεων του κ. Ερντογάν. Τα πλήγματα που δέχθηκαν βασικές αρχές του κράτους δικαίου κατά τη διαδικασία αυτή θεωρήθηκαν αμελητέα. Παρομοίως αγνοήθηκε και η κριτική από διεθνείς οργανισμούς και οργανώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η επιλογή του κ. Αχμέτ Νταβούτογλου ως διαδόχου του κ. Ερντογάν στην πρωθυπουργία και ο παραγκωνισμός του απερχομένου προέδρου Αμπντουλάχ Γκιουλ συνδεόταν ακριβώς με την πρόθεση Ερντογάν να πατάξει την οργάνωση Γκιουλέν και να διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο των πολιτικών εξελίξεων. Καθώς οι βουλευτικές εκλογές θα λάβουν χώρα το αργότερο τον Ιούνιο, δεν θα ήταν έκπληξη η ένταση των φαινομένων αυταρχισμού και η προσπάθεια συνδέσεως των αντιφρονούντων με «ξένα κέντρα που απεργάζονται το κακό της Τουρκίας».
Ενδιαφέρον έχει, επίσης, και η εξέλιξη των σχέσεων μεταξύ του προέδρου Ερντογάν και του πρωθυπουργού Νταβούτογλου. Ενώ ο ορισμός Νταβούτογλου ως διαδόχου στην πρωθυπουργία έγινε ακριβώς επειδή εθεωρείτο απολύτου εμπιστοσύνης, φαίνεται ότι ήδη συγκεντρώνονται σύννεφα στις σχέσεις μεταξύ των δύο ηγετών. Η πρόσφατη εξαγγελία της συγκλήσεως υπουργικού συμβουλίου υπό τον πρόεδρο Ερντογάν εν αγνοία του πρωθυπουργού Νταβούτογλου ήταν ένα δείγμα απλώς των προθέσεων για ντε φάκτο μετακύλιση των συνταγματικών αρμοδιοτήτων του πρωθυπουργού προς τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Σε αμιγώς πολιτικό επίπεδο, κρίσιμη δοκιμασία θα είναι η παραπομπή ή μη σε ειδικό δικαστήριο των τέως υπουργών Εγκεμέν Μπαγίς, Μουαμέρ Γκιουλέρ, Ζαφέρ Τσαγλαγιάν και Ερντογάν Μπαϊρακτάρ, οι οποίοι εμπλέκονται στην υπόθεση διαφθοράς που επισήμως χαρακτηρίσθηκε «απόπειρα πραξικοπήματος». Η προγραμματισμένη πριν από το τέλος του έτους κοινοβουλευτική ψηφοφορία για την παραπομπή των τεσσάρων τέως υπουργών αναβλήθηκε με κυβερνητική πρωτοβουλία, καθώς ανέκυψαν εσωκομματικές διαφωνίες. Ενώ ο κ. Νταβούτογλου δεν δείχνει διατεθειμένος να συγκαλύψει τις υποθέσεις διαφθοράς και κλίνει στο να υποστηρίξει την πρόταση παραπομπής των υπουργών στο ειδικό δικαστήριο, κύκλοι προσκείμενοι στον κ. Ερντογάν φέρονται να πιέζουν για την κοινοβουλευτική απαλλαγή των τεσσάρων υπουργών. Από τη μια, ο κ. Νταβούτογλου αποφεύγει -και ενόψει βουλευτικών εκλογών- να χρεωθεί τη συγκάλυψη υποθέσεων εκτεταμένης διαφθοράς. Από την άλλη, ο κ. Ερντογάν επιδιώκει να θέσει τέλος στη δικαστική διερεύνηση μιας υποθέσεως που εξέθεσε βαρύτατα τον ίδιο και τον στενό του κύκλο. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας που θα λάβει χώρα στις αρχές Ιανουαρίου θα αποτελέσει ένδειξη για το αν ο κ. Νταβούτογλου είναι σε θέση να αποπειραθεί τον πολιτικό του απογαλακτισμό και να θέσει όρια στην πολιτική ηγεμονία Ερντογάν.
* Ο κ. Γρηγοριάδης είναι επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ.
