Ο παλιός, ιστορικός όρος «Πολιτική οικονομία» ανταποκρίνεται πλήρως στη σημερινή πραγματικότητα, καθώς η πολιτική εισβάλλει άμεσα και με ένταση στις οικονομικές εξελίξεις. Οι εξελίξεις στο προσεχές μέλλον θα επηρεάζονται όλο και περισσότερο από τις πολιτικές εξελίξεις.
Και δεν είναι μόνον οι εγχώριες πολιτικές εξελίξεις αλλά και οι διεθνείς, ενδεχομένως δε μεγαλύτερη σημασία έχουν οι διεθνείς εξελίξεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η πρόσφατη πτώση των εξαγωγών που αποδίδεται από πολλούς στο εμπάργκο της Ευρωπαϊκής Ενωσης στη Ρωσία και τα μέτρα περιορισμού των εισαγωγών που προκάλεσαν στη Ρωσία. Η αξία των ελληνικών εξαγωγών το δωδεκάμηνο Σεπτεμβρίου 2013 – Αυγούστου 2014 μειώθηκε κατά 6,4% σε σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο. Ειδικά τον Αύγουστο η πτώση των ελληνικών εξαγωγών υπολογίζεται 6,1% σε σχέση με τον ίδιο μήνα πέρυσι. Σε πρώτη ανάγνωση, η απάντηση είναι οι Ρώσοι εισαγωγείς δεν αγόρασαν ροδάκινα και αυτά πωλήθηκαν σε άλλες αγορές, αλλά σε χαμηλότερη τιμή. Πίσω όμως από αυτή την αλήθεια είναι η ουσία ότι οι ελληνικές εξαγωγές στηρίζονται κατά πολύ σε προϊόντα χαμηλής προστιθέμενης αξίας.
Ταυτόχρονα, τα μέσα ενημέρωσης είναι γεμάτα από διθυραμβικές ανακοινώσεις ότι οι τουρίστες που επισκέφθηκαν τη χώρα θα ξεπεράσουν τα 22 εκατομμύρια άτομα, αν συνυπολογίσουμε και όσους ήρθαν με κρουαζιέρες. Προφανώς και είναι θετική εξέλιξη, αλλά αν δούμε τα έσοδα της οικονομίας από τον τουρισμό, δεν εμφανίζουν θεαματική άνοδο. Ισως σημαντικό μέρος της αύξησης των τουριστών οφείλεται στις χαμηλές τιμές που προσφέρονται. Αν δούμε τις νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στις περιοχές με μεγάλη τουριστική ανάπτυξη, τα αποτελέσματα είναι φτωχά. Προφανώς σημαντικό μέρος των θέσεων απασχόλησης που δημιουργήθηκαν ήταν μαύρη και ανασφάλιστη εργασία. Τα έσοδα των εφοριών στις μεγάλες τουριστικές περιοχές επίσης δεν δείχνουν εντυπωσιακή άνοδο των αφίξεων. Προφανώς αυξήθηκε η φοροδιαφυγή.
Το «πολιτικό» πρόβλημα τελικά είναι πολύ οικονομικό! Εξαγωγές με προϊόντα χαμηλής προστιθέμενης αξίας, τουριστική ανάπτυξη χαμηλού κόστους που στηρίζεται στην αδήλωτη φθηνή εργασία, δεν προσφέρουν την ανάπτυξη στην οποία προσβλέπουν όλοι.
Βέβαια η πολιτική μπορεί να αλλάξει τη μεγάλη εικόνα. Η κόπωση των εξαγωγών στη Γερμανία τους τελευταίους μήνες, τα δημοσιονομικά προβλήματα της Γαλλίας και το υψηλό δημόσιο χρέος της Ιταλίας μπορεί να δημιουργήσουν μια νέα ισορροπία οικονομικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ενωση, την οποία αρχίζει να προετοιμάζει η ΕΚΤ. Η νέα πολιτική θα ωφελήσει έμμεσα και την ελληνική οικονομία που έχει ανάγκη ρευστότητας από τις αγορές; Πολύ πιθανό, εκτός κι αν η πολιτική προλάβει τις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Κι αυτή τη φορά δεν είναι μόνον η εγχώρια πολιτική που λαμβάνει αποφάσεις με βάση τις προτιμήσεις των ψηφοφόρων ή τις προτιμήσεις που νομίζουν ότι έχουν οι ψηφοφόροι. Είναι και η διεθνής πολιτική, οι ξένες κυβερνήσεις που έχουν το ίδιο κριτήριο, δηλαδή το δικό τους πολιτικό κόστος. Γι’ αυτό πάντα υπάρχει ο κίνδυνος, πολιτικές κινήσεις ή παραλείψεις να υπονομεύσουν τη γρήγορη έξοδο από την κρίση. Κι αν συμβεί αυτό, δεν θα είναι η πρώτη φορά που θα έχει χαθεί μια ιστορική ευκαιρία.
