Πριν από τη δημιουργία του ευρώ, ο κύριος περιοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας ήταν το έλλειμμα εμπιστοσύνης των διεθνών αγορών και η έλλειψη χρηματοδότησης. Σήμερα, ο κύριος παράγοντας που εμποδίζει την ανάπτυξη είναι το υψηλό δημόσιο χρέος. Δηλαδή η εκμετάλλευση από τις κυβερνήσεις της εμπιστοσύνης που αποκτήθηκε με την ένταξη στο σκληρό ευρωπαϊκό νόμισμα…
Η ένταξη στο ευρώ χωρών της περιφέρειας της Ευρώπης προφανώς διευκόλυνε τη δανειοδότησή τους οδηγώντας στη σημερινή κρίση, με τη διαφορά ότι κυρίως η Ελλάδα και η Ιταλία είχαν υψηλό δημόσιο χρέος ενώ στις άλλες χώρες η μεγάλη αύξηση αφορά το ιδιωτικό χρέος, επιχειρήσεων και ιδιωτών. Η διαφορά είναι σημαντική κυρίως επειδή μεγάλο μέρος του ελληνικού δημόσιου χρέους ήταν στα χέρια ξένων τραπεζών. Οταν το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ έπεσε κάτω από το επιτόκιο που πληρώναμε για τα δάνεια, άρχισε η κρίση. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν είναι Ιστορία…
Το δημόσιο χρέος αποδεικνύεται υψηλό και επίμονο, όπως προκύπτει κι από τα στοιχεία μελέτης της Standard and Poor’s που εκδόθηκε πρόσφατα. Στο ανώτερο σημείο που έφθασε μετά το «κούρεμα» των ομολόγων, στα τέλη του 2013, ήταν 175% του ΑΕΠ και παραμένει στο ίδιο επίπεδο χωρίς να έχει μειωθεί. Προφανώς η στασιμότητα οφείλεται και στην πτώση του ΑΕΠ που δεν επιτρέπει την ελάφρυνση του βάρους του δημοσίου χρέους και δεν διευκολύνει την ανάκαμψη. Αυτή άλλωστε είναι η δικαιολογητική βάση για τη διαπραγμάτευση που αφορά τη μείωση του δημόσιου χρέους.
Ωστόσο το δημόσιο χρέος είναι μέρος του συνολικού χρέους της χώρας. Στις οφειλές των ιδιωτών, η κατάσταση είναι σχετικά διαχωρίσιμη, καθώς το ανώτατο σημείο του χρέους των ιδιωτών ήταν, στα τέλη του 2013, 64,5% του ΑΕΠ. Την ίδια ώρα, το χρέος των ιδιωτών στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ήταν υψηλότερο. Στην Ισπανία είναι 87,5% του ΑΕΠ, στην Ιταλία 45,5% του ΑΕΠ, στην Ιρλανδία 125,1%, στη Γερμανία 73,3% και στη Γαλλία 84,6%. Βέβαια και οι οφειλές των ιδιωτών, παρά την κρίση, και τον μηδενισμό ουσιαστικά των δανείων προς ιδιώτες, παραμένουν στο ίδιο επίπεδο και δεν έχουν μειωθεί ως ποσοστό του ΑΕΠ. Ούτε φυσικά αυξήθηκε η αποταμίευση ώστε να μειωθούν οι οφειλές.
Στα χρέη των επιχειρήσεων, η ελληνική οικονομία βρίσκεται επίσης σε καλά επίπεδα. Οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν είναι υπερχρεωμένες αφού τα δάνεια αυτά υπολογίζονται 70,3% του ΑΕΠ, έναντι 128,1% της Ισπανίας, 90,6% της Ιταλίας, 84,6% της Γαλλίας και 64,7% της Γερμανίας. Επιπλέον τα δάνεια προς τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι η μοναδική κατηγορία που έχει υποστεί μείωση κατά 5,5% από το ανώτερο σημείο που είχε φθάσει το 2009. Συνεπώς η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων έχει μειωθεί δραστικά παράλληλα με τη μείωση του ΑΕΠ.
Αποδεικνύεται πλέον πόσο οριακή είναι η χρησιμότητα της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης καθώς το χρέος δεν μειώνεται, αντίθετα πλήττεται η ανάκαμψη της οικονομίας. Περιορίζονται όλα τα συστατικά της ζήτησης, όπως η ιδιωτική κατανάλωση, οι ιδιωτικές επενδύσεις και οι κρατικές δαπάνες που μειώνονται ταυτόχρονα, με συνέπεια να μην υπάρχει ενδεχόμενο ανάκαμψης, ούτε όμως και ευχέρεια απελευθέρωσης από τα βάρη του χρέους. Η Ελλάδα πάλι εμφανίζεται ως «μοναδική» περίπτωση. Αυτή τη φορά για το αδιέξοδο που βρέθηκε από το υψηλό δημόσιο χρέος.
