Πάντα σε περίοδο κρίσης, οι λέξεις χάνουν το νόημά τους. Και μαζί με το πραγματικό νόημα, χάνεται μία πλευρά της πραγματικότητας ή τουλάχιστον γίνεται προσπάθεια να συσκοτιστεί.
Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι το δίλημμα της χώρας είναι «λιτότητα ή αναδιανομή», ενώ το πραγματικό θέμα είναι ότι δεν υπάρχουν πόροι προς αναδιανομή. Κάποιοι από την κυβέρνηση βαπτίζουν «μεταρρυθμίσεις» απλές κινήσεις μείωσης δαπανών. Και οι δύο πιστεύουν ότι θα παραπλανήσουν το κοινό!
Η μεταρρύθμιση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας ήταν ένα σημαντικό χριστιανικό κίνημα με ευρύτερες επιπτώσεις στην Ευρώπη. Σήμερα η ίδια λέξη χρησιμοποιείται για να περιγραφούν απλά πράγματα. Η λέξη «μεταρρύθμιση» όπως και ο όρος «διαρθρωτικές αλλαγές» υιοθετούνται συνήθως για να περιγράψουν πολιτικές δυσάρεστες αλλά συχνά αναγκαίες. Στην αγωνία τους οι πολιτικοί να εφαρμόσουν μέτρα δυσάρεστα επειδή είναι απαραίτητα, τα βαπτίζουν μεταρρυθμίσεις καταστρέφοντας την έννοια. Είναι στην πραγματικότητα κι αυτή μια άσκηση λαϊκισμού…
Ορισμένοι πιστοί οπαδοί μεταρρυθμίσεων ή της αναδιανομής παρασύρονται σε μια φρασεολογία ηθικολογικής εξέτασης της οικονομίας που δεν ισχύει. Υποστηρίζουν ότι μειώνουμε μισθούς και τις θέσεις εργασίας επειδή αποτελεί μια χρήσιμη μεταρρύθμιση. Αν ήταν ειλικρινείς θα έλεγαν μειώνουμε τους μισθούς επειδή το κράτος δεν έχει να πληρώσει, ενώ η οικονομία δεν έχει πόρους για να καταναλώσουμε. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της «αναδιανομής» που θα «τερματίσει» τη λιτότητα. Ποιος δεν θα ήθελε να κερδίσει ψήφους και… την αιωνιότητα, αν η λύση ήταν τόσο εύκολη;
Τα οικονομικά δεν αποτελούν άσκηση ηθικής, με την έννοια ότι πρέπει να λυθούν πραγματικά προβλήματα. Πολύ συχνά χρειάζεται να αντιμετωπιστούν κρίσεις και με την εκτύπωση νέου χρήματος ή και την αύξηση των δανείων. Οσοι είναι υπεύθυνοι αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν κρίσεις και πραγματικά προβλήματα και αναγκάζονται να διευρύνουν την ανισότητα. Δίκαιο; Οχι, αλλά αναγκαίο για να μην υποφέρουν περισσότερο οι φτωχοί!
Προφανώς στην κατάσταση που βρέθηκε η χώρα το 2009, όταν δεν μπορούσε να δανειστεί αλλά ούτε και «να τυπώσει χρήμα», η λύση έπρεπε να είναι πάλι ρεαλιστική, να μειωθούν άμεσα οι κρατικές δαπάνες. Το πρόβλημα προκύπτει όταν αυτή η ανάγκη της συγκυρίας βαπτίζεται μεταρρύθμιση προκειμένου να αποκτήσει μόνιμο ηθικό βάρος. Επιπλέον όποιος προβάλλει την ανάγκη περικοπής δαπανών και μείωσης μισθών, εύκολα διεκδικεί τον ρόλο του σοβαρού…
Ωστόσο η ουσία κάθε οικονομικής πολιτικής είναι να επιτυγχάνει τον ρυθμό ανάπτυξης που μπορεί να συντηρήσει τον πληθυσμό, να εξασφαλίσει συνθήκες ασφάλειας και να καλύψει κοινωνικές ανάγκες. Και σε μια οικονομία στην οποία ο πληθωρισμός είναι στο -2% υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν ώστε να αυξηθεί η απασχόληση και το ΑΕΠ. Οπως επίσης πολλά χρειάζεται να γίνουν για να διευκολυνθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα και κυρίως να αυξηθεί η συνολική παραγωγικότητα.
Οι πόροι της οικονομίας πρέπει να συνδυαστούν με τον κατάλληλο τρόπο ώστε να παράγουν μεγαλύτερο αποτέλεσμα. Αυτή θα ήταν η πραγματική μεταρρύθμιση, αν η λέξη δεν έχανε το νόημά της. Τότε θα ήταν επίκαιρο το αίτημα της αναδιανομής ώστε να περιοριστεί η ανισότητα. Με την επιστροφή στον ρεαλισμό οι λέξεις θα αποκτούσαν περιεχόμενο και θα βλέπαμε την πραγματικότητα χωρίς παραμορφώσεις.
