Πριν από περίπου έναν αιώνα, το 1910, ο Norman Angell έγραφε το περίφημο βιβλίο του «The Great Illusion» («Η μεγάλη αυταπάτη»). Στις σελίδες του εξηγούσε γιατί η παγκόσμια οικονομική άνθηση και η αλληλεξάρτηση των οικονομιών καθιστούσαν καταστροφικό το αποτέλεσμα ενός πολέμου. Αυτό δεν εμπόδισε τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής, τέσσερα χρόνια αργότερα, να οδηγηθούν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενα από τα πιο πολυδιαβασμένα βιβλία τον τελευταίο χρόνο έχει τον τίτλο «The Sleepwalkers» («Οι υπνοβάτες»). Ο συγγραφέας Christofer Clark εξηγεί πως δίχως καλά καλά να το αντιληφθούν οι ευρωπαϊκές δυνάμεις οδηγήθηκαν σε αυτή την αιματηρή σύγκρουση.
Σήμερα η Ευρώπη, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη γεωπολιτική πρόκληση μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Μολονότι ουδείς, ούτε τα πιο σκληρά «γεράκια» στις ΗΠΑ, μιλάει για πόλεμο αλλά για οικονομικές κυρώσεις, η κλιμάκωση της κρίσης μπορεί να έχει συνέπειες που καθόλου αμελητέες δεν θα είναι.
Η Ρωσία δεν επιθυμεί αναβίωση του Ψυχρού Πολέμου, όμως δεν είναι διατεθειμένη να αφήσει την Ουκρανία να περάσει στη δυτική σφαίρα επιρροής. Γι’ αυτό δύσκολα θα αρκεστεί στη διασφάλιση μόνο της Κριμαίας.
Στις ΗΠΑ, ο Μπαράκ Ομπάμα δέχεται ήδη σκληρές επικρίσεις από τους Ρεπουμπλικανούς, πως με την ανεκτική στάση του άνοιξε την όρεξη του Βλαντιμίρ Πούτιν και ότι έχει αποδυναμώσει τη διεθνή θέση των ΗΠΑ όπως φαίνεται σε άλλα μέτωπα (Συρία, Ιράν). Τον πιέζουν λοιπόν για πιο επιθετική πολιτική και απομόνωση της Μόσχας.
Στην Ε.Ε., τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Σκληρές οικονομικές κυρώσεις (και όχι απλώς πάγωμα κεφαλαίων κάποιων προσώπων) θα έχουν βαρύτατο αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία, η οποία βρίσκεται ήδη σε δύσκολη φάση. Το 2012 το εμπόριο της Ρωσίας με την Ε.Ε. ήταν 267 δισ. ευρώ (18% του ρωσικού ΑΕΠ και μόλις 2% του ΑΕΠ της Ε.Ε.) ενώ το 30% της ενέργειας στην Ευρώπη προέρχεται από τη Ρωσία. Σκληρές οικονομικές κυρώσεις θα κατέστρεφαν οικονομικά τη Ρωσία (και θα αύξαναν το μίσος για τη Δύση), αλλά θα είχαν επιπτώσεις και σε ευρωπαϊκές χώρες. Τα μεγαλύτερα συμφέροντα προς Ανατολάς έχει το Βερολίνο με το διμερές εμπόριο να φθάνει τα 75 δισ. δολάρια, ενώ 6.000 γερμανικές επιχειρήσεις έχουν σημαντικές εμπορικές σχέσεις με τη Ρωσία. Προβλήματα στην ευρωπαϊκή οικονομία θα έπλητταν ΗΠΑ και Κίνα.
Η Δύση δεν θέλει να αφήσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν δίχως αντίμετρα, γιατί αυτό θα ενθαρρύνει τη ρωσική επιθετικότητα. Ζυγίζει όμως και τους κινδύνους.
Διεθνείς αναλυτές εκτιμούν πως ύστερα από έντονη διαμάχη θα υπάρξει κάποιος συμβιβασμός κοντά στο πλαίσιο που περιέγραψε πρόσφατα ο 90χρονος H. Kissinger. Ο συμβιβασμός που πρότεινε προβλέπει την αναγνώριση ειδικού καθεστώτος στην Κριμαία, ενώ η Ουκρανία θα έχει το δικαίωμα να κινηθεί προς τη Δύση τηρώντας παράλληλα καλές σχέσεις με τη Ρωσία (ένα είδος «φινλανδοποίησης») ή να προχωρήσει σε κάποιας μορφής ομοσπονδία, δίχως να αναπτύξει σχέσεις με το ΝΑΤΟ.
Από τη συνέχιση της αντιπαράθεσης, μακροπρόθεσμα θα βγουν όλοι χαμένοι. Τα μαθήματα της Ιστορίας είναι πολύ σκληρά για να αγνοηθούν.
