O ερχομός του Κώστα Γαβρά στην Ελλάδα του 2013, η παρουσία του η τόσο ευγενική, ο τρόπος της ομιλίας του, ανοιχτός σε προσέγγιση προς όλους και ιδίως από φοιτητόκοσμο -νέα παιδιά που αγαπούν τον κινηματογράφο ως επιλογή ζωής, κι όχι λόγω ταμπέλας του «σινεφίλ»- δίνει την απάντηση στους ξένους αρθρογράφους που, στην αρχή της οικονομικής κρίσης, λοιδόρησαν τη χώρα μας ως και αυτή ακόμη την αρχαία μας κληρονομιά στην τέχνη!
Οχι ότι ο Κώστας Γαβράς επεζήτησε κάτι τέτοιο. Ως γνήσιος Αρκάς από τα Λουτρά Ηραίας Αρκαδίας -σαν τίτλος τιμής ηχεί η ρίζα της καταγωγής του- ήλθε για να παραστεί στο «Αφιέρωμα» του πλήρους κινηματογραφικού του έργου από την Ταινιοθήκη Ελλάδος, στο οποίο παρέστη και ο Ηπειρώτης Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κάρολος Παπούλιας.
Το Αφιέρωμα θα διαρκέσει ώς τις 6 Φεβρουαρίου, κάτι που είχε ανάγκη το ελληνικό κοινό για να γνωρίσει σε βάθος τον Ελληνα σκηνοθέτη που ζει στη Γαλλία και είναι πρόεδρος της Cinemathèque Francaise με πολύτιμη πείρα και ρεαλιστικές ιδέες για το παρόν και το μέλλον του κινηματογράφου. Κι αυτή του η επίσκεψη, ενώ η ταινία του «Το Κεφάλαιον» συνεχίζεται να παίζεται σε έξι κεντρικούς αθηναϊκούς κινηματογράφους, πλαισιώθηκε από ένα Masterclass στην Αθήνα, μία ομιλία του στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και ένα ακόμη Masterclass στη Θεσσαλονίκη, στη Σχολή Καλών Τεχνών του Τμήματος Κινηματογράφου του ΑΠΘ, με ακροατήριο φοιτητές, καθηγητές, σκηνοθέτες και ανθρώπους του κινηματογράφου που μετά, μίλησαν με τον Κώστα Γαβρά ώρα πολλή. H έκφραση «μυσταγωγία», αν και πολυμεταχειρισμένη, εύρισκε σ’ αυτήν την εκ βαθέων συζήτηση με τον Γαβρά την πλήρη της έννοια!
Επίτιμος Διδάκτωρ του Τμήματος Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αναγορεύθηκε τη Δευτέρα 28 Ιανουαρίου 2013, στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ, ο Κώστας Γαβράς «για το έργο του, κατ’ εξοχήν ανθρωποκεντρικό και πολιτικό, που αποτελεί δείγμα ουμανιστικού κινηματογράφου, εκπροσωπεί τη δημιουργική Ελλάδα και προβάλλει παγκόσμα τον ελληνικό πολιτισμό» σύμφωνα με το σκεπτικό της αναγόρευσης.
Η «γέφυρα με τη Θεσσαλονίκη», αυτή τη φορά, ήταν η κ. Δέσποινα Μουζάκη, Επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Κινηματογράφου και πρώην διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, με πρόεδρο τον Γιώργο Χωραφά. H κ. Μουζάκη έδωσε, από του βήματος, τον Επαινο-Laudatio του τιμωμένου, συνδέοντας την κινηματογραφική της πείρα με την ακαδημαϊκή της αποστολή: «O Κώστας Γαβράς απέδειξε, παρά τις αντιξοότητες και τις δυσκολίες πως είναι ένας σπουδαίος Δάσκαλος για όλους μας. Για τους θεατές των ταινιών του, για τους νεότερους κινηματογραφιστές. Το ότι υπάρχουν, σήμερα, πνευματικοί άνθρωποι του αναστήματός του που μας παρέχουν αυτή τη διαβεβαίωση, είναι κάτι που μας κάνει όχι απλώς να τον θαυμάζουμε και να τον ευγνωμονούμε, αλλά και μας υποχρεώνει, ιδιαίτερα εμάς τους νέους Ελληνες, να σκεφθούμε από την αρχή το νόημα του δικού μας σημερινού πολιτισμού. Σας ευχαριστούμε Κώστα Γαβρά που οδηγείτε τα όνειρά μας για έναν καλύτερο κόσμο, για μια πορεία ασυμβίβαστη και δημιουργική. Το ΑΠΘ, το Τμήμα Κινηματογράφου, οι διδάσκοντες σε αυτό, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές μας με ευγνωμοσύνη και τιμή σας υποδέχονται στην πανεπιστημιακή κοινότητα της σκέψης, της γνώσης, της δημιουργίας και της αμφισβήτησης». Και τελείωσε με τον στίχο του Μανώλη Αναγνωστάκη: Συνεχίστε με «όρθια την Πράξη σαν αλεξικέραυνο» να μας κάνετε να σκεφτόμαστε πολιτικά…
Στην προσφώνησή του ο πρύτανης του ΑΠΘ καθηγητής κ. Γιάννης Μυλόπουλος εξήγησε: «για μένα ως πρύτανη και ως εκπρόσωπο του Α.Π. Θεσσαλονίκης αποτελεί ιδιαίτερη τιμή η αναγόρευση του σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Κινηματογράφου του πανεπιστημίου μας. Τιμώντας σήμερα τον Κ.Γ. για την προσφορά του στην τέχνη του κινηματογράφου το Τμήμα του Κινηματογράφου τιμά και τον εαυτό του. Αλλά επιβεβαιώνει και την αποστολή του που είναι η ισότιμη καλλιέργεια της επιστήμης και της τέχνης. O Κ.Γ. είναι ένας δημιουργός, ο οποίος εκφράζει με το συνολικό του έργο το βαθύτερο νόημα της ανθρωπιστικής παιδείας»…
Μετά την επίδοση Διασήμων και την αναγόρευση του Κώστα Γαβρά σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ ο πρόεδρος του Τμήματος Κινηματογράφου καθηγητής κ. Γιάννης Παντής έδωσε στην προσφώνησή του «τη σημασία αυτής της αναγόρευσης στην παρούσα συγκυρία, σε μια δύσκολη για τη χώρα και για τη δημοκρατία εποχή, όπως είπε. O Κώστας Γαβράς αντιλαμβάνεται τον ρόλο του κινηματογραφιστή ως ρόλο κοινωνικά ενεργού πολίτη και το έργο του αναδεικνύει με διαύγεια περίπλοκα ζητήματα που προκύπτουν σε καιρούς ανελευθερίας αλλά και τους πειθαναγκασμούς του κεφαλαίου. Πέρα από το παγκόσμια αναγνωρισμένο κινηματογραφικό του έργο, ο Κώστας Γαβράς έχει συντελέσει και στη διάσωση της πολιτισμικής κληρονομιάς και στη διάδοση της κινηματογραφικής παιδείας, αφού διετέλεσε πρόεδρος της Cinemathèque Francaise το διάστημα 1981-1986 καθώς και το διάστημα 2007 έως και σήμερα. Τέλος, ευχαρίστησε τον τιμώμενο για το Masterclass προς τους φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος Κινηματογράφου. Εγκαινιάζετε έτσι μια ουσιώδη σχέση με το Τμήμα Κινηματογράφου του ΑΠΘ.
Η σεμνή, αλλά σημαντική τελετή, μετά την επίδοση πλακέτας τιμής στον Κώστα Γαβρά από τον πρύτανη κ. Γ. Μυλόπουλο, συνεχίσθηκε με την αντιφώνηση του Κώστα Γαβρά σε μεστό λιτό λόγο. Ακολούθησε συζήτηση με τους φοιτητές του Τμήματος Κινηματογράφου και η ωραία ουσιαστική τελετή έκλεισε με την προβολή της ταινίας του Κώστα Γαβρά «Το τσεκούρι» με θερμά χειροκροτήματα προς τον συγκινημένο δημιουργό από πανεπιστημιακούς δασκάλους.
