Κάθε χρόνο τέτοια εποχή η βιβλιοθήκη του Τήλεφου εμπλουτίζεται με μια έκδοση που μας «ταξιδεύει» στον χρόνο, δίνει άλλο νόημα και χρώμα στην ιστορία των σχολικών βιβλίων και των επετείων και μας επιτρέπει να σκεφθούμε και να αναρωτηθούμε: «Ετσι ήταν η Θεσσαλονίκη που ξέρουμε, που αγαπάμε, που τραγουδάμε, που σεργιανάμε, πριν μόλις από εκατό χρόνια;». H έκδοση είναι του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, που πάντα ξέρει καλύτερα, και στηρίζεται στην έκθεση με τον ίδιο τίτλο που το MIET διοργάνωσε στη Θεσσαλονίκη, τιμώντας τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης. Το γοητευτικό τής όλης υπόθεσης είναι ότι το υλικό της έκθεσης, και του τόμου, προέρχεται από τη συλλογή ταχυδρομικών δελταρίων του Αγγελου Παπαϊωάννου, ο οποίος, όπως τονίζεται στον πρόλογο, «ευγενικά παραχώρησε την άδεια για την ψηφιοποίηση της συλλογής του. Ηδη, η ψηφιοποιημένη συλλογή του ανήκει στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο – ΕΛΙΑ του MIET και είναι πλέον προσβάσιμη στους μελετητές». Από τις 1.300 καρτ-ποστάλ της συλλογής Παπαϊωάννου έχουν επιλεγεί 187 δελτάρια, τα οποία εμπλουτίσθηκαν με 38 επιπλέον από τις συλλογές του ΕΛΙΑ που αφορούν επαγγέλματα και ενδυμασίες. O τόμος είναι δίγλωσσος – ελληνικά και αγγλικά.
Ο καθηγητής Ιωάννης Δ. Στεφανίδης, που διδάσκει διπλωματική ιστορία στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, είναι ο ιστορικός σύμβουλος της έκθεσης, έγραψε δε τα εισαγωγικά κείμενα των ενοτήτων στις δύο γλώσσες. O αρχιτέκτων Γιάννης Επαμεινώνδας, υπεύθυνος του MIET στη Θεσσαλονίκη και επιμελητής της έκθεσης, έγραψε τα κείμενα που συνοδεύουν το φωτογραφικό υλικό, σύμφωνα με την τεκμηρίωση του συλλέκτη Αγγελου Παπαϊωάννου.
Ο πρόλογος δίνει τα ονόματα των συνεργατών Γιάννη Επαμεινώνδα, Μαργαρίτας Καλαφάτη, Κάκιας Καμπάνταη, Γιώργου Κουμαρίδη στη Βίλα Καπαντζή, που εργάστηκαν με ζήλο ώστε η έκθεση να αποτελέσει ουσιαστική συνεισφορά στον εορτασμό της εκατονταετηρίδας. Καρπός της εργασίας τους είναι ο τόμος που οφείλει πολλά στην επιμέλεια της Κωστούλας Σκλαβενίτη και του Νίκου Αναστασόπουλου και στη δεξιοτεχνία, το γούστο και την υπομονή του Νίκου Κυριακίδη. Οσο για τον συλλέκτη των ταχυδρομικών δελταρίων «η γενναιοδωρία του τιμά το MIET αλλά και την πόλη της Θεσσαλονίκης σε άλλη μια δύσκολη καμπή της ιστορίας της», καταλήγει ο πρόλογος. O τόμος αποτελεί το εταιρικό δώρο της Εθνικής Τράπεζας, τον συνοδεύουν τα επαγγελματικά επισκεπτήρια του Γιώργου Π. Ζανιά, προέδρου Δ.Σ. της Εθνικής Τράπεζας, του Αλέξανδρου Γ. Τουρκολιά, διευθύνοντος συμβούλου, και του Πέτρου Χριστοδούλου, αναπλ. διευθύνοντος συμβούλου.
Είναι η διαχρονική Θεσσαλονίκη που μας στέλνει τα επιστολικά δελτάρια, ενημερώνοντάς μας για τη χρονική περίοδο της ιστορίας της, όταν πέρασε από την Ανατολή στη Δύση, κρατώντας όμως στοιχεία και από τις δύο, έως σήμερα.
Αυτά τα λέει ο «ταξιδευτής» του βιβλίου αυτού, καθώς μέσα στις μαυρόασπρες, έγχρωμες ή σε σέπια ανέκδοτες καρτ-ποστάλ ανακαλύπτει μια Θεσσαλονίκη ελάχιστα αναγνωρίσιμη σήμερα, που όμως τα souvenir της κρατούν θέση στη μνήμη μας. Και συχνά θυμίζουν, με πόνο, τις ανάλογες καρτ-ποστάλ της κοσμοπολίτικης Σμύρνης, προ του 1922, που μετά την Καταστροφή πέρασε από την ευρωπαϊκή της όψη σε καθαρά τουρκική εικόνα και νοοτροπία, χωρίς επιστροφή. Ομως σήμερα, η Θεσσαλονίκη είναι πάντα στη θέση της, όμορφη, ελληνική πέρα ώς πέρα, τιμά την εβραϊκή της κοινότητα και αντλεί από το παρελθόν της δύναμη αντίστασης σε όποιες επιβουλές.
Οπως σημειώνει το εισαγωγικό κείμενο με την υπογραφή του προέδρου του Δ.Σ. Γιώργου Π. Ζανιά και του διευθύνοντος συμβούλου της ETE Αλέξανδρου Γ. Τουρκολιά «στο γύρισμα μιας ακόμη δύσκολης χρονιάς η Διοίκηση της ETE προσφέρει αυτό το βιβλίο σε φίλους και συνεργάτες με την πεποίθηση ότι η ιστορική αυτογνωσία μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμος σύμβουλος, σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. H ευχή αλλά και ο δηλωμένος στόχος είναι το 2013 να μας βρει πιο αισιόδοξους για το παρόν και το μέλλον της χώρας μας».
