Οι Καλφαγιάν – ο Καραμπέτ, η Αναΐς και τα παιδιά τους, ο Ρουπέν, ο Αρσέν και η Βερόνικα. Μια ωραία οικογένεια της Θεσσαλονίκης, αρμενικής καταγωγής, που η σχέση τους με την τέχνη και τον πολιτισμό είναι σχέση ζωής. Ο Καραμπέτ Καλφαγιάν είναι ιστορικός συγγραφέας και, πάνω απ’ όλα, πατριώτης. Δεν ξεχνάει τις ρίζες του, αλλά και τα όσα έχει τραβήξει η πατρίδα των προγόνων του, η Αρμενία του εμπορίου, της προκοπής και της επίδοσης στις τέχνες που, και λόγω της συνύπαρξης στη Μικρά Ασία, αλλά και των δεινών που τους επεφύλαξε ο ρους της Ιστορίας (για να το πούμε διπλωματικά), είναι πάντα κοντά στους Ελληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Οι γιοι του, ο Ρουπέν και ο Αρσέν Καλφαγιάν, είναι οι γνωστοί γκαλερίστες που μοιράζουν τον χρόνο τους μεταξύ της Προξένου Κορομηλά 43, στη Θεσσαλονίκη, και της Χάρητος 11, στην Αθήνα, όπου οι «Αίθουσες Τέχνης», με έμφαση στην παρουσίαση έργων νέων καλλιτεχνών. Η Αναΐς, η μητέρα, είναι ο συνδετικός κρίκος, πάντα δίπλα τους, η Βερόνικα, το λουλούδι της οικογένειας. Αυτό το καλοκαίρι η δεμένη με την καλλιτεχνική ζωή της Θεσσαλονίκης οικογένεια αξιώθηκε μια μεγάλη τιμή. Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού φιλοξένησε και φιλοξενεί ώς τις 19 Σεπτεμβρίου 2010 την έκθεση «Οψεις Αρμενικής Τέχνης από τη Συλλογή Καλφαγιάν» που εγκαινιάσθηκε στις 11 Ιουνίου, παρουσία των υπουργών κ. Ευάγγελου Βενιζέλου και Σπύρου Βούγια, του σεβ. Μητροπολίτου Χορέν Ντογραματζιάν, του Πανοσιολογιότατου Μασίς Ζομπογιάν και του προέδρου της αρμενικής παροικίας Ελλάδος Αρμέν Ντεριάν. Η στήλη δεν ήταν στα εγκαίνια που συγκέντρωσαν εκλεκτό φιλότεχνο κόσμο, σε συνθήκες συνωστισμού, τόσο το ενδιαφέρον, αλλά το καλοκαίρι είναι μπροστά μας. Η επίσκεψη στη σημαντική αυτή έκθεση είναι και προσκύνημα για όσους αγαπούν τις ρίζες της καταγωγής τους… Εξάλλου η μακραίωνη συνύπαρξη Ελλήνων και Αρμενίων στη Μικρά Ασία και η κοινή ιστορία των δύο λαών -όπως ανέλυσε ο Καραμπέτ Καλφαγιάν στην ομιλία του- είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους που οδήγησαν στην υλοποίηση της έκθεσης αυτής.
Ο άλλος είναι ότι η Συλλογή Καλφαγιάν παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό και εστιάζει στην αρμενική τέχνη από τα τέλη του 16ου μέχρι τον 19ο αιώνα, με αντικείμενα εξαιρετικής σημασίας λόγω της σπανιότητάς τους όσο και της ιστορικής περιόδου στην οποία ανήκουν. Τα ανά τον κόσμο κινητά μνημεία πολιτισμού και τέχνης, που διασκορπίσθηκαν στον ξεριζωμό του αρμενικού λαού από τα πατρογονικά του εδάφη, ήταν ο πρωταρχικός σκοπός της Συλλογής Καλφαγιάν. Μέσα από τη συλλογή -δείγμα του «πλούτου» του αρμενικού πολιτισμού στην περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που ήκμασε παράλληλα με τον ελληνικό στη Μικρά Ασία – διαφαίνεται η καλλιτεχνική αλλά και η ιστορική πορεία του αρμενικού λαού και των Αρμενίων της διασποράς. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 τα νεότερα μέλη της οικογένειας άρχισαν να συλλέγουν πιο συστηματικά αντικείμενα, μια παράδοση που συνεχίζεται και σήμερα από τους Ρουπέν, Αρσέν και Βερόνικα Καλφαγιάν. Η συλλογή περιλαμβάνει εκκλησιαστικά όσο και κοσμικά αντικείμενα, στο δε Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού εκτίθεται μέρος της όλης Συλλογής Καλφαγιάν. Τη συνοδεύει ένας επιστημονικά άρτιος Κατάλογος «που στοχεύει να αποτελέσει χρήσιμο εγχειρίδιο για την περαιτέρω μελέτη της αρμενικής τέχνης». Συνεργάσθηκαν σ’ αυτόν, και για την έκθεση, διαπρεπείς επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Μεγάλη η συμβολή του ομότιμου καθηγητού Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ κ. Σταμάτη Χονδρογιάννη, αρχαιολόγου, και της Αναστασίας Καραδημητρίου, αρχιτέκτονος – μηχανικού, και της Κατερίνας Μπιλιούρη, αρχαιολόγου – μουσειολόγου, στο όλο «στήσιμο» της έκθεσης στις υποβλητικές αίθουσες του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού. Στο κυριακάτικο «Σημειωματάριο» μια ματιά στην έκθεση αυτή και η προτροπή για επίσκεψη – προσκύνημα, στη Θεσσαλονίκη, το θερμό αυτό καλοκαίρι…
