Κάθε χρόνο περιμένουμε τον λόγο του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, όπως τον Αη Βασίλη με τα δώρα! Τι θα δώσει, πόσα θα δώσει και σε ποιους. Αυτό οι περισσότεροι περιμένουμε, αυτό προσέχουμε και από αυτό θα κρίνουμε τον πρωθυπουργό και την κυβέρνησή του.
Υποτίθεται όμως ότι ο πρωθυπουργός με τον λόγο του χαράσσει και εξαγγέλλει τη γενικότερη οικονομική πολιτική για τον επόμενο χρόνο, η οποία εκτός από το σκέλος της διανομής του πλούτου και της κατανάλωσης, όπου διατίθεται το μεγαλύτερο μέρος των παροχών, περιλαμβάνει και το σκέλος της παραγωγής του πλούτου. O θεσμός του «λόγου της Θεσσαλονίκης» καθιερώθηκε, νομίζω, από τον Μακεδόνα πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον εφάρμοσαν όλοι οι διάδοχοί του και με τα χρόνια πήρε τον χαρακτήρα ενός ευρύτερου διαλόγου για την οικονομία και την κοινωνική πολιτική, στον οποίο, από το ίδιο βήμα συμμετέχει με παρατηρήσεις και αντίλογο η αντιπολίτευση. Προηγείται κατά τρεις μήνες της δεύτερης και πιο εξειδικευμένης θεσμικής συζήτησης για την Οικονομία, κάθε Δεκέμβριο με την κατάθεση του Προϋπολογισμού. Από τότε τουλάχιστον που αποκτήσαμε την ικανότητα να καταθέτουμε εγκαίρως και στο σύνολό του τον Προϋπολογισμό…
Οικονομική πολιτική δεν είναι μόνο τι θα δώσω και τι θα πάρω, και μάλιστα άμεσα, σε διαθέσιμο χρήμα. Λίγοι όταν εισπράττουν τον μισθό τους υπολογίζουν ότι σ’ αυτόν πρέπει να προσθέσουν και ένα μικρό έστω ποσοστό από το κόστος των σχολείων και πανεπιστημίων, των νοσοκομείων, των δρόμων και των συγκοινωνιών, της ασφάλειας και πολλών άλλων. Αν κάνετε έρευνα, θα διαπιστώσετε ότι οι περισσότεροι δεν υπολογίζουμε ως μέρος του ετήσιου εισοδήματος τους δύο μισθούς των δώρων και του επιδόματος αδείας, τους θεωρούμε κάτι σαν χαρτζιλίκι, που μας δίνει την ευχέρεια της επιπλέον κατανάλωσης ή τη χαρά της σπατάλης.
Η κυβέρνηση διακηρύσσει ότι είναι πιστή στις προεκλογικές της επαγγελίες: «Ολα για τον λαό, αλλά μαζί με τον λαό»! Βεβαιώνει ότι δεν θα μας αιφνιδιάσει με ρήξεις, όπως έκανε ο Κώστας Σημίτης με το Ασφαλιστικό και μάλλον είναι αποφασισμένη να αποφύγει τα άρματα μάχης των βαμβακοπαραγωγών στους εθνικούς δρόμους της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας. Ως πού όμως, μπορούμε να φτάσουμε με το Ασφαλιστικό που έχουμε ή με τις επιδοτήσεις της βαμβακοπαραγωγής. Και για τα δύο παραδείγματα, οι ειδήμονες ισχυρίζονται ότι υπάρχει ημερομηνία λήξεως. Μετά αδυσώπητα έρχεται η χρεοκοπία.
Λένε ότι η χάραξη οικονομικής πολιτκής είναι ένας περίπλοκος και δύσκολος συνδυασμός επιστήμης και πολιτικής. Απαιτούνται ειδικές γνώσεις και συνεχής συστηματική και επιστημονική παρακολούθηση των πραγματικών δεδομένων και της εξέλιξής τους, όχι μόνο στη χώρα σου, αλλά στο ευρύτερο διεθνές περιβάλλον. Μέχρι προ ολίγων ετών οι περίπλοκες σχέσεις με τον διεθνή περίγυρο αντανακλώνταν χονδρικά στις σχέσεις του εθνικού νομίσματος με τα ξένα νομίσματα. Τώρα δεν υπάρχει εθνικό νόμισμα και εκείνο που μένει ως εντύπωση και πρόκληση είναι ότι ο εργάτης στη Γερμανία έχει μέσο μεροκάματο π.χ. 100 ευρώ και στην Ελλάδα μόνο 60, ενώ ο καφές στο Βερολίνο στοιχίζει όσο και στην Αθήνα!
Ωστόσο, για τη χάραξη οικονομικής πολιτικής δεν φτάνει να σταθμίσεις το «επιστημονικά ορθό». Χρειάζεται και η πολιτική δύναμη και η πολιτική βούληση να το επιβάλεις. Κάποτε ακούσαμε το «φιλολαϊκό»… «Τσοβολα δώστα όλα». (Ποια όλα; αυτά που δεν υπήρχαν;) Και σήμερα ακούμε: «Πάρτε από τα κέρδη των επιχειρήσεων και δώστε τα στον λαό». Τα πράγματα δεν φαίνεται να είναι τόσο απλά. Αντιθέτως, είναι πολύ πιο περίπλοκα. Αλλά όσο περίπλοκα κι αν είναι είμαστε σε θέση, όλοι οι αδαείς, να καταλάβουμε το «Εν», στο οποίο φαίνεται ότι καταλήγει η περιπλοκότητα και το οποίο φαίνεται ότι εφαρμόζουμε στην καθημερινή μας ζωή: «Δεν μπορούμε να ξοδέψουμε περισσότερα από όσα εισπράττουμε ή έχουμε τη βέβαιη προσδοκία ότι θα εισπράξουμε».
