O Τούρκος καθηγητής dr Ahmet Sipahioplu είναι ο πρώτος που κατασκεύασε σε μακέτα την πόλη της ιστορικής Σμύρνης, όπως ήταν πριν από τη φωτιά της Καταστροφής του 1922. H μικρογραφία «της χαμένης Σμύρνης» εκτίθεται ήδη στη δημαρχία της Σμύρνης σε αίθουσα τέχνης! Είναι ακριβής replica, σε σκάλα 1:50 της παλαιάς αυθεντικής Σμύρνης, «η οποία κάηκε ολοσχερώς ώς το τραγικό αποτέλεσμα στα τελευταία στάδια του Ελληνο-τουρκικού πολέμου, τον Σεπτέμβριο του 1922». Τα εισαγωγικά τονίζουν ότι διαβάζουμε την εκδοχή του Τούρκου καθηγητή, που στη συνέχεια, αναφέρει πως «οι κάτοικοι της όμορφης αυτής πόλης έφευγαν από τα σπίτια και την πόλη με βάρκες από την αποβάθρα, στην παραλιακή λεωφόρο, το περίφημο Quai». Εκεί, όπως θυμούνται επιζώντες πρόσφυγες λειτουργούσαν κέντρα με μουσική, αντηχούσε από βιεννέζικα βαλς ώς ρεμπέτικα τραγούδια με μπουζούκια, ενώ στη φωτιά κυριαρχούσαν οι φωνές της απελπισίας, η βιάση να φύγουν οι Ελληνες, να σωθούν. H απομίμηση της πόλης της Σμύρνης έχει γίνει με βάση τα σχέδια της αυθεντικής Σμύρνης, όπως ήταν πριν παρμένα από τις ασφαλιστικές εταιρείες -εξηγεί ο Τούρκος καθηγητής- όπως το Lloyd’s (1905), «από φωτογραφίες και ανυψώσεις». H μακέτα αυτή επικεντρώνεται στο τμήμα του «Quai» όπου έσφυζε η ζωή της Σμύρνης. Τα κτίρια που κατέκαψε η φωτιά σε μια εβδομάδα (!) (οι μαρτυρίες των ζώντων προσφύγων λέγουν πως η φωτιά κράτησε δύο μόνο μέρες και κατέκαψε τα πάντα) περιλαμβάνουν Ταχυδρομεία, οθωμανικά, το Γκραντ Οτέλ Huck, Atlas Dassurance Salamander Assaurance Lloud Austria Co, τουρκικό καφενείο, το Cafe Anglais, Grandiw Hotel, Londres, Grand Hotel Egypte, Bar-Vins, Cafe Grec, τουρκικό θέατρο Σκιών: Δείχνει την παραλιακή Promenade με τραμ που το έσερναν άλογα, 68 ανθρώπινες φιγούρες, αστυνομικούς σταθμούς, ελέγχους διαβατηρίων, γραφεία τελωνείου, ναυτιλιακά γραφεία πάνω στο λιμάνι.
Πάνω σ’ αυτό το σχέδιο έχει δουλέψει για έναν ολόκληρο χρόνο και το όνειρό του είναι «να ανακατασκευάσει στην ολότητά της τη Σμύρνη, όπως ήταν πριν, το μαργαριτάρι του Αιγαίου». «Πιστεύω -καταλήγει- πως αυτό το σχέδιο έχει πολύ σημαντική ιστορική, πολιτική και πολιτιστική σημασία σε διεθνές επίπεδο, εφόσον η Τουρκία είναι υποψήφιο μέλος για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Επίσης, έχει σημασία και για τις καλύτερες σχέσεις μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας». Είναι καθηγητής στο Dokuz Eylfil Πανεπιστήμιο, στο Τμήμα Καλών Τεχνών, στη Σμύρνη, Izmir, Turkey. Δίνει αριθμό τηλεφώνου και διεύθυνση στο e-mail.
Από πλευράς στήλης και λόγω της γνωστής σμυρναϊκής καταγωγής της γράφουσας, παραξενεύει, το γεγονός ότι δεν αναφέρει πουθενά την ολοσχερή καταστροφή της Μητρόπολης της Αγίας Φωτεινής με το περίφημο Καμπαναριό -που αναστήλωσε λαμπρά σε φυσικό μέγεθος το Ιδρυμα Ωνάση στην Αγία Φωτεινή Νέας Σμύρνης- ούτε κέντρα, όπως του Κράμερ, ούτε το επίλεκτο Sporting Club, ούτε τα καμένα και λεηλατημένα σπίτια και μαγαζιά. Οσο για «τουρκικά τζαμιά, που κάηκαν», Ελληνας πρόσφυγας πρώτης γενιάς εξηγεί πως δεν υπήρχε OYTE ENA στην περιοχή που λέει. Μήπως ζητήσουν, τελικά, και… αποζημίωση οι Τούρκοι, λόγω «ελληνο-τουρκικού πολέμου και της φωτιάς στα τελευταία στάδια». Μάλλον το υπουργείο Εξωτερικών είναι αρμόδιο να κοιτάξει καλύτερα το θέμα αυτό σε όλες του τις προεκτάσεις. Εχουμε τη διεύθυνση του Τούρκου καθηγητή στη διάθεση αρμοδίου.
